dinsdag 12 december 2017

Wel vlucht, wel hotel

Gisteren kregen we hier een staartje van storm Ana te verduren die over de noordelijke regio en de Balearen raasde. De Spaanse meteorologische dienst gaf voor de eerste keer in de geschiedenis een naam aan een lokale storm; te beginnen met ‘A’. Het aangeveegde terras lag weer boordevol blaadjes. We mochten echter niet mopperen: in het Vaderland kwam het leven op veel plaatsen tot stilstand vanwege hevige sneeuwval. Als tegenhanger stuurden vele vrienden ons fraaie beelden van hun tuin, hun stad, hun land. Much appreciated! Er stond gisteren 1.500 kilometers file op de Nederlandse wegen. Wie daar gisteren reisde, had engelengeduld nodig. Schiphol annuleerde 670 vluchten. Geen vlucht, geen hotel. Komt u morgen maar terug. Het resulteerde in 1300 veldbedden op locatie. Door één dagje sneeuw. Iemand van het KNMI berekende dat er 70.000.000.000.000.000 (70 biljard) sneeuwvlokken dwarrelden.

Wij gaan weldra aan onze reis naar tropisch Bali beginnen. 15.000 internationale toeristen cancelden hun vakantie naar deze Indonesische provincie vanwege vulkaan Agung. Op dit moment is er geen reden te twijfelen aan een rechtstreekse vlucht naar Denpasar. Als dat goede nieuws de komende 24 uur aanhoudt, is er geen noodzaak voor Plan B. Ik verwacht geen veldbedden op onze tussenlandingsplaats. We vroegen onze Hindoe-familie in Bali in de afgelopen dagen extra te offeren namens ons opdat de goden op het Eiland van de Goden ons als reizigers gunstig zijn gezind. We wonen er weliswaar niet meer maar toch kregen we een klapje van de molen mee, za’kmaar zegguh. Tegelijkertijd schaften we twee degelijke 3M-stofmaskers aan (€2,50 per stuk). Zo nuchter zijn we ook.

De reistassen kwamen uit de opslag en na enkele dagen luchten waren ze klaar om te worden gevuld. Het was nog nooit zo erg met kadootjes… We gaan zoals gewoonlijk een maand in Bali overwinteren maar deze keer doen we dat tijdens de belangrijkste feestdagen van december. Aan iedereen is gedacht maar aan de beide mannetjes het meest. Deze keer nemen we bovendien alvast de verrassingsdoos voor Damai mee die begin februari jarig is. Er is te weinig tijd tussen onze terugkeer in Spanje en zijn geboortedag om een goedgevulde birthday box op tijd bij de jarige te bezorgen. Daardoor bleef verbluffend weinig ruimte over voor eigen kleding en spullen. We blijven hopelijk nèt binnen de toegestane kilo’s.

De reisportemonnee bevat twee extra bankbiljetten die gulle gever en vriendin Joan ons meegaf voor de mannetjes die vorige week hun schoolrapporten ontvingen. Moeder Elsa meldde afgelopen weekend dat het rapport van de jongste ‘very good’ en van de oudste ‘good’ was. We zagen inderdaad dat Yuda iets achteruitging met rekenen maar dat zal zijn toe te schrijven aan verminderde focus op huiswerk en leren door al dat recente zwemmen van hem.

Onze tassen bevatten tevens twee advent-kalenders met Zwitserse chocolaatjes die Rose-Marie en Ingrid voor de kleine Balinezen meebrachten. We zijn niet de enigen die onze mannetjes verwennen. Zelf werden we ook bepaald niet misdeeld. Een van de leukste dingen die de dames meebrachten, was een zak zelf geplukte, welriekende maar gedroogde paddenstoelen. Als we in januari 2018 op het Spaanse honk terugkeren, gaat Ingrid daarmee een winterschotel bereiden. Een soort omgekeerde bonte avond.

Mijn liefje volgde op maandag jongstleden haar laatste les Spaans van het jaar. Juf Pilar die haar en haar klasgenoten in de afgelopen maanden begeleidde en motiveerde,  bleek vervangster van juf Lorena die met zwangerschapsverlof was. Een grote, energieke vrouw stapte, naar verluidt, het klaslokaal binnen en veroverde haar volwassen leerlingen in een storm. Het aantal personen in de klas verminderde in de afgelopen weken drastisch dus er is veel tijd en aandacht voor een handjevol doorzetters. Mijn liefje vaart daar wel bij. Het was juf L. die haar bijbracht dat de Spaanse taal geen eigen woorden kent, beginnend met ‘W’ (wel leenwoorden). Ik vind zoiets interessant en sla het met plezier op in het Grote Boek van Zinloze Feiten. Mijn liefje kijkt uit naar haar volgende les in het nieuwe jaar, onder de vleugels van nieuwe oude Juf Lorena.

We waren afgelopen dagen druk met entertainen en kennisoverdracht. De Zwitserse meisjes voelden zich direct thuis in onze casita maar wilden vanzelfsprekend graag weten hoe alles werkt. We lichtten toe hoe de vaste keukenapparatuur opereert, hoe ze langzaam kunnen koken met de Crock-Pot, hoe ze muziek van hun iPad kunnen streamen naar de Bose, hoe Spotify werkt, hoe je kerst-CDs kunnen afspelen, waar de Duitse en Franse televisiezenders zitten, wat is te zien op Netflix, hoe de kachels werken, hoe de wasmachine en -droger functioneren, wat ze moeten doen als de electriciteit hapert en meer van dat soort praktische dingen.

Na de route langs leuke restaurants, reden we met hen een rondje langs de beste supermarkten en winkels in de omgeving. Consum-Lidl-Alcampo. Zij gaan hier kerst en Oud & Nieuw vieren dus dan wil je uitpakken. Vroeger kon dat hier niet, nu wel degelijk. Vandaag komen de Colombiaanse schoonmaaksters het huis van boven naar beneden soppen en overhandigen we hen hun welverdiende kerstgeschenk. Die dames zijn zo leuk en goed! (Het contact met hen doet ons terugverlangen naar Zuid-Amerika…) Ook voor onze postbode Carlos hadden we een verrassing. Hij weet dat hij post kan blijven bezorgen in onze afwezigheid, de dames nemen de pakketjes graag namens ons aan.

Backups van documenten, digitale foto’s, boeken en andere bestanden zijn gemaakt, de bank is op de hoogte gesteld van ons aanstaande verblijf in Azië, ons gedetailleerde reisprogramma stuurden we aan onze executeur testamentair toe. Hij weet wat hij moet doen als mijn liefje en ik samen uit de lucht vallen. De camera’s en readers zijn opgeladen, de rugzakjes voor onderweg staan klaar. Die van mij is vol met electronica en kabels, die van mijn liefje bevat alle officiële reisdocumenten. Wat een noviteit is in de mijne is een goedkope leesbril. In 2018 ga ik een oogarts bezoeken. Tja.

Mijn leesvoer voor deze reis zal bestaan uit ‘Sleeping Beauties’, een samenwerkingsverband van Stephen King en zijn zoon Owen. Het is een spannende roman die de vele reiskilometers met gemak kan overbruggen, een ironische blik op de hectiek van de feestdagen, getiteld ‘Skipping Christmas’ van John Grisham en ‘Hillbilly Elegy. A Memoir of a Family and Culture in Crisis’ van J.D. Vance over de witte werkende middenklasse in Amerika. Ik ben nog steeds bezig te begrijpen wat er tijdens de afgelopen presidentsverkiezing gebeurde in de VS... Dat moet genoeg zijn voor een reis van 14.000 kilometers door de lucht.


Mijn volgende blog komt uit Bali, leo dovente.


zaterdag 9 december 2017

There is no planet B

Afgelopen weekend aanschouwden we hier en elders een supermaan, deel 1 van een bijzondere drieluik. Op 1 januari 2018 zal er wederom een extra grote, zeer lichte maan te zien zijn en op 31 januari zal er sprake zijn van een volledige maansverduistering. Die grootte en felheid komt voort uit het feit dat dit hemellichaam dan het dichtst bij de aarde staat. Op de avond van de eerste dag van het nieuwe jaar zal de maan op zijn grootst zijn voor dat jaar. Die supermaan is ook in Azië zichtbaar dus dat verschijnsel ga ik in Bali zeker op de gevoelige plaat vastleggen (net als ik hier onlangs deed). Deel 3 zal een zogenaamde ‘Blood Moon’ betreffen en is ook te zien in Bali. Wij zullen tegen die tijd echter op het Spaanse honk zijn teruggekeerd en van daaruit is deze maansverduistering niet zichtbaar. Tja, you can’t have them all.  

Afgelopen week zag ik een zwart-wit foto van de supermaan in Bali, hangend naast een ogenschijnlijk rustige vulkaan Agung. De foto werd gepubliceerd door Dr Sutopo Purwo Nugroho, hoofd van het Indonesische Centrum voor Data, Informatie en Public Relations van de nationale Disaster Management Agency (BNPB). Hij begeleidde de foto met de volgende tekst: Nature is telling a story: the mountain, full moon and human beings. There is harmony between humans and nature.Volgens hem is Bali veilig. Zijn tweet was nogal poëtisch voor de omstandigheden...
Over de veiligheid van het huidige Bali bestaan tegenstrijdige berichten. Een andere Indonesische deskundige, een vulkanoloog wiens naam ik vergat, meldde met stelligheid dat gunung Agung vóór 12 december tot fikse uitbarsting zal komen. Hij vermoedt dat de lagere kraterrand aan de noordkant het binnenkort zal begeven.

Vorig weekend leek het inderdaad relatief rustig rondom de vulkaan. Dat werd toegeschreven aan gestold magma in de krater dat functioneerde als een deksel op de hete brei. Als het daaronder honderden graden is en sist, stoomt en borrelt, kan ik mij echter voorstellen dat die rust niet lang houdbaar is. Welnu, gisterochtend om 7:59 uur plaatselijke tijd barstte de vulkaan weer uit. In de evacuatiezone, een straal van 8 à 10 kilometer rondom de krater, blijft de noodtoestand tot tenminste 10 december gehandhaafd.

Mijn liefje en ik bedachten inmiddels plannetje B. Als we volgende week niet rechtstreeks naar Denpasar kunnen vliegen, laten we ons naar Java transporteren. Daarna gaan we met een interne vlucht naar provinciehoofdstad Surabaya om van daaruit met openbaar vervoer naar de oostelijke havenplaats Ketapang te rijden. Er is geen vaste dienstregeling maar overdag rijdt er elk uur wel een bus die kant op; de rit duurt 7 à 8 uur. We kunnen ook voor de trein kiezen; vanuit Surabaya doet die er ruim 6 uur over. Treintickets voor de meest luxe eksekutif-klasse kost € 6,50 à 9,50 per persoon.
Aan de oostkant van Java moeten we vervolgens met een ferry van de ene naar de andere provincie oversteken. De veerboten van staatsbedrijf ASDP Indonesia Ferry steken 24 uur per dag over (elke 20 à 30 minuten). De oversteek duurt 45 à 60 minuten en kost nog geen €0,50 per volwassene. In de haven van Gilimanuk zal Ketut ons dan met auto opwachten en ons naar onze eindbestemming brengen. Of deze omweg nodig zal zijn, hangt af van de plaatselijke goden. Reizen is niet alleen verslavend, het kan ook uitdagend zijn.

Morgen gaat de derde etappe van de Volvo Ocean Race van start. Deze route loopt van Kaapstad naar Melbourne. De zeilers gaan aan een spannende race beginnen, er kunnen dan ook dubbele punten worden verdiend. In de 2017-2018 jaargang van de zeilrace zullen de teams driemaal meer nautische zeemijlen op de zuidelijke oceaan doorbrengen dan in vorige edities. Ze krijgen daar te maken met kou, mysterieuze en huizenhoge golven, Bijbelse stormen en ijsbergen. Het gebied kent vele bijnamen: ‘Liquid Himalayas’, ‘Roaring Forties’, ‘Furious Fifties’ en ‘Shrieking Sixties’. Veilig op het droge vind ik ze al eng klinken, laat staan dat je in een notendop op die woelige baren gaat ronddobberen. De echte liefhebber treft hier echter het summum van zeezeilen maar het wordt zwaar afzien. Slapend met de ogen open en van top tot teen ingepakt zijn in thermische kleding zijn dan kleine ongemakken.

Momenteel staat het Spaanse team MAPFRE bovenaan in het klassement, de Nederlandse teams Brunel en AkzoNobel liggen respectievelijk op de vierde en vijfde plaats. Het jonge team van Turn the Tide on Plastic, het enige team met een vrouwelijke schipper, is hekkensluiter.

Ik las afgelopen week een interview met het Portugese bemanningslid Martine Grael (1991) van team AkzoNobel. Zij is winnares van Olympisch goud (zeilen), dochter van een Olympische medaille winnende vader (ook zeilen) en een ecologe als moeder. Het interview begon met goed nieuws: ze zag heel veel walvissen, dolfijnen en zeeduivels langs de kust van Spanje en Portugal, op weg naar Kaapstad. Daarna kwam het nare nieuws: er ging geen wacht aan boord voorbij zonder dat zij grote hoeveelheden plastic zag drijven, ook op weg naar het zuiden. Deze contreien zijn niet per se berucht om hun plastic soep. De grootste hoeveelheden vind je in het westen en oosten van de Stille Oceaan, gebieden die de zeilers van de Volvo Ocean Race grotendeels rechts laten liggen. De grootste slachtoffers wereldwijd van deze vervuiling zijn schildpadden. In Kaapstad bezocht Martine een opvangcentrum voor deze dieren (ze mocht met hen zwemmen in een reuzen aquarium).

Er is tijdens deze editie van de Volvo Ocean Race veel aandacht voor het plastic-probleem in de oceanen. Zeer terecht, wat mij betreft. Op zeilschip Turn the Tide on Plastic, met Dee Caffari aan het roer, werd tussen Alicante en Lissabon wetenschappelijk onderzoek gedaan met hypermoderne apparatuur. De verzamelde gegevens werden gepresenteerd tijdens de Ocean Summit in Kaapstad. Boyan Slat (oprichter van de Ocean Cleanup) was onder andere spreker op dat congres. Wetenschappers vonden 3 miljoen microplastic-deeltjes per vierkante kilometer oceaan; een nieuw dieptepunt. De resultaten van de proeven die het schip deed op traject 2 worden thans bestudeerd en op een later moment tijdens de race gepresenteerd.

De zeilers beginnen aan een zeer uitdagende reis van 6.500 nautische mijlen lengte, die hen in circa 16 dagen naar Melbourne moet voeren. Op mijn beurt wens ik alle teams een behouden vaart toe. Ik ga hun verrichtingen weer op de voet volgen, via de app.



woensdag 6 december 2017

Finaleweek, laatste week

We beleven onze laatste week van dit jaar in Spanje. We zijn net op orde na de vorige logeerpartij of nieuwe bezoekers melden zich alweer. Vriendinnen Rose-Marie en Ingrid uit Zwitserland komen eraan. De laatste keer dat we gevieren tijd doorbrachten, was in Zwitserland in 2008. Rose-Marie kwam in haar eentje in 2010 nog een weekje logeren op de camping in Nederland. Ik bladerde door mijn digitale foto-albums van die tijd en ervoor. Ik kreeg zelf geplukte edelweiss van hen die ik droogde en nog steeds heb, we plukten niet-giftige paddenstoelen die Ingrid vakkundig bereidde, logeerden in een traditionele blokhut in de Dolomieten, dansten met elfjes en bosnimfen. Door hen ontdekte ik Hundertwasser en Niki de Saint Phalle. Oja, en zij aten ijsjes. Sweet memories.

De dames wonen zelf heel fraai, met zicht op het meer van Zürich. Zij stuurden ons onlangs een stemmige foto van hun besneeuwde voortuin. Mijn liefje stuurde daarop een foto terug van onze casita in de zon. Dit jaar gaan ze ervaren hoe het is om te overwinteren aan de Costa Blanca. Normaliter reizen ze in deze tijd van het jaar af naar het droge, zonnige westen van de Verenigde Staten maar met Trump aan het roer en alles wat zich er sinds diens presidentschap afspeelt, zien ze er dit jaar vanaf.

Vandaag viert Spanje de Dag van de Grondwet, de herdenking van de goedkeuring van de post-Franco grondwet in 1978. De democratie kwam minder dan 40 jaar geleden terug in Spanje; een aparte gedachte. Het is een nationale feestdag, iedereen is vrij. Deze week is het dan ook iets drukker in onze woonwijk. Het is hier nog lekker weer. Elke middag trekken mijn liefje en ik erop uit; zonder jas maar wel in trui. Elke dag speur ik de duinen af naar vogels die ik niet eerder in het gebied zag. Nieuwe soorten vinden, wordt met de dag lastiger. Toch gebeurde het. Jufferkraanvogels in de lucht! Ze komen onder andere uit Finland en Litouwen en zijn op weg naar Afrika. Laat maar waar. In de verte zag ik Spaanse stoomboten naar het zuiden terugvaren. Ze waren te ver weg om te zien of er zwarte pieten aan boord waren.

Op een andere dag, op een ander moment keek ik vanaf de boulevard langs de duinen via een doorkijkje richting het strand. Daar zag ik iets wat ik niet kon determineren op die afstand maar waarvan mijn intuïtie zei dat ik het van dichterbij moest gaan bekijken. Het bleek te gaan om een dode moeraal. Preciezer gezegd ging het om de Middellandse Zee-murene, Muraena helena. Het dier kan 1.5 meter lang worden en 15 kilo wegen. Dit dode exemplaar was echter korter en lichter. Een beet kan gevaarlijk zijn voor de mens, vanwege toxisch slijm op de huid. Deze diersoort staat op de rode IUCN-lijst, die van meest  bedreigde diersoorten. Van deze had ik niets meer te vrezen. 'Broeder aal, zuster vogel', om met Jan ter Louw te spreken. Hij sprak gisteravond bij DWDD heel mooi over teloorgaande natuur en de noodzaak van conservatie, vooral door jongere generaties.

Wie ook met één sprong in de finaleweek belandde, was de Brit Arum Nixon. Hij is een van de zeven resterende kandidaten in het kookprogramma van Masterchef Australia 2017. Ik heb een zwak voor deze jongeman. Hij is zó bescheiden, vriendelijk en goed! Arum is een meester in het bereiden van klassieke gerechten, vooral zijn puree is spraakmakend. Als rondewinnaar van de beste soufflé mocht hij koken tegen een professionele kok. Eerder dit seizoen lukte het een andere kandidaat al om een chef-restauranteigenaar te verslaan tijdens zo’n kooktest. (Eloise deed het, inmiddels viel zij af.) Het geeft aan hoe hoog het kookniveau van de amateurkoks van deze jaargang is.

Bij winst kon Arum rechtstreeks naar de finaleweek worden geteleporteerd. Hij mocht tien ingrediënten van een tafel van 20 kiezen. Chef Federico Zanellato moest het doen met de overblijfselen. Bovendien kreeg de amateur 15 minuten meer kooktijd. Met zijn runderbiefstuk in pernod, diverse bereidingen van knolselderij, kruimels van bloedworst en macademia behaalde Arum 26 van 30 punten. Zanellato scoorde 24 punten met zijn tortelli gevuld met Jerusalem-artisjokken, mosselen en chili. Geen schande, wel mooie televisie. De dag erna behaalde ook Ben-met-Nederlandse-roots een finaleplaats. Met zijn Hollandse bitterballen lukte het bepaald niet (hij overleefde de afvalronde), nu wel. Vanzelfsprekend ben ik fan van hem! Mijn andere favoriet, Sarah, moet vandaag koken in een eliminatieronde. Kasian.

Vanwege ons aanstaande vertrek gaan mijn liefje en ik de finale niet op de Nederlandse tv zien. Vriendin Bernadette, net zo’n fan van het programma als ik, zegde toe mij te informeren zodra de finaleweek aanvangt. (Volgens mij gaan er vier kandidaten in die laatste week aan de slag.) De uitzendingen van die week ga ik dan via YouTube of het Australische Ten-kanaal terugzien. Kijken via Uitzending Gemist kan niet in Bali vanwege geoblokkering.

De mannetjes in Bali tellen de dagen af tot onze komst. Aanstaande vrijdag ontvangen zij hun schoolrapport en daarna breekt hun eindejaarsvakantie aan. We vroegen hen tijdens de recente Skype-sessie hoe de schriftelijke overhoringen verliepen. Kleine Damai antwoordde baik-baik” (heel goed), grote broer Yuda zei “I don’t know”. Ons verbaasden die antwoorden niet. De jongste blaakt altijd van zelfvertrouwen, de oudste is bedeesder en realistischer.

Vóór aanvang van hun finaleweek gaven we hen bureaus cadeau. Elsa liet ooit weten dat ze, nu ze allebei op de lagere school zitten en huiswerk hebben, vechten om het enige werktafeltje dat ze in huis hebben staan. Dat knoopten wij in onze oren. Vader & moeder zaten in dit complot. Zij lieten op ons verzoek twee teakhouten bureaus en bureaustoelen maken bij een plaatselijke timmerman. Pa tekende en mat op, ma deed de prijsonderhandelingen. We ontvingen een video met de eerste ervaringen. Lades gingen open en dicht, bruine handjes streelden over tafelblad en stoelzitting. Het deed mij denken aan mijn eigen, eerste bureau. Leuk! Daarna kwam de foto. Ik moest grinniken toen mijn oog viel op de rechterkant… De bureaus lijken naast elkaar net te breed voor de wand, de slaapkamerdeur kan waarschijnlijk niet dicht. Pfffff. Examens: we moeten ze elke dag van ons leven doen. 


zaterdag 2 december 2017

Werkweekend

De oudste zoon van mijn jongste schoonbroer, Ingmar, logeert dit weekend bij ons. Hij kwam niet in zijn eentje, hij bracht Anne, zijn verkering van Bali, mee. Zij ontmoetten elkaar op het eiland van de goden, toen hij daar eerder dit jaar in zijn eentje rondtrok. De vlam sloeg over. Krijgen we er zomaar een Indonesisch familielid bij! Zij kwam onlangs op een Schengen-visum naar Nederland. Haar visum is 90 dagen geldig, in januari keert ze terug naar haar geboortegrond… vooropgesteld dat de luchthaven van Denpasar dan open is.

Van Anne weten we nog niet zoveel. Haar roots liggen in Sulawesi en Sumatra, ze  studeerde in YogYakarta (Java) en woont nu in Bali. Volgens mij is de interne migratie onder jongeren groot in Indonesië. Ze is aardig, spreekt goed Engels, zit op Nederlandse les, vindt winterkou geen sinecure, is nieuwsgierig en weet al wat van de wereld, is christen en houdt van pittig eten. Ingmar daarentegen, kennen we sinds zijn babytijd. Hij is net zo oud als de relatie van mijn liefje en mij. Mijn eerste officiële optreden in de schoonfamilie was op de bruiloft van Ingmars ouders. In het verleden zagen we elkaar niet vaak, we woonden niet bij elkaar in de buurt en hadden allen drukke banen en een gevuld sociaal leven. In het algemeen zijn de familiale banden niet heel hecht maar als we bij elkaar zijn, is het goed. Zo kwamen Ingmar, broertje Yme en hun ouders ons in 2001 bezoeken in Engeland. Ze gingen tijdens die vakantie onder andere naar Legoland Windsor in graafschap Berkshire, op steenworp afstand van ons huis. Daar bevindt zich hét speelparadijs voor kinderen die houwen van bouwen.

Om de kids bezig te houden, organiseerden wij destijds tevens een dagje knutselen in een studio in Henley-on-Thames. Er werd daar naar hartelust gefreubeld. De jongens kozen vliegtuigen en auto’s om op te leuken. (Ingmar vertelde dat zijn vliegtuig bij zijn moeder thuis staat.) Mijn liefje verfde een hartvormig bord in de nationale driekleur. Zelf koos ik voor bloempotjes met Engelse taferelen. Alle maaksels werden geglazuurd en in de oven gebakken. Haar bord deed jarenlang goede dienst en overleefde alle verhuizingen. Het resultaat van mijn eigen geknutsel bracht ik naar de kringloopwinkel toen we Engeland verlieten. Het waren nou niet bepaald Pippy & Me Pots…

De ouders van Ingmar ontdekten al vroeg dat hij een bolleboos was. Leren was een makkie. In de laatste klas van de lagere school volgde hij de lessen van de middelbare school reeds. Omdat zijn linkerhersenhelft dominant was, stuurde zijn ouders hem tevens naar een cursus ter bevordering van de ontwikkeling van zijn rechterhersenhelft. Na de middelbare school koos hij voor een studie Electrotechniek aan de Technische Universiteit Delft. Hij was een van Team EVA, een interdisciplinaire groep studenten van Werktuigbouwkunde, Electrotechniek, Informatica en Industrieel Ontwerpen die prototypes voor zorgrobot Eva ontwikkelde. In 2012 haalden ze het NOS met hun project. Als trotse tantes zaten we destijds voor de buis, wachtend op de presentatie.

Als we als homo sapiens ooit aan de kant worden gezet door slimmere robots, is dat dus de schuld van Ingmar en zijn studievrienden. En als je nu denkt “waar heeft die Barefoot het over?” dan moet je het boek ‘Life 3.0: Being Human in the Age of Artificial Intelligence’ van MIT-professor Max Tegmark maar eens lezen. Het kwam in augustus 2017 uit, Elon Musk vindt het boek een aanrader. Het eerste hoofdstuk leest als een spannend science fiction-boek maar dat scenario kan sneller dan je denkt  werkelijkheid worden!

Na zijn afstuderen, zette Ingmar met een studievriend een eigen bedrijf op. De mannen zijn gespecialiseerd in het ontwerpen en uitwerken van slimme elektronica- en sensorsystemen op maat. Electronica is het zenuwstelsel van elke slimme toepassing, sensoren verzamelen gegevens en geven dat op elke gewenste manier aan de klant door. Ze maken printplaten in alle vormen en maten, bouwen standaard- en maatbehuizingen, programmeren in vele talen en zorgen voor waterdichte software-beveiliging. Helemaal vanaf scratch of als optimalisatie van een bestaand proces. Eens een knutselaar, altijd een knutselaar.

Enkele maanden geleden stelde ik aan zijn bezoekende pa voor, eens naar de teksten op de site van hun bedrijf te kijken. Ze ontwikkelen en produceren slimme toepassingen en apparaten dus het is belangrijk dat de website voor een groot publiek leesbaar en aantrekkelijk is. Dat is immers hun visitekaartje. Onlangs kwam daarop een reactie van de jonge ondernemer zelf. Waarom zouden we dat niet face-to-face doen? Mijn idee. Van het een kwam het ander.

Het is leuk om weer even met jonge mensen te zijn. Aan onze tafel zitten thans drie generaties aan. Op een Nederlandse website (WerkXYZ) vond ik onlangs een puntige  samenvatting van de kenmerken van elke generatie. Dat soort plaatjes kan ik nog steeds waarderen. Eens een consultant, altijd een consultant.

Anne en hij zijn millennials van generatie Y. Vanwege hun digitale slimheid wordt die generatie ook wel Generatie Einstein genoemd. Mensen van Ingmars generatie willen flexibel en in vrijheid werken. In een wereld waarin alles al is bedacht en gedaan, vinden zij authentiek zijn belangrijk en willen ze alles op eigen manier doen. Competenties waarin zijn generatie uitblinkt, zijn: ondernemerschap, klantgerichtheid, besluitvaardigheid, initiatief en omgevingsbewustzijn. Een rijtje dat op hem van toepassing lijkt te zijn.

Qua generatie ben ikzelf een randgeval: geboren op de grens van Babyboom (die van mijn liefje) en generatie X. Ik hoor meer thuis in X, de verloren generatie of Gen Nix, zoals die ook wel wordt genoemd. Wij maakten massale jeugdwerkeloosheid mee. Nadat ik mijn eerste studie afrondde, was er geen werk te vinden dus ik schoolde aanvankelijk om naar IT. Dat ‘verlorene’ hangt tevens samen met onze, door AIDS drastisch ingeperkte seksuele vrijheid. Frolicken kon dodelijk zijn. Mijn generatie zag de eerste PC en de eerste mobiele telefoon komen. We zijn hoger opgeleid en hebben betere banen dan babyboomers van de protestgeneratie. Work-life balance werd voor mij belangrijker dan de race naar de absolute top (maar dat is wellicht ook een karakterkwestie).

Tijdens dit werkweekend blijft voldoende tijd over om persoonlijk bij te praten tijdens een Aziatische maaltijd, gezamenlijke uitstapjes te maken en bij te spijkeren op technisch vlak. Een dag niet geleerd, is immers een dag niet geleefd. We gaan bovendien skypen met onze familie in Bali. Anne geeft dan ook acte de présence. Ik ben benieuwd hoe zij hierop reageren.



woensdag 29 november 2017

De mondkapjes liggen klaar

Foto: Emilio Kuzma-Floyd (via Reuters)
Staan wij in de startblokken om naar Bali af te reizen, gaat een van de vulkanen daar spuwen! Eerlijk gezegd, hebben we mazzel dat het niet eerder gebeurde. Heel Indonesië ligt immers aan de Ring van Vuur. Van de krachtigste vulkaanuitbarstingen vond de meerderheid langs de Pacifische ring plaats. Mijn liefje vroeg onlangs waar ik de eerste vulkaan met eigen ogen zag. Dat was de Teide op Tenerife in 1988, een jaar voordat ik haar leerde kennen. Ik huurde een auto en maakte een uitstapje naar de vulkaan. De Fiat had echter onvoldoende motorkracht om tegen de steile helling op te kunnen. De auto en ik slipten achteruit op de smalle bergweg. Ik moest toeren uithalen met de handrem om het tot een goed einde te brengen... Voor haar waren de vulkanen van Bali de eersten (2005).

Vulkaan Agung barstte in 1963 uit en doet het nu weer. Op 25 september jongstleden blogde ik erover. We leken toen af te stevenen op een hevige uitbarsting maar dat pakte anders uit. Er was zelfs sprake van een dalend lavaniveau in de krater. Afgelopen zaterdag was het echter weer goed mis op het eiland van de Goden. Het was de tweede keer in minder dan een week dat Agung zich liet gelden. Een vulkaan is een gat in de aardkorst waardoor magma vrijkomt. De krater stootte een brede kolom zwart-witte rook uit (magma en stoom) en de Balinese autoriteiten riep daarop ‘Code Rood’ uit. Het was, naar verluidt, wachten op een nóg heviger eruptie. Als het serieus gaat knallen, kunnen vast of halfvloeibaar lava, vulkanisch gas, stenen en as met snelheden tot 150 kilometer per uur de lucht in worden geslingerd; die projectielen kunnen temperaturen hebben tussen 100° en 800° Celsius.

Vulkanisch as bestaat uit gepulveriseerde stenen, mineralen en glas. Zo’n aswolk kan dus gevaarlijk zijn voor vliegtuigen en hun passagiers. Een zes kilometer hoge aswolk zorgde ervoor dat vliegtuigen van Australische luchtvaarmaatschappijen en van KLM in de lucht rechtomkeert maakten en naar hun plaats van vertrek terugkeerden. Andere vliegmaatschappijen landden die dag wel op luchthaven Denpasar. Op zondag dreef de aswolk in de richting van het naburige Lombok; daar sloot het vliegveld (inmiddels weer open). Afgelopen maandag sloot ook de luchthaven van Bali zijn deuren. Dat  vliegveld is nog steeds dicht.

Na dat alarmerende nieuws appten we met Elsa om te vragen hoe het haar en het gezin in Noord-Bali verging. Ze antwoordde dat ze het voorlopig goed maken. We maken ons nu vooral zorgen over hun luchtkwaliteit. Vulkanisch as is niet alleen gevaarlijk in de lucht, het is ook schadelijk op de grond. As bestaat uit giftige gassen die zeer ongezond zijn als ze longen of ogen binnendringen. Een bekend lange-termijn effect van het inademen van vulkanisch as is silicosis, een nare longziekte. In dorpen aan de voet van de berg daalde in het weekend een halve centimeter as neer. Gede Suantika, een vulkanoloog van de Indonesische overheid verwacht dat de vulkaan nog minstens een maand as zal spuwen. Vanwege het regenseizoen zijn modderstromen van as, steen en lava (lahar) niet uit te sluiten.

Elsa houdt de vinger goed aan de pols, er is geen paniek. Op onze regelmatige vraag naar hun welzijn stuurde ze ons info van een PDC-alert (Pacific Disaster Center). Kennelijk heeft ze een app die een Ash Movement Forecast afgeeft en waarop is te zien waar de rode zone op enig moment ligt op Bali. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Daarop kon ik inderdaad zien dat Singaraja en omgeving thans niet in de gevarenzone ligt. Wel werd hen inmiddels aangeraden mondkapjes aan te schaffen. Ze ging naar de apotheek om ze voor de hele familie te kopen. De kinderen kunnen niet thuisblijven van school want ze hebben deze hele week schriftelijke overhoringen voor het eindejaarsrapport. Kasian.

Het klinkt misschien cynisch -zo is het zéker niet bedoeld- maar het lied ‘Dansen op een vulkaan’ van Annie M.G. Schmidt schoot mij te binnen en liet mij in de daarop volgende dagen niet meer los. Een associatieve geest is doorgaans een zegen maar soms is het een straf.

Allemaal om de krater
We horen een dof geluid
Het staat als een paal boven water
Morgen barst-ie uit

Allemaal om de krater
Het rommelt overal
De uitbarsting komt later
Met een boem en een flits en een knal

Maar we trekken ons er niets van aan
We beginnen weer van voren af aan
Het is altijd zo gegaan
Nooit iets anders gedaan
Dansen op een vulkaan

Het lied komt uit de musical Foxtrot, het verhaal speelt zich af rond de jaren '30 van de vorige eeuw. De vulkaan in deze musical verwees naar de dreigende politieke situatie van toen. Ik was wèg van de liedjes en de auteurs: Willem Nijholt en Gerrie van der Klei. Na een avondje uit in het theater kocht ik de plaat die ik vervolgens grijs draaide. Als 17-jarige vond ik de liedteksten van Annie M.G. heel  intrigerend. Ze gingen over homoseksualiteit (‘Sorry dat ik besta’ en ‘Wat ik nou toch heb gelezen’), abortus (‘Over tijd’) en zelfmoord (‘To be or not to be’). Ons kikkerlandje kreeg ervan langs met een lied over de naïeve politici van destijds (‘Niks aan de hand’) en onze kolderieke klompendans (‘The Dutch don’t dance’). Als ik de eerste regel of klank van een van die liedjes nu hoor, zing ik alles weer mee.

We zijn nog niet echt bezig met onze eigen reis naar Bali en het verblijf aldaar. Voor onszelf schaften we nog geen mondkapjes aan. Onze aandacht en zorg richt zich nu vooral op Elsa, Ketut en de kids. Wel zijn we bezig met alternatieve routes om naar Bali te gaan, als de luchthaven van Denpasar gesloten blijft. Maar zelf dansen op een vulkaan? Liever niet.



zondag 26 november 2017

Konnichiwa

Hallo! Het is weer hoog tijd voor een blog over Masterchef Australia 2017. We zijn inmiddels beland bij de Top9 van kandidaten. Afgelopen week waren die bofkonten in Japan. Ik zag ze koken tegen de achtergrond van eindeloze theeplantages van Obuchi, met uitzicht op berg Fuji.

Net voordat deze Japan-week plaatsvond, raakte ik in de ban van dat land want de EO zendt op dit moment BBC Earth-natuurseries uit waarin ook de flora en fauna van het Land van de Rijzende Zon figureren (‘Wild Japan’). In huis durf ik het bijna niet meer hardop te zeggen als de reiskoorts mij weer in zijn greep heeft na het zien van zo’n  documentaire. Het is bijna vaste prik; ik ben nu eenmaal oeverloos reislustig. Het liefst zou ik het gehele jaar rond de wereld trekken. Voor de realisatie van dat plan moeten we echter eerst gelukkig worden in het spel. (In de liefde zijn we dat doorgaans al.) Mijn liefje zou uit zichzelf niet naar Japan reizen maar ik geloof dat er geen principiële bezwaren zijn tegen het land. Alles is daar immers gestructureerd, georganiseerd en punctueel. Ik las onlangs dat een Japanse treinconducteur zijn nederige excuses aanbod aan de reizigers omdat hij één minuut te vroeg vertrok.

Elk jaar kijk ik met vriendin en reismaatje Bernadette naar Masterchef Australia, ieder op onze eigen bank. We zijn beiden groot fan van het programma. Ook zij reageerde tijdens die specifieke Japan-uitzending via whatsapp met Ik wil wel naar Japan. Fuji zien en lekker eten.” Klonk mij als muziek in de oren. Zij merkte ook nog op dat er zulke beleefde mensen wonen. Dat kan mijn liefje toch zo bekoren? Klopt. Alsmede hun vriendelijkheid, respectvolle houding, reinheid en arbeidsethos. Zij en ik hebben zo onze manieren om de neus van reismaat nummer 3 in de goede richting te krijgen… Reizen is verslavend. Ruim voor die tijd starten we dan met Duolingo Japans. 

Als jonge consultant werkte ik een korte periode voor een Japanse autofabrikant in het oostelijk havengebied in Amsterdam. De klus had betrekking op hun IT-systeem. De personenauto’s werden elders geproduceerd en met containerschepen zo hoog als torenflats naar Europa gevaren. Daar werden de auto’s tijdelijk geparkeerd voordat ze over land naar dealers werden vervoerd. Vanaf mijn bureau had ik zicht op het lossen van de schepen. Het was een logistiek gekrioel van jewelste. De auto’s werden achterstevoren uit de laadruimte naar de kade gereden!

Op kantoor ging het er beheerst, rustig en vriendelijk aan toe. Collega’s waren inderdaad voorkomend maar de meesten bleven op gepaste afstand. Een van hen leerde mij echter enkele uitdrukkingen in hun moerstaal. Zo weet ik nog steeds hoe ik muzelluf moet voorstellen: 私の名前は XXX ですIn fonetisch schrift staat hier ‘watashinonamaeha XXX desu’. Ik kan het zelfs uitspreken.

Op een dag kwam de Japanse afdelingsbaas terug van een zakenreis naar zijn vaderland. Ook voor mij had hij een kado meegebracht. Hij zette een ingepakt doosje op mijn bureau. Nu had ik mij, leergierig als ik was, goed voorbereid op de cultuur van deze werkgever. Zo wist ik dat je een geschenk niet uitpakt in het bijzijn van de gever. Openscheuren van de verpakking is helemaal uit den boze. Dat werd gezien als lomp. Het doosje stond de hele dag op mijn bureau te branden. Voordat ik aan het einde van mijn werkdag in de tram stapte, was het geopend. Het ware delicate fruitsnoepjes in mooie wikkels.

In de omgeving van Hokkaidō (hoge noorden), heb je een nationaal park met veel bezienswaardige flora en fauna. In centraal-Japan liggen Tokyo en de berg Fuji. Verder naar het zuiden kom je langs Kyoto en Hiroshima; een bezoek aan die steden mag niet op het reisprogramma ontbreken. In het diepe zuiden, in de buurt van Nagasaki, heb je een nationaal park met fraaie onderwaterwereld. Bovendien tref je daar tropische temperaturen waardoor je goed kunt snorkelen. De reisroute is dus niet ingewikkeld om te bepalen, daarvoor heb je geen Lonely Planet nodig. Het idee inspireert, de tijd zal het leren.

De amateurkoks van Masterchef Australia zijn stuk voor stuk top. Nog nooit in al die negen jaar dat het programma op de Nederlandse tv is te zien, was het voor mij zó moeilijk een favoriet te kiezen. Spierballenbonk Ben met Hollandse roots, OK-verpleegkundige Eliza, kleine Eloise met creatief kapsel, hoogblonde Tamara, bescheiden Brit Arum, jongste bediende Callan, accountant Diana, Sarah met Maleise roots, lange Karlie Verkerk (met zo’n achternaam weet je het wel…). Ieder van hen kookte afgelopen week de sterren van de Japanse hemel. De lokale keuken en ingrediënten bleken zeer inspirerend te werken. In een Australisch krantenartikel las ik dat ze wel stiekem extra cursussen snijtechniek en verfijnd serveren volgden, voordat ze afreisden. Ik vermoed dat de bedenkers van het programma en de juryleden graag naar Japan willen uitbreiden...

Acht kandidaten moesten in een Michelsterrenrestaurant in Tokyo een 8-gangenmenu koken voor de chefkok en de culinaire elite van de stad. Chef Kagehisa Imada is derde generatie sushi-chef in een gelauwerd familierestaurant in Ginza. Tijdens deze uitzending kreeg ik te horen dat Tokyo voedselhoofdstad van de wereld is. In deze stad vind je namelijk meer Michelinsterrenrestaurants dan in alle andere steden ter wereld tezamen! Overigens is sterreneten in Japan doorgaans betaalbaarder dan elders.

Voor Sarah Tiong heb ik een zwak. Als ze een gerecht proeft, slaat ze eerst keurig haar hand voor de mond en roept van daarachter doorgaans iets zeer waarderend over eigen brouwsels. Ik moet er telkens om gniffelen. Ze is vol zelfvertrouwen, daar kom je ver mee. Ze onthulde tijdens deze Japan-week dat ze lijdt aan diabetes. Als suikerpatiënt bereidt ze nauwelijks desserts. Zij moest als laatste in de kookestafette een toetje maken. Sarah gaf er een ingenieuze draai aan: een cremeux van zwart sesamzaad en verse gember, met sojasaus-pindapraline, omgeven door gekarameliseerde gember, zelfgemaakte gembersiroop en verse bramen als kers op de taart. Kom er eens om! Met dit hartige dessert won ze eindelijk (na vier keer strijden) de felbegeerde immuniteitsspeld, die haar zonder al te veel tegenslag naar een finaleplaats moet leiden.

De volgende dag werd ze echter de pechvogel van de Japan-week: in een groepsopdracht bereidde zij weliswaar het Gerecht Van De Dag maar haar overige teamleden (Callan & Tamara) verprutsten het. Het hele team belandde in de afvalronde. Zal Sarah haar zwaar verdiende geluksspeld teruggeven om eliminatie te voorkomen? We gaan het morgen zien. Spannender kan het programma -bijna- niet worden dus je begrijpt dat ik inmiddels weer als vanouds aan de buis zit gekluisterd. Happy Days! Masterchef Australia is het beste wat er is te zien op het gebied van kookprogramma’s. Arigatō.





donderdag 23 november 2017

Vogeltrek in Spanje

De tijd van de vogeltrek brak aan. Inmiddels zie ik regelmatig V-formaties in de lucht. De vogels trekken momenteel van West-Europa naar Afrika. Dat is laat voor de tijd van het jaar. Normaliter vindt de grootste trek tussen september en oktober plaats. Vooral rondom Tarifa schijnt het in die periode een feest voor vogelliefhebbers te zijn. Jaarlijks gaan vrienden van onze  gevederde vrienden in het najaar op excursie naar de Miradores van Tarifa. Duizenden zang- en roofvogels, ooievaars (onder andere de zwarte) en andere vogels zouden daar vanaf diverse observatiepunten zijn te zien als ze de straat van Gibraltar oversteken. Pijlstormvogels, sterns en bijzondere meeuwen maken ook onderdeel uit van die trek. Het moet een spectaculair gezicht zijn. Dat uitje staat op mijn wensenlijst.

Mijn liefje en ik wandelen 's middags langs de plaatselijke duinen of andere  wandelgebieden. Voor haar, fiefe Fitbitch, is dat doorgaans de tweede keer van de dag dat ze haar stevige stappers aantrekt. Ik ben om uiteenlopende redenen minder groot beoefenaar van de wandelsport maar met de camera om mijn nek is dat een ander verhaal. Als zij 's ochtends in haar eentje loopt, is zij in Zen-modus, 's middags hebben we beiden ogen op steeltjes. Zij werd in de loop van de tijd een goede vogelspotter, ik was al een scherpe kijker. Een leuke wandeling is voor mij een tocht waarin iets valt te beleven. Sneu maar waar. Het was ruim tien maanden geleden dat ik voor het laatst de telelens gebruikte (in Myanmar). Mijn ouwe, trouwe Canon Powershot SX50 HS doet het nog goed!

Ik heb weer veel zin in fotograferen en gevederde vriendjes zijn dankbare en interessante objecten. Hier hoeven we niet ver van huis om bijzondere vogels te aanschouwen. In de afgelopen weken ontwaarde ik de tapuit, buidelmees, geelgors, rietgors, groenling, putter, sijs, kuifleeuwerik, grauwe klauwier, rouwmees, zwarte mees, diverse soorten vinken en de Spaanse mus in bosjes en struiken langs de zee. In en om het water bespiedde ik de steltkluut, watersnip, strandloper, oeverloper, grote witte reiger, waterhoen en wilde eenden. Een mooie vangst, al zeg ik het zelluf. Niet elk vogeltje herkende ik meteen; als naslagwerk gebruik ik de website Birdpix.nl. Je vindt daar bijzondere vogels in de waanzinnigste constellaties die fotografen -amateurs en professionals- onder andere in Spanje kiekten.

De overgang van het zomerse weer van ruim twee weken geleden, toen we met Nederlandse vrienden nog met de voetjes in het zand de zomer uitluidden, en nu is groot. In de week die volgde op die zonovergoten lunch viel hier 's nachts de kou in. De Spaanse weerdienst AEMET meldde dat het 's nachts erg koud werd in de provincie Alicante: de laagste temperatuur lag in die week op -6 graden Celsius (Villena). Ook op andere plaatsen in de provincie daalde de temperatuur drastisch; onder andere in Orihuela (6 graden) en Benidorm (5 graden).

Hier maakten we dergelijke extremen tot dusver niet mee. Tot nu toe gaf de thermostaat in de eetkamer als laagste temperatuur 12 graden Celsius aan. Aan de frisse kant maar niet verwonderlijk voor een ruimte met glazen dak en pui. Ik realiseer mij dat onze nachttemperatuur hier in het vaderland voor overdag geldt. Dit weekend wordt natte sneeuw verwacht. Brrrrr. De eetkamer kan worden afgesloten van de rest van het goed geïsoleerde huis. Tegen de tijd dat we aan het ontbijt beginnen, is het daar 19 à 20 graden Celsius.

Tegenover die dalende nachttemperaturen staan hier nog hoge temperaturen overdag. Het kwik komt dagelijks nog boven 20 graden Celsius, met andere woorden: het blijft korte broekenweer. November is normaliter de regenmaand bij uitstek maar tot dusver viel er geen druppel. De boeren klagen dan ook. Nog even en onze eigen vogeltrek vangt aan. Tijdens ons verblijf in Bali gaan onze vriendinnen Rose-Marie & Ingrid uit Zwitserland in ons huis logeren en hopelijk van een goede winter onder Spaanse zon genieten. De verwachting is dat ook december hier relatief warm en droog blijft (net als vorig jaar). Zij ontvluchten 5 graden Celsius, regen, sneeuw en somberheid.

Wij maakten de eerste erwtensoep onlangs. Mijn liefje zinde al enkele weken op een kop vers gemaakte snert dus ik kon het niet langer uitstellen. Erwtensoep associeer ik met sneeuw, wollen  mutsen, gecondenseerde waterdamp uit je mond als je praat.  Winterse toestanden zijn hier nog ver te zoeken. We maakten de soep met onze nieuwste keukenhulp: de Crock-Pot. We stapelden de erwten en de gesneden overige ingrediënten in de pan en de slow cooker deed de rest, in acht uur en op lage stand. Het eindresultaat was heerlijk, de soep was perfect op smaak.

Doorgaans ga ik na de wandeling nog even op het terras in het zonnetje zitten lezen. Ik las net de roman ‘Manhattan Beach’ uit van de Amerikaanse schrijfster Jennifer Egan. Dit werk was in oktober boek van de Maand bij DWDD. Het verhaal speelt zich af in New York, tijdens de Grote Depressie en de jaren van de Tweede Wereldoorlog. We volgen hoofdpersoon Anna, een meisje van elf jaar dat duikster wil worden; een zeer ongebruikelijke wens voor die tijd. Ze staat haar mannetje en slaat zich dapper en vindingrijk door haar jonge leven dat menig tegenslag kent. Een langzaam boek, boeiend verhaal en mooi geschreven bovendien.

Als de zon achter de huizen zakt, is het tijd om naar binnen te gaan. Vogels fluiten dan nog steeds. Dan verruil ik de bermuda voor een comfortabele huisbroek, de Sketchers maken plaats voor warme Ugg-pantoffels. De kachel gaat aan, het is inmiddels tijd voor een glas Spaanse rode wijn. Het leven aan de Costa Blanca is eenvoudig maar fijn.  



maandag 20 november 2017

Dag van het Kind

Vandaag is het de Universele Dag van het Kind en dat wordt wereldwijd gevierd. De dag werd in 1954 door de Verenigde Naties uitgeroepen. Niet ieder land doet het per se op deze dag maar gevierd wordt het! Kinderen zijn de toekomst of je ze nu zelf op de wereld hebt gezet of niet. Dat neemt niet weg dat het vele kinderen bepaald niet voor de wind gaat. Volgens UNICEF leven 1 miljard kinderen in armoede, zelfs 387 miljoen van hen in extreme armoede. Elke dag sterven wereldwijd 22.000 kinderen vanwege armoede. Hartverscheurend.

Afgelopen weekend vond de allereerste officiële zwemwedstrijd plaats van onze grote, kleine vriend Yuda in Noord-Bali. Drie maanden geleden werd hij lid van een plaatselijke zwemclub en hij trainde bijna dagelijks. We leefden wekelijks mee via video’s en berichten. Aan beide kanten van de aardbol leefden we naar dit moment toe.

Zaterdag jongstleden nam hij deel aan de wedstrijden borstcrawl. Hij kwalificeerde zich voor de finale. Het 50-meter zwembad was voor die gelegenheid uitgerust met vlaggetjes en banners. Wij ontvingen een whatsapp-video van moeder Elsa die hem luid aanmoedigde. Onze zwemmer tikte als vierde aan. Voor het ventje zelf vond ik het jammer dat hij net naast een podiumplaats greep. Zelf was hij, naar verluidt, erg teleurgesteld. Het was zijn dag niet. Aan de video is te zien dat Yuda de kleinste en tengerste in het bad was. Tijdens de race zag ik hem echter geen moment verslappen dus al met al vind ik dit een prestatie van formaat.

Gisteren, zondag, werden de wedstrijden schoolslag gezwommen. Dit is Yuda’s beste slag, naar eigen zeggen. Zijn verwachtingen waren nóg hoger. Hij kwalificeerde zich wederom voor de finale en deze keer werd hij derde. Joehoe! Ons gejoel verstomde bij het volgende bericht dat we ontvingen. Hij werd inderdaad derde in deze race maar zijn tijd was niet de beste derde van het seizoen dus de bokaal ging naar een vriend bij dezelfde club. Kasian Yuda. Hij begreep het niet…

Hij mocht niet in de competitie voor beginnende zwemmers uitkomen, moest van zijn coach vanwege zijn leeftijd bij de gevorderden meedoen. Alle beginners van zijn club wonnen een beker en dat had ook voor hem moeten gelden. Dat zal hem nog wel even dwars zitten. Desalniettemin zette moeder Elsa hem op de foto (met de bokaal van zijn vriend). Ik zag een mannetje met dikkere ogen dan normaal. Ach gut. Voor mijn liefje en mij is en blijft onze zwemmer een held. Zijn zwemclub behaalde de meeste bekers tijdens deze regionale wedstrijd. Als wij in Bali zijn, gaan hij en ik een zwemwedstrijd houden en dan hebben we alsnog een toepasselijke prijs voor hem (maar daarover later meer).

In de aanloop naar deze wedstrijden moest ik vaak en intensief denken aan dit ventje dat we ruim negen jaar geleden leerden kennen. In 2007 en 2008 bezochten we Bali en daarna hielden we contact met Elsa. Destijds was Yuda nog enig kind van twee werkende ouders. Vanaf zijn geboorte werd hij dagelijks bij familie ondergebracht als zijn ouders gingen werken. Mijn liefje ging op een middag mee om hem op te halen. Wat ze zag, bezorgde haar een schok: de peuter lag half bloot op vuile grond te slapen, naast zijn Balinese overgrootmoeder. In die tijd kwam er geen geluid over zijn lippen; niet verwonderlijk want zijn buyut sliep ook de ganse dag.

Elsa & Ketut zijn beiden slim en volgden voorbereidend wetenschappelijk onderwijs in Singaraja. Hij  woonde met zijn familie in de bergen. Om naar een goede middelbare school te kunnen, verliet hij zijn ouderlijk huis en werd als jochie van 12 bediende in een huis van een stadse, ontwikkelde man. Elsa’s straatarme familie kon haar middelbare school evenmin bekostigen. Uit protest liep ze van huis weg. Soms doet Elsa mij denken aan mijn liefje… net zo vastberaden en eigengereid. Mijn moeder zou zeggen: wat ze in haar kop heeft, heeft ze niet in haar kont”. Het resultaat van die daad van verzet was dat ze mocht doorleren. Zij leerden elkaar op die middelbare school kennen. Na het behalen van hun diploma’s was er voor beiden geen geld om verder te studeren. Ze gingen op zoek naar werk maar dat viel (en valt) niet mee op Bali, zeker niet in het hoge noorden. Over passende arbeid zal ik maar helemaal niet reppen.

Vanaf het moment dat wij onze tropische villa in Noord-Bali betrokken (2009), werd Yuda vaste gast in ons gezin. In datzelfde jaar zorgden we ervoor dat hij als 3-jarige naar een goede peuterschool kon. Langzaamaan begon hij te praten. Elsa bestierde ons huishouden, Ketut trad in dienst als chauffeur en manus-van-alles. Hun zoon kwam minstens driemaal per week mee om te zwemmen, te spelen en mee te eten. (Hij was een lastige eter.) We leerden hun families kennen, hielden zelfs ‘Familiedagen’ op ons zonovergoten terras.

Inmiddels bestaat het gezin uit vier personen. Jongste zoon Damai volgde hetzelfde opleidingstraject als zijn grote broer: van peuterschool naar tweetalige lagere school. De 10-jarige krijgt al zeven jaar uitstekend onderwijs, de bijna 7-jarige al vier jaar. (Indonesische kinderen gaan pas na hun zevende verjaardag naar school.) Goed onderwijs is de basis van een beter leven. Het gezin bewoont inmiddels een eigen huis op eigen grond. Elsa heeft twee banen, Ketut werkt op een Amerikaans cruiseschip en is gemiddeld acht maanden per jaar van huis. Door hun eigen inspanningen en liefde en steun van onze kant lieten ze de armoede achter zich. Het leven van de kids is al zoveel beter dan dat van de ouders en dat is een belangrijke drijfveer in hun en ons leven.

Het Eiland van de Goden ontvangt jaarlijks ruim drie miljoen vakantiegangers en de jaarlijkse inkomsten uit toerisme bedragen ruim $5.000.000.000 (5 miljard Amerikaanse dollars) maar toch leven vele Balinezen in armoede. Men schat in dat het er bijna 163.000 zijn. In ruim 10% van de dorpen leeft meer dan 35% van de bewoners onder de armoedegrens, dat wil zeggen: levend van minder dan $2 per dag. En dat aantal neemt toe. Het klinkt ongeloofwaardig maar op veel van die plekken wordt geen onderwijs geboden en is er geen schoon drinkwater en elektriciteit.

Hillary Clinton schreef in haar laatste boek “the measure of your success should be how many kids clime out of poverty, get a good education, and receive the love and support they deserve.”

Mijn liefje en ik kijken van een afstand tevreden toe. Het is een voorrecht om hun ontwikkeling van dichtbij mee te maken. Vandaag vieren wij in Spanje de dag van ‘onze’ kinderen in Bali. 




zaterdag 18 november 2017

Kafka, of de paarse krokodil

In mei van dit jaar moest het rijbewijs van mijn liefje worden vernieuwd. Georganiseerd als ze is, ging ze begin april naar de betreffende instantie om de procedure in gang te zetten. Heel vroeger was er bij de Nederlandse Rijksdienst voor het Wegverkeer een speciale afdeling die rijbewijzen voor Nederlanders in het buitenland regelde. Het Europese Gerechtshof oordeelde in 2002 dat de registratie- en omruilplicht die in die tijd in Spanje gold, onrechtmatig was en moest worden afgeschaft. Dat gebeurde. In 2002 werd die speciale afdeling in het Vaderland eveneens opgeheven.

Als permanente resident in Spanje ben je dus genoodzaakt in het nieuwe vaderland je rijbewijs aan te vragen. Dat betekent automatisch dat je een Spaanse 'licencia de conducir' ontvangt. Zelf had ik een BE-aantekening op mijn Nederlandse rijbewijs waarmee ik als chauffeur een grote, zware caravan mocht trekken. Hoe zou omzetting naar het Spaanse systeem op dit punt uitpakken? Dat bleek niet onze grootste zorg.

We togen destijds naar een medisch centrum in Torrevieja. CENCA is in Spanje de officiële instantie die medische verklaringen afgeeft ter verkrijging van een rijbewijs. Ons zicht werd getest en we moesten een proeve van bekwaamheid afleggen, achter een computerscherm. De verpleegster legde de computertoepassing uit: met behulp van een toetsenbord moest je een auto langs een bochtige weg tussen de lijnen houden. Als een wiel over de streep kwam, klonk een harde toon. Je zou denken ‘appeltje-eitje’ maar dat was niet zo. Ik wist immers niet hoe vaak je de lijn mocht overschrijden. Verkrampt stapte ik achter het scherm vandaan, excessief transpirerend. De verpleegster mat mijn bloeddruk daarna op: 190. Ik vond dat niet vreemd gezien de stress van dat moment. Dat herhaalde zich bij mijn liefje, met vergelijkbare uitkomst. Wij werden beiden doorverwezen naar de huisarts.

We ontvingen allebei een Spaans rijbewijs al was mijn nieuwe geldigheid (10 jaar) langer dan die van mijn liefje. Zij was zo eerlijk de vraag of zij ooit chemotherapie had gekregen, te bevestigen. Dat gegeven was op zich al straf genoeg maar in Spanje werd haar rijbewijs minder lang geldig dan het mijne. Ze sputterde dat dit discriminerend was maar dat mocht niet baten. Haar rijbewijs is en blijft  vijf jaar geldig.

Gelukkig hoefde ze bij de recente vernieuwing van haar rijbewijs geen proeve van bekwaamheid af te leggen; een fysieke test door een keuringsarts volstond en die verliep goed. De instantie die rijbwijzen in Spanje afgeeft, heet ‘Tráfico’. Zij zouden het rijbewijs via -onaangetekende- post naar ons nieuwe huisadres sturen. Het document was een maand later nog niet gearriveerd. Onderzoek wees uit dat het in de post was kwijtgeraakt. Iedereen waste de handen in onschuld. Een nieuw rijbewijs werd niet stante pede uitgegeven, een tijdelijke verlenging wel. Mijn liefje, de onschuld zelve, was verre van blij.

Ook de tweede, tijdelijke verlenging werd ondertussen afgegeven; sporen van het origineel waren in geen velden of wegen te bekennen. Die verlenging zou in oktober verlopen dus begin september maakten we een online afspraak bij de ‘Jefatura Provincial de Tráfico’ in Alicante. Spanje heeft een face-to-face-cultuur, bellen of schrijven is minder effectief (als dat al mogelijk is). Ik hoef je niet te vertellen hoe zo’n kantoor eruit ziet: groot, grijs, kaal, zonder ramen. Met expressieloze ambtenaren achter een batterij loketten. De zaal zat boordevol klanten, wij sloten ons geduldig bij hen aan.

Toen het onze beurt was, liepen wij op de aangewezen balie af. De ambtenaar had aanvankelijk weinig zin om te helpen. Hij begreep het niet, een rijbewijs kon toch niet zomaar verdwijnen, ze konden toch niet zomaar een tweede exemplaar uitgeven en meer prietpraat. Klantvriendelijk handeling stond niet hoog op zijn agenda. Wij bleven echter vriendelijk, haalden alles uit de kast om hem in beweging te krijgen. Uiteindelijk lukte dat. Joehoe! Het nieuwe document zou binnen een maand klaar zijn. Wij hoorden van hen.

Niet dus. 

Deze week, zes weken later en zes maanden na het eerste verzoek van mijn liefje, bezochten we de plaatselijke dependance van Tráfico maar weer eens. Zij legde de situatie (wederom) aan baliemedewerker Victor uit, terwijl ik in de wachtkamer bleef. Sinds zij op Spaanse les zit, wil zij uitsluitend en onder alle omstandigheden Spaans te praten. Een goed uitgangspunt. Zittend in de wachtkamer ving ik op enig moment het woord ‘Kafka’ op. En Engelse tekst. Ik hoorde haar uitleggen wie die schrijver was en hoe zij zich persoonlijk onvrijwillig slachtoffer voelde van een kafkaiaans drama. Ik hoorde hem daarop lachen. Dat mocht hij doen, zolang hij maar voor haar aan de slag ging. Dat deed hij. De volgende avond belde hij terug om te zeggen dat we weer naar Alicante moesten, nu om het nieuwe rijbewijs op te halen. Echt waar. Een afspraak was niet nodig.

Afgelopen donderdag was het weer zover. We betraden het sombere Alicantijnse kantoor opnieuw en trokken een volgnummer voor de Informatiebalie. De medewerkster deed iets in het systeem, vijf minuten later moesten we zelf weer een afspraak maken en opnieuw een nummertje trekken, nu voor de Afhandelingsbalie. Zou het eindelijk lukken? Baliemedewerkster nummer 2 bleek een en al bereidwilligheid. Het felbegeerde document kwam tevoorschijn. Aanvullend legde ze, behulpzaam als ze was, alle andere wijzigingen in hun gebruikersonvriendelijke systeem voor ons vast. Er zaten twee opgeluchte vrouwen tegenover deze Heldin van de Dag. Een van ons riep haar waarderend uit tot ¡Heroína!” Ze gaf ons een glimlach vol ongeloof terug. Dat maakt ze kennelijk niet vaak mee…


woensdag 15 november 2017

Drie schorten

Onze overburen uit Madrid keerden onlangs terug naar hun huis aan zee. Zodra mijn liefje en ik de straat in liepen, kwamen zij met uitgestoken hand op ons af. Guillermo en María zijn bereisd, ontwikkeld en aardig. We houden altijd een praatje; de ene keer verloopt dat beter dan de andere keer.

Hun zoon António werkt voor een internationaal ingenieursbureau en woont met vrouw en kinderen in Den Haag. De ouders gingen hen de afgelopen zomer een week bezoeken. María vond de hofstad fantastisch. (Als ex-Kijkduiner glom ik van trots.) Het autovrije centrum, de groenvoorziening, de vele kinderspeelplaatsen, het strand, het heerlijke bruine brood, de open ramen 's avonds, de biologische winkels. Zij vond het “una maravilla”. Guillermo was verbaasd dat zijn kleinkinderen met hun Spaanse inborst zonder morren om acht uur 's avonds naar bed gaan en dat je in Nederland geen rundvlees van eigen bodem kunt kopen. Dat vond ik op mijn beurt grappig. Hollandse bitterballen vonden ze allebei lekker, wij houden van de Spaanse croquetas de jamón. Gelijk oversteken.

Wij vertelden dat de zomer van 2017 ons qua drukte en warmte erg was meegevallen. Zij weken uit naar het koelere Santander en hadden het daar naar hun zin. We kregen het vervolgens over eten, ik vertelde over de aanschaf van onze slow cooker en de stoofgerechten die we ermee maken. Op mijn beurt vroeg ik naar hun recept voor paëlla. Het grote geheim zit 'm wat mij betreft in de bouillon (‘caldo’) en hoe stelden zij die samen? Nou, dan moesten we maar een kijkje in hun keuken komen nemen en het resultaat helpen opeten. Hun jongste dochter en haar vriend zouden dat weekend overkomen uit Madrid en dit gerecht stond op het menu. Paëlla mag wat mij betreft direct tot cultureel erfgoed worden uitgeroepen!

Ik sputterde uit beleefdheid tegen en opperde dat het mij echt alleen was te doen om hun bereidingswijze maar dat was tegen dovemansoren gezegd. We waren uitgenodigd voor de lunch. Op zaterdagochtend belde Guillermo aan om de afspraak te bevestigen: om 13:00 uur zou de kookles beginnen. Klokslag 1 uur stak ik de straat over om aan te bellen maar de deur zwaaide reeds open. Met schort en notitieblok stapte ik hun huis binnen. De eerste vraag van María was, waar mijn liefje was. Die deed kleine boodschappen dus ik verwachtte haar snel terug.

Op het aanrecht stonden alle ingrediënten uitgestald voor paëlla de mariscos (schaal- en schelpdieren), voor zes personen. Ik merkte donkerrode gambas en roestbruine bouillon op. Dat beloofde weinig goeds… Mijn liefje is namelijk hyper-allergisch voor zeevruchten. Bij het minste hapje wordt ze zo wit als een tafellaken, waarna allerlei andere ellende volgt. Wanneer moest ik dit aan onze gastheer en -vrouw vertellen? Ik hield mijn mond voorlopig, wachtend op een geschikter moment.

Voor hun recept gebruikten zij:
  • Sabroz Brillante-rijst, die ronder en dikker is (verkrijgbaar bij supermarkt Mas y Mas)
  • Caldo de Pescado (visbouillon), kant & klaar verkrijgbaar bij lokale vishandel  Albaladejo
  • 1 blikje tomate frito (het beste merk is Hida)
  • 500 gram gambas rojas medianas (middelgrote, rode garnalen)
  • 500 gram calamares (schoongemaakte inktvis, inclusief tentakels)
  • 1 kopje geweekte ñoras (gedroogde paprikaschil; alleen het vruchtvlees wordt gebruikt)
  • ½ rode paprika, klein gesneden
  • 1 witte ui, klein gesnipperd
  • 2 teentjes knoflook, gesnipperd
  • Een snufje saffraan of colorante alimentario
  • Zout (Maldon; daar koken chefs ook mee)
María vertelde dat Guillermo drie jaar geleden (na zijn pensioen, vermoed ik) met koken begon. Hij hield altijd al van lekker eten maar hij bracht tot dan toe nauwelijks tijd in de keuken door. Dat is nu anders. Hij was el Jefe van de paëlla, zij was de lieflijke keukenassistente, ik keek toe en schreef op. Intussen belde mijn liefje driemaal aan zonder resultaat. Wij waren te druk met koken en praten en de keukendeur zat dicht.

Paëlla maken is slow cooking. Guillermo gebruikt liever een gietijzeren pan met dikke bodem dan een paëlla-pan van doorgaans dunner materiaal. Alles wordt met extra virgin-olijfolie bereid. Eerst wordt de ui aangezet tot glazig. Daarna wordt het teentje knoflook toegevoegd, gevolgd door de klein gesneden rode paprika. Roeren tot de groenten zacht worden. Daarna wordt het vruchtvlees van de geweekte ñoras met een theelepel uit de schil geschraapt. Een bergje pulp ter grootte van een golfbal wordt aan de pan toegevoegd.

Ondertussen knipte María de calamares in stukjes en verwijderde koppen, schil en darmkanaal van de gambas rojas. De garnalen sneed ze in stukjes, de koppen werden in een separate pan met olijfolie en een teentje knoflook aangebakken. Om al het vocht uit die garnalen te drukken, gebruikte ze een houten vork. Het vrijgekomen sap werd aan de caldo (in een separate pan) toegevoegd, de koppen hadden hun dienst bewezen en verdwenen in de vuilnisbak.

Slechts één derde van de tomato frito gaat in de pan; het geheel moet goed worden gemengd. Daarna gaan de inktvisstukjes bij het mengsel; er komt dan veel vocht vrij. Als de inktvis gaar is en het vocht is geslonken, gaan de rode garnalen erbij. Pas als die op kleur zijn, wordt de droge rijst toegevoegd: circa 2.5 melkbeker. De rijst en het zeevruchtenmengsel moeten heel goed worden omgeschept tot een compact mengsel. De laatste stap in de bereiding bestaat uit het toevoegen van de visbouillon. Ook daarvan gebruikten zij 2.5 melkbeker. Daarna moet er absoluut worden geproefd. Alleen zout wordt toegevoegd, peper ontbreekt. Het duurde vervolgens vijfenveertig minuten voordat al het vocht door de rijst was opgenomen. De rijstkorrel moet ‘a punto’ zijn (net als ‘al dente’ bij pasta).

Tegen die tijd was mijn liefje al geruime tijd binnen. Als snack bij het aperitief werd nog inktvis in speciale bloem licht gefrituurd. Tijdens het nuttigen van dit knapperige gerecht zei ik dat mijn liefje hun zorgvuldig bereide paëlla niet kon eten… Moeder María zette daarop brood, extra calamaris, olijven, amandelen en milde chorizo voor haar neus. We dronken er een droge witte wijn uit Galicia bij.

We vinden het leuk Spanjaarden persoonlijk te leren kennen. Het geanimeerde gesprek ging nog een tijd door. Hun dochter María is een schatje. Na de zelfgemaakte cake (van spelt & appel) staken wij de straat over terwijl zij aan hun siësta begonnen. Zij keerden inmiddels naar Madrid terug, wij aten onlangs met Nederlandse vrienden onze laatste paëlla van dit jaar bij Chiringuito Ramón waarmee we het zomerseizoen feestelijk afsloten.