Twintig jaar

Vriendin Bernadette logeerde recent bij ons. We vierden het weerzien in persoon en 20 jaar vriendschap. We ontmoetten elkaar tijdens een rondreis op Fraser Island (Australië). Wij woonden destijds al in Spanje. Ze kwam ons met enige regelmaat opzoeken of we troffen elkaar in Nederland als wij daar met de caravan op de camping in Kijkduin vertoefden. Zij was de eerste persoon die kwam logeren in ons huis op Bali en op ons huidige adres.

Ons 10-jarig jubileum vierden we wederom in Australië. Samen brachten we Oudejaarsavond in Sydney door, met zicht op de verlichte Harbour Bridge. Samen maakten we ook een leuke rondreis door Andalusië. Ons huidige lustrum vierden we hier, met lange gesprekken, lekkere hapjes, uitjes naar andere vrienden en andere plekken. Naast enkele gigantische regenbuien (er viel een recordhoeveelheid water in grote delen van het land) hadden we deze keer uitstekend weer.

Wie ook haar 20-jarig jubileum viert, is de Spaanse zangeres Diana Navarro. Zij trad op in het Internationaal Auditorium van Torrevieja en wij zaten gedrieën op de (bijna) eerste rij.

Sommige stemmen kruipen onder je huid en laten je niet meer met rust. Die van Diana Navarro behoort tot deze categorie, wat mij betreft. De uit Málaga afkomstige artieste viert dit jaar (en een deel van volgend jaar) haar twintigjarig jubileum. Momenteel maakt ze een tour door het land, getiteld ‘Ya no estoy sola’ (ik ben niet meer alleen), een feestelijke terugblik op twee decennia waarin zij Spaanse muziek een heel eigen gezicht gaf.

Haar verhaal als artieste begon in 2005 met het album ‘No te olvides de mí’ (vergeet mij niet). Haar doorbraak naar het grote publiek kwam door het lied ‘Sola’ (alleen). Met haar repertoire blies Navarro nieuw leven in de traditionele Spaanse copla, een genre waarin dramatiek, hartstocht en tragiek van oudsher hand in hand gaan. Deze muziekstroming wordt ‘copla andaluza of canción española’ genoemd, een zang- en muziekstijl die bekend is van zijn theatrale, emotionele en verhalende karakter. Deze stijl bloeide op rond de jaren '30 van de vorige eeuw en combineert elementen uit de Spaanse volksmuziek, flamenco en zarzuela met een orkestrale of gitaarbegeleiding.

Flamenco, zarzuela, pop en zelfs elektronische klanken vonden eveneens hun weg naar haar muziek. Traditie en vernieuwing ontmoeten elkaar in een muzikale storm die zowel temperamentvol als verfijnd is.

En dan die stem! Wie Diana Navarro live hoort, begrijpt onmiddellijk waarom haar vocale vermogen zo vaak onderwerp van bewondering is. Haar stem kan fluisteren als een intieme bekentenis, om vervolgens met een bijna onwaarschijnlijke souplesse in volume uit te barsten. Ze rijgt de ene vocale versiering aan de andere, maakt duizelingwekkende melodische omwegen en laat noten soms zo lang nagalmen dat je je afvraagt waar ze de adem vandaan haalt. Niet voor niets wordt ze ‘de zangeres met drie longen’ genoemd. Het is beeldspraak maar wel een veelzeggende: haar adembeheersing, lange frasen en explosieve uithalen wekken de indruk dat haar longcapaciteit grenzenloos is.

Ook de vergelijking met ‘de zigeunerversie van Céline Dion’ duikt op in beschrijvingen van haar. Daarmee wordt niet zozeer een letterlijke muzikale gelijkenis bedoeld maar wel de combinatie van een spectaculair stembereik, krachtige uithalen en emotionele intensiteit, die een publiek tot op de achterste rij raakt. Navarro stamt zelf niet uit een zigeunerfamilie maar haar muziek wordt daarmee wel geassocieerd vanwege de hartstochtelijke flamenco- en copla-geïnspireerde inslag. Waar Dion haar kracht doorgaans vindt in de internationale popballade, wortelt Navarro diep in de Andalusische ziel. Die legde ze tijdens het concert regelmatig bloot en daar genoot ik van. 

Geliefde oude nummers als ‘Sola’, ‘El perdón’ en ‘24 rosas’ werden vergezeld van nieuw werk. Er zat ook een opzwepende versie van het lied ‘Se dice’ (ze zeggen...) in het avondprogramma, met Navarro op de achtergrond gewikkeld in een regenboogvlag tijdens een Gay Pride-festival in Madrid waarmee ze de LGBTIQ-gemeenschap een hart onder de riem stak (steekt). Het lied gaat over vrijheid in de liefde, zonder vooroordelen. Ze heeft ook een lied in haar repertoire waarin de liefde tussen vrouwen wordt bezongen, getiteld ‘Una flor como la mía’. Dat zong ze die avond niet. Voor ons drieën maakte dat niets uit, onze liefde blijft toch wel bestaan. Daar helpen logeerpartijtjes als deze goed bij! 

Twintig jaar na haar doorbraak stond Diana Navarro niet op het podium als een nostalgische herinnering maar als een artieste die haar eigen traditie levend houdt. Bernadette, mijn liefje en ik troffen in haar wederom een ontmoeting met de ziel van Andalusië. Voor ons een nostalgische herinnering aan een eerdere rondreis samen. Het werd een genoeglijke avond. We vierden 20 jaar passie en flamenco. En vriendschap! 

Navarro bezong die avond dat ze niet meer alleen is... mijn liefje en ik wel. Onze vriendin is inmiddels weer op weg naar Nederland. De foto’s van de zangeres zijn van haar hand en de mijne. 

 

P.S. Een deel van deze tekst las ik op Navarro’s eigen website.