De broek aan

WorldPride, het grootste wereldwijde evenement van de LGBTIQ-gemeenschap, wordt elke twee jaar gehouden in een hoofdstad ergens in de wereld. Deze keer is Amsterdam de gastvrouw, omdat het 25 jaar geleden is dat daar het allereerste huwelijk wereldwijd tussen mensen van hetzelfde geslacht werd gesloten. De feestelijkheden duren tot 8 augustus. 

Recent las ik het hiernavolgende verhaal in Spaanse media. Het leek mij wel toepasselijk in deze Regenboog-komkommertijd. De een trekt de broek uit, de ander juist aan. Een verhaal over hem, haar en hen. Deze blog is geen vertaling. Ik heb er mijn eigen verhaal van gemaakt, gebaseerd op feiten uit diverse Spaanse bronnen (El País, El Mundo, een geschiedenissite). 

Stap in mijn tijdmachine. Het is het jaar 1600 in de Baskische stad San Sebastián. De 15-jarige Catalina de Erauso (1585) zit in een klooster met Dominicaanse nonnen. Niet per se omdat ze vroom is maar omdat haar ouders vinden dat een driftig, vechtlustig meisje beter achter slot en grendel kon worden gezet. Ze maken een grote fout. 

Terwijl de nonnen bidden, is Catalina bezig met het voorbereiden van haar snode plan. Na te zijn mishandeld door een oudere novice pikt ze de sleutels van moederoverste, knipt haar haar af en  naait van haar habijt een modieus herenpak. Catalina-de-non verandert zo in de mannelijke persoon Alonso Díaz de Guzmán. 

Alonso reist naar Sevilla, destijds dé plek voor stoere mannen met grote dromen. In 1603 monstert hij/zij daar aan op een schip naar Spaans-Amerika, het huidige Zuid-Amerika. De Oude Wereld heeft veel stoere kerels die staan te popelen om landen in de Nieuwe Wereld te veroveren. Ze plunderen het land en onderwerpen de lokale bevolking bruut. Alonso blijkt een angstaanjagend efficiënte conquistador te zijn!

Het schip dat Alonso vervoert, komt eerst aan in Punta de Araya (nu Venezuela), waar de Spanjaarden in conflict raken met een Nederlandse piratenvloot, die wordt verslagen. Daarna vertrekken ze naar Cartagena (Colombia). In Lima (Peru) krijgt hij/zij een relatie met de nicht van de toenmalige werkgever.

In Chili vecht hij mee in bloederige veldslagen, richt onder andere een bloedbad aan onder de Mapuche, de inheemse bevolking van Chili. Alonso blinkt uit in zwaardvechten en blijkt helaas ook getalenteerd in het neersteken van mensen tijdens illegale gokspelletjes in louche taveernes. Hij heeft namelijk een heel kort lontje. Als iemand vals speelt met kaarten, trekt hij sneller de degen dan de medespeler om hulp kan roepen.

De ironie druipt er vanaf: terwijl de Spaanse machocultuur gebaseerd is op puur testosteron, worden de mannen voorbijgestreefd door een vrouw. Dat verhaal zullen de Gebroeders Tate vast hebben overgeslagen! Hoewel testorsteron vaak wordt gezien als 'mannelijk' hormoon, is het bij vrouwen zeker ook aanwezig, zij het in mindere mate (ongeveer een tiende van de hoeveelheid bij mannen).

De omgetoverde Catalina doet het zó goed op het slagveld dat ze officieel wordt gepromoveerd tot ‘alférez’ (vaandrig of vaandeldrager). Girl power in 17^de eeuwse stijl: als je niet mag meedoen als vrouw, word je ‘gewoon’ een man en probeer je  zo de beste te worden van de groep. 

Alonso’s liefdesleven is zo mogelijk nóg chaotischer. Omdat hij een mysterieuze man is, vallen lokale adellijke dames bij bosjes voor hem. Alonso-Catalina flirt er lustig op los, accepteert verlovingsringen, incasseert royale bruidsschatten van hoopvolle schoonvaders maar neemt telkens de benen vlak voordat de huwelijksnacht aanbreekt. De smoesjes die hij moet hebben bedacht om onder een fysieke inspectie uit te komen, zijn helaas niet bewaard gebleven maar ze waren ongetwijfeld onnavolgbaar.  

Zijn geluk droogt echter op. Na de zoveelste dodelijke confrontatie in een donkere steeg, wordt Alonso ter dood veroordeeld. De strop hangt voor hem klaar. In een ultieme poging zijn hachje te redden, vraagt de vaandrig-non om een audiëntie bij bisschop Guamanga. “Monseigneur, ik moet u iets opbiechten. Ik ben geen vaandrig. Ik ben een vrouw, een ex-non." 

De bisschop gelooft er niets van. Er wordt een team van vroedvrouwen opgetrommeld voor een nogal ongemakkelijke intieme controle. De uitslag  toont aan dat Alonso de waarheid spreekt. Hij is een vrouw en nog maagd ook! De shock in de Spaanse koloniën is groot. Het meest gevreesde drankorgel, de doorgewinterde outlaw, de moorddadigste zwaardvechter van het continent blijkt een non uit San Sebastián te zijn?!

In plaats van op de brandstapel te belanden, krijgt Catalina een heldinnenstatus. Het toenmalige Spanje blijkt bij nader inzien wel van een verhaal met een twist te houden. Zeventiende eeuwse tolerantie, kom er eens om?! Ze mag op audiëntie komen bij koning Filips IV van Spanje, die haar inzet voor de Spaanse Kroon dermate waardeert dat hij haar een officieel militair pensioen schenkt. Zelfs paus Urbanus VIII ontvangt haar in Rome en geeft haar officieel én exclusief toestemming om de rest van haar leven in mannenkleren te blijven rondlopen. Ze moet hem wel een belofte doen. “Zorg ervoor dat je niemand meer vermoordt.” Tja.

Wat doet een legendarische vaandrig-non met zoveel vrijheden? Ze vaart naar Nieuw-Spanje (het huidige Mexico), koopt daar een kudde muildieren en begint een transportbedrijf in de regio Veracruz onder de naam Antonio de Erauso. Die naam stelde haar in staat om te erven via het testament van haar familie. Tot haar dood (rond 1650) leeft ze daar precies zoals ze wil: als onafhankelijke vrouw, gevreesd en gerespecteerd vanwege haar verleden maar wél met de broek aan! 

Catalina brak niet alleen met het vrouwelijke stereotype, haar betrokkenheid bij diverse conflicten en haar geweldadigheid stonden in die tijd haaks op de heersende opvattingen over vrouwelijkheid.

Deze non, soldaat en veroveraar schreef een autobiografie, waarschijnlijk rond 1625, aan boord van het galjoen San José waarmee ze terugkeerde naar Spanje. Catalina bleek bedrevener met het zwaard dan met de pen... Ze verveelde zich aan boord en begon haar vroegere avonturen te beschrijven om ze te kunnen herbeleven: de paardenraces over de Andes, de ruzies, de veldslagen, de ontsnappingen, de fortuinen, het zwervende en vrije leven. Ik las ergens dat ze schreef in bondige, mannelijke taal. (Ik weet niet wat dit precies betekent.) Ze bezigde zelden of nooit het vrouwelijk voornaamwoord voor zichzelf. Alleen in haar wanhoop, op momenten van angst, als ze de dood voelde naderen en bang was voor de hel, viel ze terug op haar biologische gender.

Een kopie van haar gedenkschrift zou uiteindelijk via omwegen bij de Spaanse Koninklijke Academie voor Geschiedenis belanden. Tegenwoordig wordt de figuur van Catalina/Alonso/Antonio uitgebreid bestudeerd, zowel als onderdeel van de Spaanstalige barokliteratuur als voor haar rol als pionier en historisch icoon van een genderdiverse identiteit.

Er zijn deskundigen die menen dat Catalina het best kan worden omschreven als transgender. Anderen menen dat zij lesbisch was. Dat zou ze ook in haar autobiografie hebben geschreven toen ze een relatie had met een vrouw in Lima. Weer anderen menen dat ze queer was. Hoe deze persoon zich ook identificeerde, mij maakt dat niets uit. Dit levensverhaal is bizar en bijzonder genoeg om te worden verteld. Niet alleen tijdens WorldPride.

De laffe aanslag van een jonge islamist in Berlijn op vierende LGBTI-ers geeft aan dat het hoognodig blijft aandacht te blijven vragen voor het bestaan en de rechten van de Regenbooggemeenschap. 

Orgullo

Vandaag wordt in mijn woonplaats een evenement georganiseerd dat ‘Día del Orgullo’ heet, het Spaanse woord voor ‘trots’. Oftewel: Pride. De campagne erachter heet ‘Simplemente AMA’, Simply Love. 

Het is het ieniemienie-zusje van de Gay Pride Parade die in grote steden over de hele wereld wordt georganiseerd, zoals in New York. Daar wordt doorgaans een mars gehouden waaraan honderd duizenden mensen deelnemen. 

Hier zullen we geen mannen met tepelpearcings in latex pakjes aantreffen, geen travestieten op hun allermooist uitgedost, geen stoere dykes op ronkende motoren. Niets van dat alles. Hier wordt het een rustig dagje uit aan een Spaanse costa, met een paar standjes en iets meer kleur dan gemiddeld. Mijn liefje en ik gaan er naartoe maar zullen snel weer thuis zijn, vermoed ik. Dat is niet badinerend bedoeld. Ik ben blij dat er tijd en ruimte voor een dergelijke dag is!

Op de Spaanse versie van Wikipedia vind je een tijdlijn van de geschiedenis rondom homoseksualiteit in het land dat we nu Spanje noemen. Daarin trof ik een aantal interessante feiten aan.

• Tijdens het concilie van Toledo -een prachtige Spaanse middeleeuwse stad die we afgelopen april bezochten- in 693 werd bepaald dat homoseksuele handelingen zouden worden bestraft met ‘castratie, uitsluiting van de communie, het afknippen van het haar, honderd zweepslagen en verbanning’.
• In 1061 werd in Galicië (mogelijk) het eerste huwelijk tussen twee mannen gesloten. Ze werden door een priester in de echt verbonden. 
• In 1408 werd het eerste sodomieproces in kroongebied Castilië gehouden; dat werd gedocumenteerd in Murcia. 
• In 1483 startte de Spaanse Inquisitie en vanaf dat moment werden zogenaamde ‘sodomieten’ gestenigd, gecastreerd en verbrand. Tussen 1540 en 1700 overkwam dat meer dan 1.600 mannen. 
• In 1508 werd de eerste vermelding gedocumenteerd van het scheldwoord ‘maricon’ (flikker, mietje). Het komt uit de komedie ‘Serafina’ van Bartolomé Torres Naharro. Dit wordt hét Spaanstalige scheldwoord voor homo’s en wordt nog steeds gebezigd. 
• In 1848 werden sodomie en homoseksualiteit verwijderd uit het Spaanse Wetboek van Strafrecht. 
• In 1909 trouwden Marcela Gracia Ibelas en Elisa Sanchez Origa in A Coruña (Galicië). Om dit te bewerkstelligen, nam Elisa de mannelijke identiteit aan van Mario Sánchez en verscheen als zodanig op de huwelijksakte.

Tot zover mijn korte overzicht van enkele hoogte- en dieptepunten in de tijd.

Het recentere verhaal over de LGBT-gemeenschap kent ook vele ups & downs. Tijdens de lange jaren van het Franco-regime (1939-1975) konden leden van deze gemeenschap zich niet vrijelijk uiten. De dictatuur waarin Spanje verkeerde, dwong hen hun identiteit en liefde te onderdrukken om vervolging te voorkomen. Ze werden als ziek bestempeld en hun seksuele geaardheid werd als een misdaad beschouwd. Degenen die zich hiertegen verzetten, ondervonden ernstige gevolgen, zoals gevangenisstraf of de dood.

De repressie nam in de loop van de tijd toe. Tijdens zijn dictatuur vaardigde Franco een wet uit die deze mensen hun vrijheid ontnam en hen dwong zich aan zijn regels te onderwerpen. In 1954 wijzigde hij de ‘Wet op Landlopers en Delinquenten’ die in 1933 was opgesteld, om homoseksuele mannen en lesbische vrouwen erin op te nemen. Het doel was hun identiteit te hervormen en te voorkomen dat ze hielden van wie ze werkelijk wilden houden. Sommigen van hen werden gevangengezet of opgesloten in psychiatrische inrichtingen, waar allerlei experimentele therapieën werden toegepast, zoals elektroshocks en lobotomie. In deze instellingen leden slachtoffers onder allerlei vormen van misbruik, waaronder verkrachting en seksueel geweld. Een groot aantal werd zelfs vermoord.

De meest vooraanstaande Spaanse dichter Federico García Lorca (1898-1936) werd in 1936 in Málaga in het huis van vrienden van zijn bed gelicht door de CEDA (een lokale extreemrechtse groep) en enkele Falangisten. Leden van de Guardia Civil executeerden hem in augustus van dat jaar. Omdat hij, naar verluidt, ‘een vieze nicht’ was. 

Garcia Lorca sympathiseerde met het Volksfront en verzette zich met zijn antifascistische ideologie tegen het Franco-regime. Een van zijn meest indringende dichtbundels is ‘Sonetos del amor oscuro’ (sonnetten van een duistere liefde) die hij schreef in 1935-1936. De gedichten werden posthuum uitgebracht. Hierin komt zijn wanhoop over de seksuele onderdrukking duidelijk naar voren. 

Sinds 1936 bleven veel details van zijn gewelddadige einde in nevelen gehuld. Welke werkelijke motieven hadden de moordenaars? Werd Lorca gemarteld? Kreeg hij daadwerkelijk pistoolschoten in zijn kont omdat hij een ‘vuile flikker’ was, zoals één van de militairen die bij de terechtstelling aanwezig was, herhaaldelijk beweerde? Lorca’s biografen weten het niet, ze spreken elkaar zelfs tegen. De meeste ooggetuigen zijn inmiddels gestorven. Zij zwegen. 90 jaar censuur, 90 jaar doodse stilte, 90 jaar leugens omtrent een van de belangrijkste dichters van Spanje. Naar zijn lichaam wordt nog steeds gezocht. Tja. 

In 1970 vaardigde Franco een nieuwe, strengere wet uit, de ‘Wet op het Maatschappelijk Gevaar’. Homoseksualiteit werd gecriminaliseerd en behandeld als een ziekte. Deze wet bestrafte LGBT'ers met gevangenisstraffen tot vijf jaar voor ‘openbaar schandaal’. In datzelfde jaar werd de eerste vereniging in Spanje opgericht die opkwam voor de rechten van deze gemeenschap, genaamd de ‘Homoseksuele Bevrijdingsbeweging van Spanje’, een ondergrondse beweging. Die legde de intellectuele en ideologische basis voor de beweging die later volgde. 

Op 26 juni 1977, twee jaar na de dood van Franco, vond de eerste LGBT-demonstratie plaats in Barcelona, waaraan naar schatting 4.000 à 5.000 mensen deelnamen. Daar werd geëist dat de Wet op het Maatschappelijk Gevaar werd ingetrokken. Dit protest, georganiseerd door het ‘Front d'Aliberament Gai de Catalunya’ (Homobevrijdingsfront van Catalonië), werd als een overwinning beschouwd. De politie dreef de menigte met geweld uiteen. Transgender-vrouwen gingen voorop in de demonstratie om het geweld te trotseren. Hoewel de demonstratie door sommige media werd gecensureerd, begon de LGBT-gemeenschap zich voor het eerst verenigd en gesteund te voelen.

Het jaar daarop gingen ze opnieuw de straat op. Sevilla, Madrid en Bilbao sloten zich bij het protest aan. Eind 1978 hadden ze de strijd gewonnen en waren ze erin geslaagd de Wet op het Maatschappelijk Gevaar af te schaffen. In 1979 werd homoseksualiteit in Spanje gelegaliseerd.

In 1980 werd een volgende stap gezet met de aanname van wetgeving die belangenorganisaties erkende. Tijdens dit decennium van transitie stapten personen naar voren die belangrijke iconen werden van de LGBT-gemeenschap. Zij hielpen vele anderen om uit de kast te komen. 

Op 1 juli 2005 werd Spanje een van de eerste landen ter wereld die het homohuwelijk legaliseerde. Dit was een belangrijke stap voor de regenbooggemeenschap en leidde tot wijziging van artikel 16 van het Burgerlijk Wetboek. Termen als ‘echtgenoot’ en ‘echtgenote’ werden veranderd in ‘echtgenoten’ (inclusiever) en ‘vader’ en ‘moeder’ in ‘ouders’. Deze hervorming erkende alle soorten stellen, gezinnen en huwelijken.

Ook vandaag de dag hebben we nog een weg te gaan. Veel mensen vrezen nog steeds afwijzing of uitsluiting als ze uiting geven aan wie ze werkelijk zijn. Homofobie bestaat nog steeds, zowel verbaal als in fysieke vorm. Homohaat wordt dagelijks gespuit op socialemedia. Er wordt dus nog steeds gestreden om deze maatschappelijke plaag uit te roeien. 

Mijn liefje en ik vieren (bijna) elke dag dat we samen zijn en vrij zijn elkaar lief te hebben. Dat is een soort van trots op wie en wat we zijn. Als echte Rainbow Sisters! 

 

Una perla

Ik herinner me nog goed wanneer het begon. Mijn liefje zat naast mij op de bank lekker bezig te zijn, zoals ik ook deed. Zij met een koptelefoon op luisterend naar muziek, ikzelf zoals altijd met een boek in de hand. Haar ogen hingen aan een filmpje van een jonge Catalaanse zangeres met een stem die zowel eeuwenoud als futuristisch klonk. 

Aanvankelijk had ik geen mening over die adoratie. Iedereen mag toch muzikale helden hebben? Bovendien was het niet de eerste keer dat ze ‘vreemdging’. Haar vorige vlam was een oudere Spaanstalige zangeres die onder andere ‘La Paloma’ op innemende wijze ten gehore bracht. Dat moest ik destijds dagelijks aanhoren. Ik denk dat ze in die periode een koptelefoon aanschafte. (Het is niet uitgesloten dat ik haar die kado deed...)

Mijn liefje raakte deze keer volledig in de ban van de Spaanse jonge zangeres Rosalía (1992). Dit wordt een blijvertje, vermoed ik... De vlammen worden wel jonger in de loop van de tijd?! Zij kent weliswaar niet alle songteksten uit haar hoofd maar kan wel alle liedjes van haar recentste album ‘Lux’ opsommen. Dat is tevens de naam van de wereldtour die de zangeres momenteel maakt. Terwijl de meeste mensen denken dat flamenco iets is voor Spaanse restaurants die een toeristisch avondje organiseren, kan mijn liefje uitleggen hoe Rosalía eeuwenoude Spaanse tradities vermengt met pop, elektronica, urban muziek en experimentele klanken. Geloof het of niet.

Deze zangeres kreeg haar opleiding aan de Taller de Músics in Barcelona. Twee jaar lang studeerde ze er piano, muziektheorie, zangtechniek, flamenco- en jazz-zang en gitaar. Daarna deed ze een vervolgopleiding aan Colegio Can Fabra, eveneens in Catalonië. Daar verdiepte ze zich in vakken als muziekgeschiedenis, flamenco-harmonie, muziektheorie voor gevorderden en de grondbeginselen van compositie; alles onder begeleiding van docenten die bekend zijn in hun vakgebied.

Eerlijk is eerlijk: ik begon Rosalía ook te waarderen. Terwijl ik dit typ, galmt haar lied ‘La Perla’ door mijn hoofd. Daarin wordt op creatieve wijze afgerekend met een nare ex. La Perla wordt in het Spaans regelmatig gebruikt in ironische zin. De bezongen ‘parel’ is namelijk een rotzak, een emotionele terrorist, een harteloze hartenbreker. Het woord zou ook refereren aan de naam van de achterbuurt in Puerto Rico waar Rosalía’s ex opgroeide: zanger en danser Rauw (Raúl) Alejandro (1993). Het stel ging in 2023 uit elkaar. 

We wandelden terug naar huis na een tapaslunch bij Claudia, de jonge eigenaresse van restaurant Mediterráneo in onze woonwijk. Daar was dat lied te horen. Ik vroeg Claudia wat zij vindt van Rosalía’s muziek. Dit was haar antwoord: ‘me gusta regular’... (Ik vind het oké.) Waarom die gematigdheid? Claudia zei haar als mens geweldig te vinden maar niet alle liedjes spreken haar aan. Logisch. Je muziekkeuze is een van de allerpersoonlijkste voorkeuren. Daarover valt nauwelijks te deliberen.   

Vervolgens begon ze uitgebreid te praten over het nummer ‘Berghain’ dat ze geweldig vindt. Het is de naam van een Berlijnse discotheek waar vele jongeren zouden willen dansen maar niet iedereen wordt toegelaten. Niemand weet precies waarom wel of niet. Een enigma. Bij thuiskomst luisterde ik naar het nummer en bekeek ik de bijbehorende videoclip.

Het lied begint heel rustig. Een symfonieorkest speelt en Rosalía zingt opera. Het orkest speelt in de clip op uiteenlopende locaties (in een huiskamer, een hotelkamer, een tram, etc.). Met af en toe korte teksten in de Duitse taal. 

Voor dit nummer werkte ze samen met zangeres Björk. De bijdrage van dj Yves Tumor, die een vrouwonvriendelijke tekst in het Engels herhaalt, kon mij niet bekoren. 

Het nummer is boeiend, net als de soms surrealistische clip. Maar het zal nooit in mijn Evergreen Top10 komen of worden gedraaid tijdens mijn afscheidsdienst. De song gaat zeker niet over een of andere mysterieuze discotheek in Berlijn, Claudia! Het gaat wederom over een giftige relatie met een ex. Ik heb goed geluisterd. 

Wat wèl mijn hart wel beroerde, was Rosalía’s optreden met de Portugese zangeres Carminho in Lissabon. Samen zongen de jongedames in het Portugees het nummer ‘Memória’. Prachtige stemmen, un dueto con mucho amor! De wederzijdse waardering spatte er vanaf. Zacht als een zomerregentje... Mmm.  

Haar stem kan fluisteren als een liefdesgedicht en even later uitbarsten met de intensiteit van een zomerstorm boven de Middellandse Zee. Haar stem heeft een zeer groot bereik, het zou tot 3,5 octaaf reiken. (Mariah Carey, Whitney Houston, Freddy Mercury en Luciano Pavarotte zouden dat ook -net- halen.) Ze wordt geclassificeerd als lyrische sopraan met een kristalheldere stem die kan wisselen tussen zachte noten en krachtige uithalen.

Wat mij persoonlijk vooral fascineert, is haar lef. Veel artiesten kiezen een veilige weg naar succes. Rosalía deed precies het tegenovergestelde. Ze nam financiële risico's, brak regels, mengde genres die volgens de muziekpolitie nooit bij elkaar mogen komen en creëerde daarmee een geheel eigen universum, een waarin traditie en vernieuwing hand in hand gaan.

Rosalía wordt door sommige ‘de incarnatie van vrouwelijke glamour en kracht’ genoemd. Ze zou een symbool zijn van het nieuwe feminisme. Ze kent haar eigen verleiding, weet hoe ze die moet uiten, ze poseert en parodieert. Spannend klinkt dat, vind je niet?!

Mijn liefje raakte ondertussen meer en meer verslingerd aan haar nieuwe vlam. Elke nieuwe videoclip die ze ontdekte, was een ware happening. Elke nieuwe foto was het onderwerp van gesprek gedurende tenminste één lunch of diner. Elke nieuwe muzikale samenwerking werd uitvoerig geanalyseerd alsof het een medisch dossier betrof.

Zo’n fan wil je toch plezieren?! Als Rosalía iets eerder op mijn pad was gekomen, had ik kaarten gekocht voor haar concert in Madrid (april 2026). We moesten die maand immers naar de hoofdstad voor de vernieuwing van onze paspoorten bij de Nederlandse ambassade. Een gemiste kans. Rosalía’s wereldtour eindigt op 3 september in Puerto Rico.

Nu kan ik wel schrijven ‘hoe ouder hoe gekker’ maar daarmee doe ik mijn liefje tekort. Doorgaans geeft ze blijk van goede smaak. Ook ik gaf mij uiteindelijk gewonnen. Hoe kun je als ‘tot tweede viool gemaakte’ niet onder de indruk raken van een eigenzinnige vrouw die al op jonge leeftijd uitgroeide tot een wereldwijd icoon? Van Barcelona tot Buenos Aires, van Madrid tot Miami: overal herkennen mensen die unieke stem, die gedurfde stijl en haar uitstraling van zelfvertrouwen. Rosalía bezit de zeldzame kwaliteit die haar tegelijkertijd een popster en een kunstenares maakt.

Onlangs werd in Huize Barefoot een nieuwe dimensie aan dit liefdesverhaal toegevoegd. Mijn liefje vertelde dat Rosalía een novia heeft, genaamd Loli Bahía. Ik zag weer die bekende glinstering in haar ogen. Haar muzikale heldin voegde wéér een hoofdstuk toe aan een verhaal dat miljoenen fans wereldwijd met plezier volgen. 

Deze Loli is in Frankrijk geboren, heeft een Algerijnse moeder en een Spaanse vader. Ze is actrice en model voor onder andere Louis Vuitton, Prada en Chanel. Naast de catwalk, in haar vrijetijd, kiest ze voor een nogal androgyne stijl die je nonchalant cool kunt noemen.

Ik kon alleen maar glimlachen. Alhoewel ik weleens grap dat ik mijn liefje moet delen met Rosalía begrijp ik waar haar fascinatie vandaan komt. Rosalía staat voor creativiteit zonder grenzen, voor de moed om jezelf steeds opnieuw uit te vinden en uit te d(r)agen. Zij staat voor passie, vakvrouwschap en een ontembare nieuwsgierigheid naar wat het leven haar heeft te bieden.

Dus als mijn liefje tegenwoordig een nieuw lied deelt en mij enthousiast vertelt wat de zangeres nu weer heeft bedacht, luister en kijk ik mee. Ik betrap muzelluf erop dat ik ook een beetje bevangen raakte. Flarden van haar songs klinken dagelijks in mijn hoofd. Sommige sterren schijnen zo helder dat ze niet alleen podia verlichten maar ook de fans om hen heen. Rosalía is zo iemand: jong, briljant, eigenzinnig en onweerstaanbaar. Een artieste die niet simpelweg muziek maakt maar fantasieën creërt en ze ons (mede) laat beleven. Het is Rosalía zelf die een ware parel is. Daarin klinkt uit mijn mond geen sprankje ironie door.

Love Story

Het was mij de week wel: de bordesscene, regeringsverklaring, kamerdebatten over twee dagen verspreid, een dealtje in het geniep over de AOW-leeftijd (bedacht door de gluiperige SGP), een motie van wantrouwen (jaarlijkse traditie van Wilders), het onsmakelijke social media-filmpje over Vijlbrief en Letschert (van het eigen D66-mediateam).

Voor de kersverse premier Jetten was dit zijn vuurdoop. Hij hield zich behoorlijk staande, al zag ik hem in de loop van de dag wel nederiger worden. Heeft de panda nu al kopzorgen? Een politiek commentator meende dat het nieuwe kabinet zich nog onvoldoende realiseert dat het een minderheidsregering is aan hun gedrag af te lezen... Tja.

Onze jeune premier is meer dan de primus inter pares van ministerieel Nederland. Hij is ook gewoon ‘Rob’, voor zijn familie, vrienden en kennissen. En ‘cariño’ voor zijn partner. 

Deze zomer hoopt Jetten te trouwen met zijn Argentijnse geliefde Nicolás. Als lid van de LGBTIQ-gemeenschap vind ik het leuk dat we een premier hebben die van de herenliefde is. Hij is tot over zijn oren verliefd. Die kant -toch werkelijk niet zijn ‘verkeerde kant’?!- mag ook weleens worden belicht (zij het eenmalig). Gisteren las ik dat hij elke week aangifte doet bij de politie van homohaat en bedreiging op sociale media. ¡Una vergüenza! 

Afgelopen woensdag stond onderstaand artikel op de voorpagina van Spaanse krant El País, de krant die dit jaar 50 jaar bestaat. Dat verbaasde mij. Zijn premierschap was voorpaginanieuws in Europa maar is zijn liefdesleven ook materiaal voor het voorblad van een serieuze krant? Dat past meer bij Story of Privé. Meer bij Spanje’s ‘prensa rosa’ (roddelpers): bij ¡Hola!, ‘Semana’ of ‘Diez Minutos’. Miste ik iets? Vandaag maak ik voor één keer een ‘Priveetje’ van mijn blog. De vertaling is van Google en van mij. De tekst is bijna integraal overgenomen. 

♫ Where do I begin? To tell the story of how great a love can be... 

Rob Jetten (Veghel, 38) is de nieuwe sociaal-liberale premier van Nederland en de eerste openlijk homoseksuele premier van het land. Hij is vanaf het begin van zijn carrière open geweest over zijn seksuele geaardheid. Sinds 2024 is hij verloofd met Nicolás Keenan (Buenos Aires, 28), een Argentijnse hockeyspeler die hij vier jaar geleden in een supermarkt in Den Haag ontmoette. Het was een toevallige ontmoeting maar Jetten legde uit dat “er oogcontact was”.

♫ With his first “Hello” he gave new meaning to this empty world of mine…

Kort daarna nam Keenan contact met hem op via Instagram en zo ontstond er een relatie. De jongeman speelt sinds 2017 voor hockeyclub Klein Zwitserland in dezelfde stad en wist wie de politicus was die in zijn buurt boodschappen deed. Hij had hem gezien in een aantal humoristische video's op TikTok, waarin Jetten werd gepresenteerd als de ideale partner voor Jesse Klaver, de leider van de Nederlandse Sociaal-Democratische Partij GL-PvdA. (Klaver is getrouwd en heeft kinderen.) 

Jetten, die zich sinds 2008 aan de politiek wijdt, trad in 2017 toe tot het Nederlandse parlement als afgevaardigde voor zijn partij D66. Drie jaar later beroerde hij het geweten met video's waarin hij de homofobe opmerkingen voorlas die hij op sociale media ontving –tegenwoordig heeft hij bijna 380.000 volgers op Instagram. Zijn relatie met Keenan begon later, maar zijn bezorgdheid over dit soort aanvallen lag ten grondslag aan de aanvankelijke terughoudendheid van de voormalig atleet om hun romantische relatie publiekelijk te bevestigen. 

Keenan speelt al hockey sinds zijn kindertijd, een sport die zijn hele familie verbindt. Zijn vader, Patricio, was coach van de Egara-club in Terrassa (Barcelona), waar zijn zoon als jongetje naartoe verhuisde. Aan moederskant, wier achternaam Capurro is, nam zijn oom Santiago deel aan de Olympische Spelen van 1996 en 2000. Hij was coach van het Argentijnse nationale vrouwenteam, Las Leonas. Hij speelde tot zijn achttiende voor Egara en kwam vervolgens in 2016 uit voor het Argentijnse jeugdteam op het wereldkampioenschap voor die leeftijdsgroep. Op 22-jarige leeftijd debuteerde hij in het seniorenteam en nam hij deel aan de Olympische Spelen van 2021 in Tokio en 2024 in Parijs.

De speler is de eerste in de Nederlandse Eredivisie die openlijk voor zijn seksuele geaardheid uitkomt maar aan het begin van zijn relatie met Jetten vermeed hij deze openbaar te maken. Hij was er niet zeker van of hij wel zou worden geaccepteerd in een topsportomgeving, waar discipline en zelfvertrouwen van het grootste belang zijn. 

In een interview met de Nederlandse krant Trouw (april 2024) gaf hij toe dat hij “al lange tijd worstelde” en dat hockey zijn “uitlaat” was. Hij ging van het verbergen van zijn seksualiteit naar er trots op zijn, en in hetzelfde interview merkte hij op: “Ik wil niet sentimenteel klinken, maar ik had nog nooit zo'n connectie gevoeld als met Rob. Dat gaf me het vertrouwen dat dit de juiste weg is; dat ik niet langer hoef te verbergen wie ik ben.” 

Velen hebben zijn verhaal vergeleken met de plot van ‘More Than Rivals’, de populaire serie waarin twee ijshockeyers hun relatie geheimhouden omdat ze denken dat ze niet zullen worden geaccepteerd, dat ze terechtkomen in een omgeving waarin ze worden afgewezen. Of neem bijvoorbeeld de romance in de serie ‘Red, White and Blue Blood’ (2023), waarin de zoon van een Amerikaanse president verliefd wordt op een Britse prins. 

♫ He fills my heart with very special things, with angels' songs, with wild imaginings… 

Voor de nieuwe premier is zijn relatie ook een reis van zelfontdekking geweest. “Ik wist niet eens dat het mogelijk was om zo verliefd te zijn”, gaf hij toe aan het mode- en celebritymagazine Beau Monde. “We houden elkaar goed in de gaten en hij helpt me dingen in perspectief te plaatsen”, zei hij over hun relatie. Hij onthulde ook enkele details over het aanzoek. Toen ze hun verloving op Instagram aankondigden, schreven ze bij drie foto's van zichzelf dat ze binnenkort “meneer en mevrouw” zouden zijn. Een beetje zelfspot doet altijd goed. 

Volgens Jetten had hij altijd gezegd dat hij niet zou trouwen. “Iedereen die ik kende was verrast dat ik degene was die Nicolás ten huwelijk vroeg”. In een televisieprogramma gaf hij meer details over hun trouwplannen. Hij zei dat het “ergens in Spanje” zal zijn en grapte vervolgens over de verschillende culturele tradities: “Ik vroeg een Argentijn ten huwelijk, en dan bel je je schoonmoeder om haar het nieuws te vertellen. Vanaf dat moment heb je geen controle meer over je eigen bruiloft.” 

Voordat hun relatie openbaar werd, merkten Keenans huisgenoten dat hij steeds vaker 's avonds uitging. Hij kwam erg laat thuis en gaf geen uitleg, alleen maar ontwijkende antwoorden. Toen, een jaar na zijn eerste ontmoeting met Jetten, stelde hij hem voor aan zijn vrienden. Nadat ze hun stilte hadden verbroken, verschijnt het stel vaak gelukkig en zelfverzekerd op Instagram en andere sociale media. En elk weekend –tenminste, tot nu toe– als zijn partner voor Klein Zwitserland speelt, is hij erbij om Nicolás vanaf de tribune aan te moedigen. Weer of geen weer. 

“We staan ​​allebei onder aanzienlijke druk en we helpen en motiveren elkaar”, erkende Keenan, die belangrijk advies kreeg van Koningin Máxima van Nederland. De vrouw van koning Willem-Alexander, die ook in Argentinië is geboren, vertelde hem: “Je moet goed Nederlands spreken, want zodra ze zien dat je een buitenlander bent, schakelen Nederlanders over op Engels.” Jetten kreeg dezelfde opdracht voor Spaans. “Nicolás corrigeert me altijd als ik het spreek”, gaf hij maandag toe tijdens de receptie. Na zijn inauguratie als premier. 

♫ How long does it last?
Can love be measured by the hours in a day?
I have no answers now, but this much I can say
I know I'll need him 'til the stars all burn away
And he'll be there…

De melodieuze intermezzo’s waren mijn eigen idee. Die teksten zijn van de song ‘Love Story’ (1970) uit de gelijknamige film. De Amerikaanse zanger -zeg maar gerust: crooner- Andy Williams maakte het beroemd.

Geen champagne maar woede

Laatst las ik een beknopt artikel waarin werd verhaald over een Amerikaanse familie in Texas die de ‘woke-cultuur’ zo zat was in hun staat en land dat ze verhuisden. Een van hun dochters was op een dag thuisgekomen van school en vertelde dat de juf had gezegd “dat er helemaal niks mis is met lesbiënnes”. Dat was de druppel voor de ouders. Ze verhuisden naar Istra, 40km ten westen van Moskou. Daar had een pro-Russische Amerikaan jaren eerder de America Village voor cultuurvluchtelingen opgezet. Die plaats ken ik toevallig. Daar stond een melkfabriek waarvoor ik in de jaren '90 werkte als consultant. Een Nederlands voedingsmiddelenbedrijf was een samenwerkingsverband met dit Russische bedrijf aangegaan. Dat was de tijd van de Oost-Europese expansie. 

Deze Amerikaanse familie verhuisde dus naar het voor hen zo vriendelijke Rusland, waar traditionele christelijke gezinswaarden nog worden hooggehouden en mannen nog echte mannen kunnen zijn. Tja. Pa Huffman ging nóg een stap verder: hij tekende een jaarcontract om voor Rusland te gaan vechten in Oekraïne om ‘het nazi-regime’ daar te stoppen. Daarmee zou hij een Russisch paspoort voor alle familieleden kunnen verkrijgen. Tenminste, als hij het overleeft. De wereld op zijn kop!

In Amsterdam zijn de Gay Pride-dagen begonnen. Aanstaande zaterdag wordt daar de wereldberoemde Canal Parade gehouden; een bonte stoet van boten en hun veelkleurige passagiers, door de Amsterdamse grachten. Een vreedzame dag van plezier en trots. Die dag hebben we te danken aan de moeder van Pride... 

In de jaren '70 van de vorige eeuw begon deze campagne niet met champagne maar met woede. Homo’s en lesbo’s reageerden getergd op het onrecht dat hen werd aangedaan. De New Yorkse politie viel de bar Stonewall binnen en bezoekers werden opgepakt en afgevoerd. Bezoekers waren destijds trans-personen, homo’s, lesbo’s, biseksuelen, mensen van kleur, politiek activisten en sekswerkers. 

Tijdens mijn eerste bezoek aan New York in de jaren '80 bezocht ik het pand waarin de iconische bar voorheen was gevestigd (Christopher Street); het was volledig dichtgespijkerd. Ik zal mij dat moment altijd herinneren, het was voor mij belangrijk om daar te staan. Jaren later keerde ik er terug met mijn liefje. Toen was de sneue betimmering al verwijderd. Nu is de Stonewall Inn weer een levendige homobar en bovendien een ‘National Historic Landmark’. 

De Amerikaanse Brenda Howard (1946-2005) was een radicale feministe en activiste (anti-oorlog) en ze was biseksueel. Zij was mede-organisator van de allereerste Pride March in 1970. Zonder haar was de Gay Pride nooit zo geworden als die nu is. Ze werd bekend als de ‘Moeder van Pride’. Haar naam komt tegenwoordig echter niet meer voor op de nationale Stonewall-site... 

Howard werd geboren in The Bronx (wijk in New York), in een joodse familie. Ze was bescheiden maar als het erop aankwam, wist ze zich luidkeels te roeren. Ze werd actief lid van het Gay Liberation Front en de de Gay Activists' Alliance. Dat waren twee van de strijdbaarste groepen voor rechten van de LGBTI-gemeenschap. Howard werd regelmatig gearresteerd tijdens haar acties. Ze belandde zelfs een keer in de gevangenis met haar liefje (Marla Stevens). Howard overleed in 2005 aan de gevolgen van darmkanker. Tijdens de Pride Parade, om precies te zijn, de 36e verjaardag van de Stonewall Uprising. 

Een jaar na de Stonewall-rel organiseerde zij samen met een comité de Gay Pride Week en de Christopher Street Liberation Day Parade. Om die parade en de eerste Pride Week te organiseren, kwamen Howard en het comité bijeen in de Oscar Wilde Memorial Bookshop, de eerste boekhandel voor homo’s en lesbo’s in Amerika, eveneens in Christopher Street. Met behulp van de mailinglijst van de boekhandel verspreidden ze de aankondiging. Comitélid Craig Schoonmaker (!) stelde het woord ‘Pride’ voor als benaming voor het evenement. “Veel mensen voelden zich onderdrukt. Ze zaten in een innerlijk conflict en wisten niet hoe ze zich moesten uiten en trots konden zijn. Dat was de reden waarom de beweging zo nuttig was, omdat men dacht: ‘Misschien moet ikzelf ook wel trots zijn’”. Aldus Schoonmaker tijdens een interview in 2015 dat ik vond op het web. 

In het jaar van Howards overlijden werd een prijs ter ere van haar ingesteld: de Brenda Howard Award, die nu dus al 20 jaar bestaat. Die prijs wordt jaarlijks uitgereikt aan “een persoon of organisatie die als beste de visie, principes en maatschappelijke betrokkenheid van wijlen LGBTI-rechtenactiviste Brenda Howard belichaamt en die een positief en zichtbaar rolmodel is voor de biseksuele gemeenschap.” 

Inmiddels ligt de eerste Pride Parade 55 jaar achter ons. We hollen op dit punt  achteruit, in plaats van vooruit. In het Amerika van Donald Trump c.s. waren er in de afgelopen maanden twee ijkpunten te noteren. Eerst werd het woord ‘transgender’ van de Stonewall Monument-website verwijderd. Die website wordt beheerd door de National Parks Service, onderdeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Dus dan weet je het wel... in gang gezet en gecancelled door de haatdragende en polariserende regering-Trump II. 

Trump & Co. hebben een bloedhekel aan transgenders. Zij zijn zondebok Nummer 1 en zouden een gevaar zijn voor de maatschappij. Ik blogde er eerder over. Die haat is ongegrond en veelzeggend. Deze zienswijze is vooral gevaarlijk, wat mij betreft. Vervolgens werd daar de ‘biseksueel’ aan toegevoegd. Ook die verwijzing werd van de website verwijderd. Als je het niet ziet, bestaat het niet. Trump en zijn achterban kennen maar twee geslachten ((M/V) en die moeten het -wat hem en zijn evangelistische aanhang betreft- uitsluitend met elkaar doen (voor nageslacht, niet voor plezier). Twijfelaars of mensen die ‘van twee walletjes eten’ zijn niet welkom in de binaire MAGA-wereld. Een boodschap die voor velen die het betreft, voelt als een mokerslag. Van dit soort beperkte en beperkende standpunten word ikzelf ook behoorlijk pissig! 

Wie niet meer wordt genoemd, telt niet meer mee en bestaat op termijn niet meer. Ik las recent een artikel in de Volkskrant over dit voorval. Een jonge lezer, zelf queer, zond een opiniestuk in. Zijn inzending begon met een goede vraag: wie bepaalt welk deel van onze geschiedenis het waard is om te worden herinnerd? Niet worden genoemd, worden overgeslagen of uitgewist (op papier) maakt vooral jonge mensen kwetsbaar in de zoektocht naar hun identiteit. Dat is pas echt foute boel. 

Pray The Gay Away

Vandaag wordt in Boedapest, de hoofdstad van Hongarije, de 30ste Gay Pride Parade gehouden. Deze vreedzame mars werd door de extreemrechtse regering van Victor Orbán verboden. Ook een apart LGBTI-gerelateerd evenement, gepland om samen te vallen met de officiële Pride-mars van vandaag, werd drie keer door de politie verboden. De organisatoren vochten dat verbod aan bij het Hongaarse Hooggerechtshof, maar ondanks het feit dat de organisatie twee keer in het gelijk werd gesteld en een bevel werd afgegeven aan de politie om het evenement te laten doorgaan, zwichtte het Hof uiteindelijk. Dat gebeurde ongetwijfeld onder grote druk van Orbáns politieke partij en regering. Orbáns bijnaam in progressieve kringen is niet voor niets ‘The Victator’. 

De regering van Orbán heeft een lange geschiedenis van discriminatie en het aanwakkeren van haat tegen LGBT'ers. En dan te bedenken dat Hongarije in het eerste decennium van de 21ste eeuw een van de vooruitstrevendste EU-landen was op het gebied van LGBTI-rechten! Het land viel echter (ver) terug nadat Orbán in 2010 aan de macht kwam en al spoedig het homohuwelijk verbood. Het ging daarna van kwaad tot erger. Een zeer controversiële wet uit 2021, ‘Wet LXXIX’, verbiedt elke openbare uiting van deze gemeenschap. Hun uitingen worden als schadelijk voor kinderen afgeschilderd, er wordt opzettelijk een link gelegd tussen de LGBTI-gemeenschap en delinquente pedofielen. Deze wet zou zijn gemodeleerd naar de Russische anti-LGBTI-wet uit 2013. 

Een later amendement op de ‘Act on the Right of Assembly’ (Wet op het recht van volksvergaderingen), een van de meeste draconische wetten tot nu toe, kwam in maart van dit jaar tot stand. Deze wet maakt het mogelijk om boetes op te leggen aan organisatoren en deelnemers van Gay Pride, en gezichtsherkenningssoftware te gebruiken om deelnemers te identificeren. Het werd binnen één dag door de president ingediend en ondertekend. Mensen  die de parade bijwonen, kunnen nu dus een boete krijgen van maximaal 200.000 HUF (€500). Voor organisatoren dreigt celstraf. Het recht van burgers om vreedzaam te protesteren staat op meer plekken in de wereld onder druk. Ook in Europa (Nederland, bijvoorbeeld) en de Verenigde Staten. 

De razendsnelle aanname van deze wet is het zoveelste verontrustende bewijs van de flagrante minachting van regeringspartij Fidesz voor de rechtstaat en voor democratische checks and balances. Deze wet leidde direct tot lastercampagnes tegen LGBTI'ers. 

16 lidstaten en 20 ambassades, het Europees Parlement, de Europese Commissie en belangrijke mensenrechtenorganisaties kwamen daarop in actie en spanden een rechtzaak aan tegen Hongarije bij het Hof van Justitie van de EU. Vanwege schending van het ‘Handvest van de grondrechten van de EU’. Ook zijn inmiddels miljarden aan eurosubsidies aan het land bevroren vanwege de Hongaarse antirechtstatelijkheid. De eerste hoorzitting vond plaats in november 2024. De uitspraak wordt dit najaar verwacht. Orbán, de langstzittende premier van Europa (15 jaar), is een luis in de pels van progressief Hongarije en Europa. 

Al deze onwettige en discriminerende besluiten kunnen op veel internationale kritiek rekenen. In mei van dit jaar gaven 20 lidstaten van de Europese Unie een gezamenlijke verklaring uit waarin ze de Hongaarse wettelijke maatregelen die Budapest Pride verbieden, veroordeelden. Ze riepen de Europese Commissie op om al haar instrumenten voor rechtshandhaving in te zetten. 

Als reactie op de pogingen van de Hongaarse autoriteiten om de vrijheid van vergadering en van de organisatie van LGBTI-evenementen te beperken, kondigde de burgemeester van Boedapest, Gergely Karácsony (1975), op 17 juni aan dat de stad, samen met de mede-organisatoren van de Rainbow Mission, de officiële Pride zal gaan organiseren als een gemeentelijk evenement. Een evenement waarvoor geen goedkeuring van de politie nodig is. Kortom: Tom Poes verzon een list. 

De burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, zal vandaag demonstratief bij de mars aanwezig zijn. Zij is niet de enige hoogwaardigheidsbekleder (en ook niet de enige burgemeester van een Europese hoofdstad) die dat zal doen. De Spaanse minister van Cultuur Ernest Urtasun zal erbij zijn, net als de Nederlandse staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Mariëlle Paul, vertegenwoordigers van de Franse regering, de voormalig Belgische premier Elio Di Rupo (homo) en de voormalig Ierse premier Leo Varadkar (idem). Bovendien reizen tenminste 70 Europarlementariërs af om eveneens hun solidariteit te betuigen. 

De Hongaarse overheid maakte duidelijk dat ook buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders de wet overtreden met hun aanwezigheid tijdens de mars. De Hongaarse minister van Justitie Bence Tuzson blijft namelijk volhouden dat de parade verboden is. 

“De juridische situatie is duidelijk: de Pride-parade is een wettelijk verboden bijeenkomst, organisatie of aankondiging die volgens de Hongaarse wet strafbaar is met een gevangenisstraf van maximaal een jaar. Wie deelneemt aan een door de autoriteiten verboden evenement, begaat een overtreding.” Aldus Tuzson. Ik ben heel benieuwd hoe het vandaag verloopt.

Tegelijkertijd meldde een bekende, extreemrechtse haatgroep (HVIM) aan de politie dat ze op dezelfde dag als Pride langs de geplande route een eigen bijeenkomst zal houden. Die groep, die zich de hoeder van traditie noemt (en een hakbijl als logo heeft), infiltreerde in Gay Pride-kringen en traceerde zo de precieze route van vandaag. In tegenstelling tot de vreedzame Gay Pride verbood de politie deze mars niet. Tja.

Het autoritaire pad van Hongarije raakte recent in een versnelling. De verklaring hiervan zou zijn dat de macht van Orbán in 15 jaar niet onder zoveel druk staat als nu. Men ziet nu onder andere in dat de Hongaarse economie zonder EU-fondsen wel kan overleven maar zich niet kan ontwikkelen. (Gepensioneerden krijgen nu voedselbonnen van de overheid, bijvoorbeeld.) Orbán probeert daarom de aandacht te verleggen: naar ‘interne vijanden’. Een herverkiezing bij de parlementsverkiezingen van 2026 is dan ook geenszins zeker. Om deze redenen zou deze Gay Pride Parade weleens een grote protestmars met een politieke ondertoon kunnen worden. 

Er wacht hen dus een roerige dag in de straten van Boedapest. Desondanks worden er vandaag duizenden mensen verwacht. Naast dat het een feest van liefde is, gaat dit om vrijheid en burgerrechten voor iedereen. 

En vandaag wordt in Spanje gevierd dat het homohuwelijk 20 jaar bestaat. Premier Sánchez was aanwezig bij een speciale herdenking en verklaarde daar dat zijn regering geen stap terug zal doen. Hij wil dat de rechten van de LGBTI-gemeenschap beschermd blijven. “We gaan niet toestaan dat iemand terug in de kast moet”. Zo kan het ook.  

Ōtepoti

Het moet er maar eens van komen: een blog over de Nederlandse voetbalvrouwen op het WK in Australië en Nieuw-Zeeland. Ze vlogen business class Down Under. Ik vind dat terecht. Ze moeten zo uitgerust mogelijk aankomen en dat lukt nu eenmaal beter in een bed dan in een blik sardientjes. Dat is hun bijnaam trouwens niet, het zijn de Oranje Leeuwinnen en die moet je nu eenmaal niet kooien. Tot nu toe zag ik al hun wedstrijden live. Gisteren werden ze groepswinnaars, zondagochtend vroeg (4:00 uur) beginnen ze aan de achtste finale, met 15 andere teams. Ik zet mijn wekker weer. Op een Engelstalige sportsite las ik dat de 'pretenders' naar huis zijn, de 'contenders' houden hun oog nog steeds op de bal. Dit is de knock out-fase: een potje verliezen is een ticket naar huis. In Economy. 

De groepsfase bracht de Nederlandse meiden naar Dunedin, op het zuidoostelijke puntje van het zuidereiland. In Maori-taal heet die plek Ōtepoti, best toepasselijk (daar kom ik op terug). Mijn liefje en ik waren daar ook tijdens onze rondreis door Nieuw-Zeeland in 2006. Als je in de aanloop naar dit toernooi logeerde en trainde in en om Sydney, kan ik mij voorstellen dat je het daar oersaai vindt. Er lopen op het zuidereiland meer schapen rond dan mensen om mee te converseren. Het is zonder meer een fotogeniek land; begrijp mij niet verkeerd. Maar Oranje komt er niet voor het perfecte plaatje. Ik herinner mij hoezeer mijn liefje en ik moesten wennen aan de omgang met Nieuw-Zeelanders nadat we eerder drie maanden door Australië hadden rondgereist in een kampeerwagen. Het verschil tussen de beide inwonersgroepen kon niet groter zijn. Ozzies altijd op zoek naar contact en zeer behulpzaam, Kiwis afstandelijk en soms ronduit onvriendelijk. 

Wel moet ik bekennen dat een bezoek aan het dichtstbijzijnde toeristische hoogtepunt, schiereiland Otago, niet mag worden gemist als je daar bent. Daar tref je, als je geluk hebt, de reuzenalbatros en heel veel leuke pinguïns aan die met elkaar de stranden en hoge duinen bevolken. Oranje keert nu naar Sydney terug en daar werd zeer naar uitgekeken. Ik verbaas mij er niet over dat iedere speelster zin heeft in Sydney!

De FIFA verbood aan het begin van dit toernooi alle regenboogacties en OneLovebanden op het veld. Flauw maar waar. Het lijkt mij dat de Internationale Voetbalfederatie grotere problemen aan het hoofd heeft... zoals Gianni Infantino (hoofd van de federatie), witwassen en corruptie. Wat dat betreft is er niks verbeterd na het vertrek van Sepp Blatter. Tja. 

Enkele voetbalsters vonden een subtiele manier om de LGBTI Pride alsnog uit te stralen op de grasmat. Dat maakt vrouwenvoetbal zoveel interessanter om te bekijken, wat mij betreft. De sterspeelster van het Zuid-Afrikaanse team, Thembi Kgatlana, liet zich een mooi regenboogkapsel aanmeten voor haar eerste optreden van dit toernooi. De koosnaam voor dit team is 'Banyana Banyana', ofwel Girls Girls. De aanvoerster van het Nieuw-Zeelandse team, Ali Riley, stapte in de eerste wedstrijd de grasmat op met regenboognagels. Het Brisbane Stadium sprak zich ook duidelijk uit; dat vertoonde alle regenboogkleuren op de overdekte tribune, voor aanvang van de wedstrijd Engeland-Haïti. Het is een vorm van burgelijke ongehoorzaamheid die ik kan waarderen. 

Er doet een recordaantal vrouwen uit de LGBTI-familie mee aan dit wereldkampioenschap. Er waren aanvankelijk 736 voetballende vrouwen die meespeelden. Circa 14% van hen indentificeert zich naar verluidt als pottenkind, biseksueel, queer of non-binair. Het zou gaan om ruim 100 sporters, het dubbele aantal van het aantal dat aantrad voor toernooi 2019. Tenminste vier hoofdtrainers zijn officieel uit de kast: de coaches van Brazilië, Duitsland, Zwitserland en Canada.

Ik kreeg even de indruk dat alle speelsters van de Mathildas, koosnaam voor de Australische voetbalsters, een vrouw als liefje hebben. Tien van hen stonden namelijk op de lijst die ik voorbij zag komen. (Wie is dan die ene sneue?) Brazilië is goede tweede met negen leden van de regenboogfamilie; ex aequo met het Ierse team. In het Spaanse team zijn vier vrouwen uit de kast: Teresa Abelleira, Ivana Andrés (wier liefje hoogzwanger is), Irene Paredes (ster van het team) en Alba Redondo. De Spaanse koosnaam voor hen is 'La Roja' maar ze zijn nog niet knalrood, niet op hun best.

De oudste speelster die meedoet aan dit toernooi speelt in het Braziliaanse team, bijgenaamd 'As Canarinhas'; de kanaries. Het gaat om Marta Vieira da Silva, 37 jaar oud. (Hiernaast te zien in het oranje vlak.) Zij neemt voor de vijfde keer deel aan een World Cup-toernooi. Da Silva verloofde zich in 2021, na jaren in een relatie te zijn, met haar Amerikaanse teamgenote Toni Pressley (1990). Ze voetballen bij hetzelfde team in Orlando, VS. Megan Rapinhoe (blauwe vlak), de opmerkelijke striker van het Amerikaanse team die tot nu toe voornamelijk op de bank zat, heeft ook een sportvrouw als liefje. Rapinoe sluit haar voetbalcarrière na dit toernooi af. Ze hoopt verder te gaan als coach van de jongere generatie. Dit team hoopt voor de derde keer achtereen wereldkampioen te worden. Ze zijn echter geen schim van het elftal dat vorige keer wereldkampioen werd. Hun bijnaam, USWNT, vind ik net zo weinig creatief als hun spel van dit moment. 

De Argentijnse Yamila Rodriguez (1998), eveneens van de regenboogfamilie, heeft een tatoeage van Cristiano Ronaldo op haar onderbeen. Dat viel verkeerd in het Messi-kamp, het kamp van haar eigen 'La Albiceleste'. Ze heulde met de vijand. Het werd een grote rel en ze werd aanvankelijk buiten de selectie gehouden. Dat is nóg een voorbeeld van kleingeestigheid in de voetbalwereld, wat mij betreft. Ze kreeg wel speelminuten in de eerste match tegen Italië maar erg goed ging het niet (het team verloor met 0-1). Italië, 'Le Azzurre', speelde overigens evenmin goed. 

Het Nederlandse team laat zich ook bepaald niet onbetuigd op het Otepoti-vlak. Wie kent de oude rotten niet: Spitse, Van de Donk, Van Dongen, Van der Gragt, Roord en Groenen (plus de revaliderende Miedema die vanuit het VK meekijkt). Die vrouwen lijken niet van het veld te slaan en communiceren frank & vrij over hun leven aan de zijde van een andere vrouw. De ene kwam vroeg en ongehinderd uit de kast, de andere later en soms met schroom. Ieder van hen op haar eigen wijze. Ook een aantal van de jonge Nederlandse lichting is van de vrouwenliefde: Kerstin Casparij, Lynn Wilms en Jacinta Weimar (reservekeepster; wel mee, niet in actie).

Daniëlle van de Donk (31), liefkozend Donky genoemd door haar maatjes en inmiddels wereldberoemd door haar zwarte badmuts, zou haar Australische liefje Ellie Carpenter op dit toernooi kunnen treffen op de grasmat. De beide vrouwen spelen in de competitie bij Olympique Lyon en werden daar verliefd. Ellie werd 23 jaar geleden geboren in het binnenland van New South Wales, op vijf uur rijden van Sydney. Gezien haar leeftijd is de verwachting dat Carpenter langer zal blijven voetballen dan Van de Donk zelf. Die zei in een interview dat ze haar vrouw dan waarschijnlijk zal volgen. Ik denk letterlijk tot het einde van de wereld. Zo kun je de plek Down Under wel noemen. En geef haar eens ongelijk?! Wij bezochten het land zesmaal en iedere keer was anders maar minstens zo prettig.

Dat Westerse vrouwen goed zijn vertegenwoordigd in de Roze Liga verbaast mij niets. Dat het ook opgaat voor een Marokkaanse, Rosella Ayane, is minder voor de hand liggend. Ayane werd geboren in Reading (VK) in 1996, de plaats waar mijn liefje kantoor hield toen wij in Engeland woonden en werkten. De bijnaam van dit elftal is 'The Atlas Lionnesses'. Het gaat nog maar om één vrouw uit deze contreien maar het begin van dit soort vrijheden is daar tenminste. Eén rolmodel werkt beter dan geen!

Dat deed mij terugdenken aan het gesprek dat we recent hadden op Rotterdam Airport, tijdens ons korte bezoek aan Nederland (zie een vorige blog). We stonden in de rij te wachten om aan boord te gaan. Een leuke jonge vrouw begon een gesprek met ons. Zij is Nederlands-Marokkaanse en vierdejaarsstudente Bedrijfskunde aan de Erasmus universiteit. We spraken over haar studie, haar aanstaande reis (Alicante-Valencia-Tanger), over de lessen uit ons werkzame leven en meer. Zij vroeg ons op enig moment wat we van elkaar waren. “Liefjes”, zei mijn liefje. Al 34 jaar. “Zo zoet”, was haar respons. Ik moest erom grinniken. Daar komt waarschijnlijk onze voorkeur voor roze vandaan. We hadden twee uur vertraging op die vlucht, zij zou haar overstap naar Valencia waarschijnlijk gaan missen. Maar zij komt er wel! 

Voor Aziatische voetbalsters is het extra dapper om uit de kast te komen. Sommige van hen wonen in een land waar homoseksualiteit illegaal is en zelfs tot de doodstraf kan leiden. Er staat momenteel één Filipijnse in de roze lijst. Haar naam is Tahnai Annis (1989) en ook deze Filipina kwam officieel uit de kast. Ze is de enige maar ik zag de teams van Vietnam (bijgenaamd 'The Golden Girls') en Japan ('Nadeshiko Japan') spelen en denk daar het mijne van. Maar het is aan hen om te bepalen wat ze delen met de rest van de wereld. Niet aan mij of wie dan ook. 

Op dit moment van bloggen is nog niet bekend tegen wie onze leeuwinnen a.s. zondagochtend gaan spelen: Zuid-Afrika, Italië of (heel misschien) Argentinië. Die meiden van ons zijn in ieder geval goed bezig, met jongeling Esmee Brugts als meest opvallende speelster. Laten we hopen dat Sydney's iconische Opera House binnenkort oranje kleurt. Aanstaand weekend vindt in Nederland de Canal Pride plaats. Ook kleurrijk. 

Tolerantie

Vandaag is het de internationale dag tegen homofobie, transfobie en bifobie. Waar is een homofoob precies bang voor? Dat homoseksualiteit besmettelijk is? De bedenker van de term ‘homofobie’, de Amerikaanse psychiater Weinberg (zelf homo), was van mening dat niet de homoseksuele medemens lijdt aan een psychische aandoening maar juist mensen zelf met een afkeer van homoseksualiteit. In de psychoanalyse wordt verondersteld dat mensen met homofobie vooral bang zijn voor hun eigen homoseksuele impulsen, of die nu werkelijk bestaan of een angstbeeld zijn. De onderdrukking en ontkenning van die angst zorgt voor een openlijke afkeer van homoseksualiteit. Over het algemeen wordt aangenomen dat homofoob gedrag is aangeleerd. Sociale en godsdienstige normen spelen daarbij een grote rol.

Elk jaar wordt er door organisaties wereldwijd gemeten hoe het staat met de angst en haat jegens leden van de LGBTIQ+familie. De veranderingen in die lijsten zijn doorgaans minimaal maar soms zit er iets opvallends tussen. Sinds 2009 bestaat er een zogenaamde Rainbow Map die voor Europa wordt opgesteld. De opsteller ervan, de ILGA (International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association), zet zich in voor gelijke rechten van leden van de Regenbooggemeenschap. 

In de Europese editie van 2023 valt te lezen dat Malta qua tolerantie voor het achtste jaar op rij vooroploopt met 89 punten (van de 100). Tweede is België met 76 punten en Denemarken neemt de derde plaats in. De grootste sprong werd dit jaar gemaakt door Spanje dat zes plekken steeg in de ranglijst en op de vierde plek staat met een score van 74 punten. (Op die plaats stond Nederland ooit. Nu komt het in de map niet verder dan 55 schamele punten...) Mijn tweede Vaderland wordt op de voet gevolgd door IJsland en Finland. Goed nieuws is ook dat Moldavië, Zwitserland en Kroatië tot de stijgers behoren. Deze landen introduceerden in het afgelopen jaar eveneens wetgeving ten faveure van leden van de LGBTIQ-gemeenschap. Leven en laten leven, is mijn devies! 

Het onderwerp tolerantie komt regelmatig ter sprake in Huize Barefoot. Niet alleen jegens de vrienden van de Roze Brigade. We praten over alle verschijningsvormen van dat begrip. Zo kwam ik dit jaar tot de conclusie dat ik niet meer per se te vuur en te zwaard ten strijde trek tegen mensen die het anders doen dan wij of de kleine maar rotte kern die het voor de rest verziekt. Niet dat ik onverschilliger werd, integendeel. Mijn strijdlust is er nog maar ik hoef niet meer overal op af te stappen of tegen in verweer te komen. Daaraan ging een lange weg vooraf. 

Toen wij aan de Costa op een golfbaan woonden, bestond de woonomgeving grotendeels uit West-en Noord-Europese semi-permanente buren. Daar waren we lid van de Vereniging van Huiseigenaren. Gedurende een jaar was ik er vice-president, in de jaren die eraan vooraf gingen was ik actief als vrijwilliger van de vereniging. In zo´n gemeleerde gemeenschap was altijd gedoe. Bewoners die zwerfkatten en duiven voederden op hun terras terwijl dat niet was toegestaan. Airco’s en andere ingrepen aan de gevel die de Spaanse horizontale wet niet toestaat. Personen die zonder toestemming bomen snoeiden om uitzicht op de golfbaan te houden. Mensen die ’s nachts in het gemeenschappelijke zwembad sprongen -vaak in kennelijke staat- en andere vormen van ongewenst gedrag en overlast. Soms sloeg men de deur in mijn gezicht als ik hen daarop aansprak. Allemaal nette mensen, hoor maar owee als je aan hun persoonlijke vrijheid komt! 

Toen wij in 2017 naar een overwegend Spaanse omgeving verhuisden, kwamen we in een andere wereld terecht. Daar kregen we te maken met incapabele hondenbezitters, smeerpoetsen en lawaaimakers. Dat bracht nieuwe uitdagingen met zich mee. Begrijp me niet verkeerd: we leerden ook leuke Spanjaarden kennen. Een Spaanse -nogal onsympathieke- buurman zei ooit dat ik er maar aan moest wennen toen ik hem aansprak op zijn luidruchtige gedrag 's avonds laat. Een antwoord in lijn met de afloop van de Tachtigjarige Oorlog lag op mijn lippen maar ik hield mij in. Er was al genoeg gezegd. Het kwam niet meer goed tussen hem en mij. 

Nu ik langzaam maar zeker richting gemiddelde leeftijd glijd, is de strijdbijl steeds vaker zoek en dat is goed nieuws. Iemand die mij meent te kennen, zal nu kunnen denken dat een zwaluw nog geen zomer maakt maar geef mij dan maar het voordeel van je twijfel. Er zullen altijd notoire ‘alborotadores’ en onverschilligen zijn -aan wie ik mij blijf ergeren- maar ik heb inmiddels steeds minder behoefte om met hen te sparren. Wel zo rustig! 

España is inderdaad het land van de Spanjaarden en die houden er nu eenmaal andere gewoonten op na. Alhoewel egoïstisch gedrag nooit went kun je er wel mee leren omgaan, weet ik inmiddels uit ervaring. Maar Spanje is ook mijn land geworden en dat van de ruim vijf miljoen anderen die er niet zijn geboren. Daar moet een Spaanse xenofoob maar aan wennen. 

Dat soort lieden moet vooral niet vergeten dat ‘hun’ Spanje niet zou zijn wat het tegenwoordig is als het geen lid van de Unie was geworden. De Europese Unie en buitenlanders op Spaanse bodem brachten (brengen) dit land sociale vooruitgang en welvaart. Ik vind het fijn in Spanje te wonen en houd van dit land van ruimte, rijke cultuur, een relaxt leven en lekker klimaat (nog wel...). Bovendien: de meeste Spanjaarden deugen. Ik verschaf mijzelf echter het recht om af en toe een kritische noot te laten horen. Mijn geboorteland of Nederlanders in het algemeen krijgen van mij ook niet altijd een 10 met een griffel. 

Tolerantie werd ook het gespreksonderwerp toen wij laatst in de voortuin zaten en mijn liefje mij opmerkzaam maakte op gepiep en gefladder in de bougainville. Daar bleken jonge vogels hun eerste vliegles te krijgen. We vermoedden dat daar een vogelnest zat maar zagen tot nu toe niets bewegen. Totdat er een verdwaasde jongeling op de terrasmuur landde, gevolgd door eentje die op de grond kwakte. Het diertje keek verbijsterd om zich heen. Ik hier? En wie ben jij dan wel? Nou, ik woon hier maar jij bent van harte welkom! 

Ik haalde mijn camera tevoorschijn om dat moment vast te leggen. Het ene vogeltje bleek beter in uitvliegen dan het andere. Daarin zij ze net mensen. Mijn liefje -oudste in het gezin- verliet huis en haard op haar 16^de omdat ze zich er niet erg op haar gemak voelde. Onlangs stond er een boeiend interview met een 100-jarige in de Volkskrant die vertelde dat er bij haar in het katholieke gezin sprake was van een ongeschreven regel. Telkens als er een baby werd geboren (en dat gebeurde daar nogal eens), werd de oudste geacht het nest te verlaten. Eentje erin, een ander eruit. Dat verhaal resoneerde bij haar. 

Als jongste van het gezin verliet ik het ouderlijk huis als laatste en zonder al te veel gefladder. Al vroeg in mijn jeugd ging ik echter mijn eigen weg. Ik voelde mij anders, wilde een ander leven leiden. Regelmatig tot wanhoop van mijn moeder. (Was dat wellicht homofobie?) Daaraan hield ik geen trauma over. Ik wist al op heel jonge leeftijd dat ik, als ik groot was, andere keuzen zou gaan maken dan die van haar en mijn zussen. Ik was het enige potje dat onder de deksel vandaan fladderde. 

In onze tuin bleek het te gaan om een nest van zwartkoppen, een zangvogelsoort van de familie Sylviidae. Ik zag op enig moment de perfecte zwartkop-ouder op een tak zitten. In Nederland is het een van de beschermde inheemse diersoorten, op grond van de Europese Vogelrichtlijn. In een van mijn vogelgidsen las ik dat deze vogel niet zo tolerant is jegens andere soorten in hetzelfde voedergebied. Nou, not in my backyard. We zijn klaar met dat gedrag! De groep Spaanse huismussen die hier al jarenlang resideert, heeft net zoveel bestaansrecht als de nieuweling. Het jonge zwartkopje van de foto doopten we Sylvia. Voor de gelegenheid gaf ik haar een roze accentje. Inmiddels is ze (de kast) uitgevlogen.