Toen en nu

Vandaag herdenk ik de sterfdag van mijn vriendin Nelly, die in 2009 overleed aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker. Veel te vroeg. 

Wíj begonnen met 2026 aan een nieuw hoofdstuk, zij bleef op een vorige bladzijde steken helaas. Ze kreeg die verschrikkelijke diagnose in december 2005. 

De foto is uit 2006. Ze had op dat moment een pneumonectomie achter de rug (verwijdering van de gehele zieke long) en droeg het lot van het zwaard van Damocles al negen maanden met zich mee. Onze doodzieke Nelly -die weigerde patiënte te zijn- zag er doorgaans stralend uit. We vierden haar verjaardag (september) op het terras van ons appartement in Campoamor. 

Nelly hield van Spanje, ze ging er met haar partner Diederik vaak op vakantie en sprak de taal. Ze was graag en vaak bij ons. Wij waren haar 'meisjes'. Het verdriet om haar overlijden wordt elk jaar minder, het grote gemis blijft. 

Opdat zij niet wordt vergeten.

Vandaag is het stil

 

Vandaag is het stil

Het werd licht

Zoals gisteren

Alsof het niets is

 

Vandaag is het stil

Vandaag ontmoeten

Toen en nu

Elkaar weer

 

Vandaag is het stil

Om te overdenken wat je

Niet meer zeggen kan

Ruimte om herinneringen

Voor het grijpen op te bergen

 

Vandaag is het stil

Droevig en stil tegelijk

Vandaag kan ook

Een traan

Een beetje lachen

Een klein beetje

 

Jawel

Weet je nog van toen

 

Van: Willem Munters

 

Tot aan de dood en terug

Het is vandaag 16 jaar geleden dat mijn vriendin Nelly overleed, op 48-jarige leeftijd aan de gevolgen van uitgezaaide longkanker. 

Mijn liefje en ik verbleven destijds in Bali. Nelly en Diederik waren kort daarvoor nog bij ons in Spanje komen logeren. Toen wisten we beiden, zonder dat uit te spreken, dat het de laatste keer was dat we elkaar in levende lijve zouden zien en vasthouden. Toen we daar uiteen gingen, beloofden we elkaar niet te huilen; dat afscheid was al moeilijk genoeg.

Nelly belde nog één keer langeafstand voordat ze eeuwig zou gaan slapen. Dat wist ik op het moment van dat gesprek nog niet al voelde ik dat wel toen ik de telefoon neerlegde... Met oceanen tussen ons in huilden we die keer liters zoute tranen. Dat laatste gesprek tussen ons staat in mijn geheugen gegrift. De  mededeling over haar overlijden kort daarna sloeg mij volledig uit het lood, ondanks al die voorgevoelens. 

Ik las ooit ergens dat lederschildpadden elk uur ruim zeven liter ‘tranen’ moeten plengen om zo hun bloed minder zout te houden dan het zeewater waarin ze zwemmen. Hun zoutklieren zitten in de kop, vooral rond de ogen. Die klieren transporteren het zout uit de bloedbaan naar de traanbuizen (ongeveer dezelfde functie als nieren bij ons). Nelly zou een dergelijk weetje hebben gewaardeerd.

Sinds haar dood blog ik elk jaar op deze dag over haar om stil te staan bij het gemis. Bij voorkeur met een toepasselijk gedicht. Opdat zij niet wordt vergeten. 

 

Als ik nog één keer

Nog één dag mag

Zou ik teruggaan

Naar momenten

Die ik mij nu al

Niet meer herinner

 

En ik zou blijven

Zoals ik toen was

En jij zal blijven

Wie je nooit

Bent geworden

En we zullen zijn

Wat we nooit meer

Hebben kunnen zijn

Voor altijd

 

Kay van der Vleuten (1993)

 

De titel van deze blog is de titel van de poëziebundel van Van der Vleuten die in 2023 verscheen. Die gaat over het verliezen van een ander en van jezelf. Voor haar is rouw liefde die verder reikt dan het leven.

Gebroken hart bos

foto: ANP

Afgelopen weekend sprak ik uitgebreid met vriend Diederik in Nederland. We spraken over van alles en nog wat. Onder andere over het feit dat de naam van zijn Nelly (en mijn vriendin die in 2009 overleed) ook stond gegraveerd op de vernielde glasplaten in het Koningin Wilhelminabos van Dronten, Flevoland. Toen ik het eerste krantenartikel las over het extreme vandalisme daar, was mijn verbijstering groot. De fase van ontkenning sloeg ik over. Daarna kwam de woede toen ik de trieste beelden van de vernielingen zag. Er stond werkelijk geen glaswand meer overeind. Op dat moment wist ik nog niet dat ook de naam van Nelly waarschijnlijk in gruzzelementen lag. 

Welke vandalen, wat voor zielloze types doen zoiets? Ik kan er met mijn pet niet bij. Ik weet dat er grote golven boosheid over Nederland spoelen waaraan geen einde lijkt te komen maar wie voelt zich dan ongehoord of onbegrepen als het om kanker gaat? Wat bezielt iemand om persoonlijke herdenkingsmonumenten van overleden kankerpatiënten te vernielen? Iets dat ons allemaal kan overkomen? Deze rotziekte treft velen van ons. Het is bovendien een ziekte die de patiënt nooit in zijn of haar eentje ondergaat. Een hele kring dierbaren om die persoon heen, lijdt mee. Dat weet ik uit eigen ervaring. 

Nelly hield van bomen en ik hield van Nelly. Zo simpel was het. Kort voor haar overlijden schonk ze mij een bijzondere kado. In het Hartbos in Niger kocht ze een boom die ze omdoopte tot onze eeuwige vriendschapsboom. Het was een Adansonia Digitata. In gewone mensentaal is dat een baobab, ofwel apenbroodboom. Volgens een Afrikaanse legende rukte de duivel, kort nadat de goden de baobab creëerden, de boom uit de grond om hem vervolgens ondersteboven -met de takken in de aarde- terug te zetten, de wortels in de lucht. (Je begrijpt het als je die boomvorm ziet.) 

Onze vriendschapsboom is inmiddels 15 jaar oud. Baobabs kunnen erg oud worden. Helaas gold dat niet voor mijn vriendin, die ik ontmoette als jong studentje in een Delfts studentenhuis. Het klikte niet direct maar toen het eenmaal klikte, was dat voorgoed. Voorgoed was in ons geval helaas veel korter dan gedacht en gehoopt. Sommige van deze boomexemplaren bereiken leeftijden van meer dan 1.000 jaar. De organisatie die het bomenproject daar destijds startte, heet Tree-Nation en die bestaat nog steeds. Over het Hartbos is niet veel meer te lezen op het web maar groene ambities heeft dit Afrikaanse land kennelijk nog steeds.

Pulchinella (een van Nelly’s koosnamen) schreef mij destijds dat ze zou willen dat we nog eens naar Niger zouden afreizen om de boom met eigen ogen te zien groeien. Dat beloofde ik haar toen niet -daarover was ik eerlijk- maar ik zegde wel toe dat die locatie op mijn reiswensenlijstje zou komen te staan. 

Twee weken na haar dood ontving ik een mail uit haar naam in mijn postvak. Dat bezorgde mij in eerste instantie kippenvel. Alsof haar geest contact met mij zocht over het graf heen... Daarin  werd ik eraan herinnerd dat onze vriendschapsboom inmiddels twee maanden oud was. Tot nu toe bezochten mijn liefje en ik Niger, in sub-Sahara Afrika, niet. Het trekt mij nog steeds niet als bestemming. Van alle continenten ter wereld bezochten we Afrika tot dusver het minst vaak, al maakten we er een aantal zeer gedenkwaardige en mooie reizen (Marokko, Kenia, Zuid-Afrika, Egypte en Mauritius). Maar ik ga niet gebukt onder het feit dat ik het Hartbos van Niger niet bezocht. Wel onder Nelly’s vroege dood, dat nog steeds. 

De officiële naam van de Nederlandse goededoelenstichting is Koningin Wilhelmina Fonds voor de Nederlandse Kankerbestrijding. Die werd opgericht in 1949 nadat de Nederlandse bevolking de toenmalige koningin een grote zak geld toekende voor haar gouden regeringsjubileum. Het stond lange tijd bekend als het Kankerfonds, niet zo goed gekozen wat mij betreft. Maar de daden zijn groot en goed! Sinds november 2003 opereert de stichting onder de naam KWF Kankerbestrijding. 

Sinds 2000 werkt KWF samen met Staatsbosbeheer en een speciaal hiervoor opgerichte stichting, bij de organisatie van een nationale ‘Bomen voor het Leven’-dag. Op die dag plantten nabestaanden van Nederlanders die aan kanker overleden, een boom ter nagedachtenis aan hun dierbare. Dat bleven ze in de daaropvolgende 15 jaar doen. Diederik, Yvon (Nelly’s jongste zus) en enkele naaste vrienden plantten er ook een voor Nelly. Mijn liefje en ik waren destijds niet in het vaderland -zelfs niet in Europa, volgens mij- toen ik foto’s van dat moment kreeg toegestuurd. Ik had echter niet onthouden waar dat plaatsvond. Dat blijkt dus in datzelfde Koningin Wilhelminabos te zijn. Het Gedenkbos in Dronten werd geschonken aan KWF Kankerbestrijding voor hun 50-jarig jubileum. 

De glazen naammonumenten kwamen er in 2009 bij. Voor iedereen voor wie daar eerder zo´n gedenkboom werd geplant (ruim 20.000 exemplaren), kon daar ook een plek op een namenmonument worden gereserveerd. Die gegraveerde glaspanelen, gerangschikt naar jaar van overlijden, werden tijdens een speciale ceremonie onthuld, in aanwezigheid van duizenden nabestaanden. Die plek groeide snel uit tot een  herdenkingsoord voor velen, het kreeg een belangrijke sociale functie. In een ingezonden brief in de Volkskrant schreef een lezer dat hij of zij het geld van die monumenten liever aan wetenschappelijk onderzoek zou hebben besteed dan aan een lijst met  ‘willekeurige’ namen. Daarmee is menige nabestaande het oneens. 

Nagenoeg alle panelen -65 van de 67- in dit bos werden vernield; waarschijnlijk met een hamer. Een voorbijganger merkte de vernieling op een rustige maandag in juni op en waarschuwde de plaatselijke boswachter. Tot op heden zijn er geen mededelingen gedaan over de aanhouding van mogelijke daders. Er kwamen, naar verluidt, wel tips binnen vanuit het publiek. Dit soort vandalisme gaat veel verder dan balorigheid. Dronkenschap van losgeslagen Flevolanders zou de oorzaak kunnen zijn maar het motief weten we pas nadat iemand is opgepakt. In 2006 gebeurde daar iets vergelijkbaars (zij het minder desastreus), de dader daarvan ligt tot op heden op het kerkhof. De lafbek(ken). 

Deze scherven brachten niemand geluk; integendeel. Ik las dat er veel ongeloof, woede en stress ontstond bij nabestaanden. Een groot aantal van hen ging in de dagen na de vernielzucht naar het bos om de scherven van de namen van hun overleden dierbare(n) te zoeken tussen de puinhopen. Vandaag, 7 juli, gaat een bedrijf beginnen met het professioneel opruimen van al dat glas. 

Vrij snel nadat de schade aan deze gedenkplaats bekend werd, kwam er een crowdfunding-actie tot stand. In korte tijd werd €200.000 ingezameld waarmee nieuwe gegraveerde glasplaten zullen worden vervaardigd. Diederik was wederom een van de donateurs. De betrokken organisaties gaan de nieuwe herdenkingsmonumenten voortaan beter beschermen. Hoe, dat wordt nu bestudeerd.

 

Lamento

Het Nederlands Kankerfonds KWF gaat dit jaar 43,7 miljoen euro investeren in een groot aantal nieuwe projecten. Van laboratoriumonderzoek tot implementatie van nieuwe zorginnovaties; van kinderkanker tot uitgezaaide kanker van onbekende oorsprong; van diagnostiek tot palliatieve zorg. Het hele oncologische veld krijgt hiermee een enorme impuls. 

Soms komt kanker aan het licht maar kunnen medici de bron niet vinden. Men gaat nu de primaire tumor opsporen met behulp van een radioactieve speurstof (tracer) en een PET-scan. Chemotherapie kan zenuwbanen beschadigen en leiden tot ernstige, langdurige pijnklachten (neuropathie). In het Amsterdam UMC gaat men onderzoeken of psilocybine, de werkzame stof van paddo’s, kan helpen die klachten te verlichten. Men gaat onderzoek doen naar nieuwe operatietechnieken met hologrammen waarmee tumoren effectiever kunnen worden verwijderd. En er komt vervolgonderzoek naar de behandeling van hersentumoren; onderzoekers willen de bloed-hersenbarrière gaan opentrillen met ultrageluid om medicijnen beter bij de tumor te krijgen. Bij verdenking op longkanker moet longweefsel worden afgenomen. Dit gaat momenteel via een punctie door de borstkaswand, met kans op bloedingen of een klaplong. Uit onderzoek blijkt dat een nieuwe techniek 'navigatiebronchoscopie' veiliger en betrouwbaarder is. Die aanpak gaat men vervolmaken. Hoe vroeger en nauwkeuriger kan worden gescreend op kwaadaardige tumoren, hoe meer overlevingskans een patiënt heeft. 

Dat noemen we vooruitgang! Van genomisch tot klinisch, met behulp van kankerscreening, slimmere meettechnologieën, telegeneeskunde, AI-assistentschappen (betere prognoses) en precisie-oncologie. Het zijn voorbeelden van de steeds hechtere samenwerking tussen wetenschap, big data en technologie. We komen steeds dichter bij het moment waarop kanker zoals we dat tot dusver kenden en behandelden, gaat veranderen. Het is nog steeds een vurige wens om deze dodelijke ziekte bij leven te zien veranderen in een chronische ziekte.

Alle progressie kwam helaas te laat voor mijn vriendin Nelly bij wier sterfdag ik vandaag stilsta. 

Na weken van onzekerheid, van het ene onderzoek naar het andere gaand, werd na een kijkoperatie in november 2005 de diagnose inoperabele longkanker in een vergevorderd stadium gesteld. Alleen palliatief behandelen was nog mogelijk. De artsen stonden destijds voor een onbekend fenomeen. Er was sprake van een adenocarcinoom (een kwaadaardige tumor) in de longen met uitzaaiingen in het lymfevatenstelsel, zonder dat er op een PET-scan uitzaaiingen zichtbaar waren in de lymfen. Tot het einde van het proces hield ze een blog bij die als link op mijn blog staat. Af en toe lees ik stukken tekst weer door. Ze was een goede schrijver, een indrukwekkende patiënte maar bovenal een heel mooi mens.   

De pijn om Nelly´s dood (2009) werd minder in de loop van de tijd maar het gemis bleef.

Beloftes van terugkomst

Dit vaarwel is uit mijn diepste binnenste gerukt,
geen boeiwoord meer gepreveld of je stevig
 
vastgepakt zoals ik je in een wervelstorm zou
beetpakken, weggaan is zo verraderlijk,
 
het was windstil toen je vertrok. En nu loop ik
met het lood in mijn schoenen je te zoeken,
 
van je poe-ze-poes maar geen hond die
daarnaar luistert, geen hond die daarin trapt.
 
Mezelf uiteindelijk in slaap gesust met beloftes
van terugkomst: een knerpend grindpad
 
en je verheugde gezicht, een uitleg waarmee ik
uit de voeten kan, zoiets, maak er wat moois van.
 
Maar de wind blijft in zijn kooi, de schapen groeien
van vacht naar vacht, en ik blijf zacht in mijn
 
verdriet, in de hoop dat het dan niet overspoelt,
dat je me niet met je in zee liegt. Want wat ik weet
 
wordt waar, wat ik weet is een nodeloos gebaar,
het heeft geen zin meer om je naar huis te vleien.
 
Je bent niet meer hier, maar op een plek waar
de wind je welterusten kust, je zachtjes toedekt.

Marieke Lucas Rijneveld

Verdwenen lichtschat

Het is vandaag exact 13 jaar geleden dat mijn vriendin Nelly overleed aan de gevolgen van uitgezaaide longkanker. Op deze datum, die altijd triest stemt, publiceer ik sindsdien jaarlijks een blog. Want het is als het Joodse gezegde: je bent pas dood als je wordt vergeten. Dat gaat haar niet overkomen, als het aan mij ligt.  

They Are All Gone into the World of Light

They are all gone into the world of light!
And I alone sit ling’ring here;
Their very memory is fair and bright,
And my sad thoughts doth clear.

It glows and glitters in my cloudy breast,
Like stars upon some gloomy grove,
Or those faint beams in which this hill is drest,
After the sun’s remove…

Henry Vaughan, dichter uit Wales (1621-1695)

De illustratie bij deze blog is van de Australische cartoonist Leunig en is getiteld ‘Inner Woman’ (met een bewerking van eigen hand). De foto in de header is van de Hongaarse natuurfotograaf Tibor Litauszki. Die is getiteld ‘Thrush Dream’, de dromende lijster. Litauszki was in 2021 winnaar van het beste vogelportret in de verkiezing tot beste vogelfotograaf van het jaar.

 

 

Ik kan haar dromen

 

Een nieuw jaar begint voor mij nogal beladen. Vandaag is namelijk de sterfdag van mijn vriendin Nelly. Zij overleed op 2 januari 2009 aan de gevolgen van uitgezaaide longkanker. Sindsdien sta ik ook als blogger stil bij deze dag. Afgelopen jaar was ze vaker dan gewoonlijk in mijn dromen. Vanwege de lockdown waren de dagen saaier dan ooit maar de nachten bleken ongekend enerverend.

In 2008 kampeerden mijn liefje en ik van april tot en met september in Kijkduin om dicht bij onze vriendin te kunnen zijn. Diederik, Nelly‘s man (en begaafd fotograaf), maakte in juni van dat jaar een fotoreportage van ons tweeën. Dat was haar idee. Het werd een dierbare herinnering. Het doet nog steeds pijn haar te moeten missen. 

Nelly was een bijzonder mens. Niet alleen voor mij.

 

Ik kan je dromen 

Ik draag (g)een foto van je met me mee
Daar durf ik openlijk voor uit te komen
Wat mensen met zo’n foto doen; geen idee
Ik hoef je niet te zien, ik kan je dromen

Ik kan je zien van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat
Er valt voor mij aan jou niet te ontkomen
Omdat je haarfijn op mijn netvlies staat
Ik hoef je niet te zien, ik kan je dromen

En als je lichaam ooit een keer niet naast me ligt
Maar bijvoorbeeld in New York, in Saint-Tropez of Rome
Dan doe ik af en toe gewoon mijn ogen dicht
Ik hoef je niet te zien, ik kan je dromen

Zelfs als je bij me weggaat, maakt dat niet echt uit
Ik heb mijn voorzorgsmaatregelen al genomen
En ik heb je zo weer terug als ik mijn ogen sluit
Ik hoef je niet te zien, ik kan je dromen

Van: Jeroen van Merwijk & Harry Jekkers 

In februari 2020 maakte cabaretier, tekst- en liedschrijver Van Merwijk (1955) bekend dat hij ongeneeslijk ziek is (uitgezaaide darmkanker). Het gaat niet goed met hem. Wat hem zal hebben geroerd, is dat hij onlangs de Edison Oeuvreprijs voor Kleinkust kreeg overhandigd. Die prijs werd in 2004 afgeschaft maar speciaal voor hem weer eenmalig in het leven geroepen. Bij hoge uitzondering, voor een uitzonderlijk mens.

Tien jaar gemis

Het is vandaag tien jaar geleden dat mijn beste vriendin Nelly overleed aan de gevolgen van uitgezaaide longkanker. Zoals elk jaar sta ik stil bij dat verlies. Elk jaar kies ik een gedicht dat past bij dat moment, bij mijn gevoel van dat moment. Aangezien we thans door Chili reizen, koos ik werk van een van 's lands beroemdste dichteressen: Gabriela Mistral. Zij was de eerste vrouw uit Zuid-Amerika die de Nobelprijs voor Literatuur ontving (1945).

Dit gedicht gaat over jeugdvriendinnen en hun dromen voor later, die -naarmate ze ouder worden- niet blijken uit te komen. Zo verging het Nelly en mij ook. We gunden elkaar een lang leven maar een gezamenlijke toekomst lag niet meer op ons pad... Helaas. Ze wordt nog zeer gemist.

We were all going to be queens

We were all going to be queens,
of four kingdoms over the sea:
Rosalia with Efigenia
and Lucila with Soledad.

In the valley of Elqui, surrounded
by a hundred mountains or more,
as sacrifices or tributes
they burn in red or saffron.

We would utter it intoxicated,
and we had it in truth,
that we would all be queens
and that we would come to the sea.

With seven year old braids,
and clear robes of cloth,
pursuing thrushes who fled
through the shadow of fig trees.

Of the four kingdoms, we would say,
unquestionable like the Qu’ran,
that for being grand and upright
they would reach the sea.

Four spouses would marry,
at the time for marrying,
and they were kings and cantors
like David, king of Judah.

And for our kingdoms to be great,
they would have, without fault,
green seas, seas of algae,
and the crazy bird of the pheasant.

And to have all the fruits,
tree of milk, tree of bread,
we wouldn’t cut into the lignum tree
or bite into metal.

We were all going to be queens,
and truthfully would reign;
but not one has been queen,
not in Arauco or Copan...

Rosalia kissed a sailor
already wed to the sea,
and to the kisser, in the Guaitecas,
he swallowed the storm.

Soledad raised seven brothers
and left her blood in the bread,
and her eyes remained black
from never having seen the sea.

In the vines of Montegrande,
with her pure breast of whitened bread,
she rocked the sons of other queens
and never her own.

Efigenia crossed a stranger
in the path, and without speaking,
followed him, not knowing his name,
because he resembled the sea.

And Lucila, who spoke to a river,
a mountain, and sugar canes,
in moons of madness
acquired a true kingdom.

In the clouds she counted ten sons
and in the salt mines her reign,
in the rivers she has seen spouses
and her cloak in the storm.

But in the valley of Elqui, where
there are a hundred mountains or more,
the others who came are singing
and those that come will sing:

“In the earth we will be queens,
and in truth will reign
and being great our kingdoms,
we all will come to the sea.”

Gabriela Mistral (1889-1957)

Gabriela Mistrals echte naam was Lucila Godoy Alcayaga. Ze was dochter van Petronila Alcayaga. (Nelly’s eerste doopnaam was Petronella.)

Missing Nelly

Mijn vriendin Nelly overleed op 2 januari 2009 aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker. Elk jaar wijd ik een blog aan haar op de dag van haar overlijden, opdat zij niet wordt vergeten. Het aparte is dat we destijds, net als nu, in Noord-Bali verbleven dus mijn gedachten aan haar zijn thans sterker dan ooit.

Op Oudejaarsdag 2008 kon en wilde Nelly niet meer verder. In overleg met de huisarts maakte zij de keuze voor terminale sedatie. Nelly werd die dag om 20:15 uur in slaap gebracht en kreeg om de paar uur de benodigde injecties. Het eerste gedeelte van haar nacht verliep onrustiger dan gehoopt. Nadat de dosering werd verhoogd, verliep het rustiger. Nelly was af en toe nog heel even bij. Op Nieuwjaarsdag 2009 wenste ze haar geliefde Diederik en jongste zus Yvon nog “Happy New Year”. Nelly bleef daarna in slaap totdat ze stierf. (Deze tekst schreef Yvon destijds op Nelly's blog, getiteld Trust the Process.)

Diederik en Yvon bezochten mijn liefje en mij in oktober vorig jaar op ons nieuwe Spaanse honk. Dat werd een dierbaar weerzien. Nelly herleefde door verhalen en gedeelde herinneringen. Vannacht was Yvon in mijn droom. Ze vroeg mij -onder andere- wat Nelly van mij was. “Mijn beste vriendin.” (Ja, in het Engels.) Voor meer dan 25 jaar deelden we lief & leed. Post-puberaal meidengedoe, zelfontplooiing, carrière, het vinden van de levenspartner, samenwonen, het verlies van een ouder. En het Grootste Leed: haar ziekte. Ze zit stevig verankerd in mijn hart. Ik mis haar nog elke dag.

My Best Friend Died

My best friend has gone away
No more will we laugh and play
No more games and whispered secrets shared
No more comfort knowing she cared

My best friend is dead and gone
Never again to tag along
With me to the park or mall
Or have a sleepover or do anything at all

I wish that I could have said goodbye
Told her I would miss her; somehow I must try
(I know) I have so much left to say
I will write my goodbye and send it her way

In a note written down, then sent by fire and flame,
In a bottle on the sea, or a gift by her grave
Or perhaps I will whisper it, and send it on a prayer
And imagine her reading it and knowing I care

My best friend has died, nothing that can change.
But at least now I have said goodbye
Farewell, dear friend. I will hold your memory in my heart
So as long as I live, we are never truly apart.

Alice Edwards (geschreven in 2015)

“Death ends a life, not a relationship” (Mitch Albom).

Miss who was

26 september is de geboortedag van mijn vriendin Nelly die in 2009 op 48-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker. Dat onthutsende bericht kreeg zij in november 2005. Ik mis haar nog elke dag. Al is ze er niet meer om deze dag mee te vieren (wat Nelly als geen ander kon), vandaag heffen we het glas op haar.

I’m sitting and I'm thinking
every moment of today
missing you, my friend
only wishing I could say:
Happy Birthday! once again
as I had for many years.
But now it’s sent to heaven
while I cry so many tears.

You were a woman of many talents,
you could draw anyone with ease.
You created and the end result
was a gift so sure to please.

You aimed for true perfection
anything less just would not do.
Any mistakes would need correction
needed or not, but that was you.

So many years of fun times
I can not believe they now are gone.
I miss you more than words can say
thought your legacy still lives on.

I miss your smile, I miss your ways…
a heart of gold beneath the haze.
I hope you know how thankful
I was to have you there for me.
Always opening your home and heart
a true friend you would always be.

So today, let me say Happy Birthday
with sadness but little regret
to let you know I miss who was:
one of the greatest girls I ever met.

Dee Corpolongo (hedendaagse Amerikaanse dichteres)

Lief en leed

De verjaardag van mijn liefje werd een overwegend gezellige happening. De dag begon heel vroeg en eindigde na middernacht. 's Ochtends stond een Skype-sessie met Bali gepland. Toen de camera aanfloepte, verscheen een rijkversierde chocoladetaart met kaarsjes in beeld, weldra gevolgd door gezang uit vier kelen. We bliezen de kaarsjes aan beide kanten van de lijn uit. Mijn liefje kreeg regelmatig een taartpunt aangeboden door bruine chocoladeplakhandjes. Het was goed zo, zij moeten er nog van groeien!

Yuda wilde zijn nieuwe badmuts showen maar dat viel niet mee met droge haren. Het werd een hilarische vertoning. Het siliconen flubberding werkte niet mee. In het zwembad is de muts een must. Ruim een maand is hij nu lid van een plaatselijke zwemclub. Hij traint vijf dagen per week voor een wedstrijd die in november wordt gehouden. Naar aanleiding van het advies van zijn zwemcoach gaat hij aan de match meedoen met schoolslag; hij deed de slag voor. Yuda wordt steeds grappiger: hij trok zijn poloshirt voor de camera omhoog en riep: “Sixpack!” We gaan het zien. Het lijkt erop dat zijn armen wel al meer spieren vertonen. Wij adviseerden moeder Elsa hem vooral carbs toe te dienen. 's Avonds zette zij The Big Swimmer een groot bord spaghetti bolognaise voor, inclusief geraspte kaas. De bofkont.

Mijn liefje en ik dronken daarna koffie op eigen terras, met een versnapering van vriendin Rose-Marie. Zij ging in Zwitserland -haar tweede vaderland- namelijk naar de bonbons-juwelier om chocoladetruffels te kopen. Ze meldde ons dat er een pakketje onderweg was. De dag vóór de verjaardag whatsappte ik maar eens met postbode Carlos of hij kon kijken of er post voor haar was. Ik had het nog niet getypt of hij bevestigde dat er een postpakje was. Ook toevallig?! Ach, Tante Pos in Spanje… (Bij die gelegenheid vertelde hij dat hij volgende week zelf jarig zal zijn.) De bonbons smaken verrukkelijk. Voor een feestelijke lunch bezochten we restaurant De Tonnetjes.

Ons nieuwe huis leent zich goed voor een groot gezelschap en voor een feestje onder de sterren. We stelden drie tafels op het terras op, waaraan kon worden geborreld en gedineerd. 's Middags maakte ik een grote fruitsalade voor het dessert, de aperitiefhapjes kochten we bij lokale winkels, het hoofdgerecht bestelden we bij onze favoriete eigen strandtent Ramón. Zijn kokkies maken zulke onovertroffen paëlla's dat we het zelf niet probeerden. Het werden twee grote schalen: een met kip, de andere met schaal- en schelpdieren. Ik haalde de pannen op de afgesproken tijd op, ze waren bloedheet en rijk gevuld. Perfect getimed, perfect bereid. De smaken waren voortreffelijk, de gasten smulden.

Op dezelfde dag werd het vierde kleinkind van onze vrienden Monika & Ger geboren; het eerste meisje – ze heet Katelyn. Moeder en kind maken het goed, oma Moontje is over the moon. Wij, surrogaatoma’s van twee Balinese ventjes, kennen het gevoel een beetje... Ook het negende kleinkind van Donald Trump werd op 12 september geboren; hij heet Eric Luke. Voor deze families en voor ons is het een dag om niet te vergeten.

Dat niet alles feestelijk was, bleek toen Jos diezelfde avond op ons versierde terras een telefoontje kreeg van haar beste vriendin in Nederland die de uitslag kreeg van  medisch onderzoek. Na bijna twee jaar in het medische circuit te hebben rondgedoold, hoorde ze dat ze lijdt aan longkanker met uitzaaiingen. Je kunt stellen dat artsen in het plaatselijke ziekenhuis iets over het hoofd zagen met levensbedreiging tot gevolg... Een vreselijk bericht, mijn nekharen stonden overeind. Jos was dermate van slag dat zij en Hemmy ons feestje vroegtijdig verlieten - begrijpelijk.

De boodschap aan Jos wierp mij terug naar 2005 toen mijn eigen beste vriendin Nelly diezelfde diagnose kreeg. Na weken van onzekerheid, waarin Nelly onderzoek na onderzoek onderging, hoorde zij hoe het zwartste scenario werkelijkheid werd. Nelly was in Rotterdam, ik was op Bali. Daarna belden we met elkaar maar zij kon zich dat gesprek later niet herinneren. Mij staat het in mijn ziel gebrand.

Haar behandelend artsen stonden destijds voor een onbekend fenomeen. Het bleek te gaan om een adeno-carcinoom in de longen, het niet-rokerscarcinoom dat zich in klierweefsel ontwikkelt, met uitzaaiingen in het stelsel van vaten zonder dat er op een PET-scan uitzaaiingen zichtbaar waren in het lymfestelsel. (Uitzaaiingen in vaten presenteren zich altijd als laatste, daaraan voorafgaand zijn uitzaaiingen in het lymfestelsel te zien.) Ze overleed in januari 2009. Nelly’s bijzondere verhaal, het verhaal van de bijzondere Nelly is op blog Trust the Process te lezen.

Ondanks dat kijkt mijn liefje terug op een mooie dag. De schone paëlla-pannen bracht ze de volgende ochtend te voet terug naar Chiringuito Ramón; dat past in haar dagelijkse Fitbit-schema. Momenteel loopt ze haar beste weken ooit, september is hier een goede wandelmaand. Gisteravond bereidde ik lasagna voor haar. Op route 67 kan ze wel wat extra koolhydraten gebruiken.

Opgeven is geen optie

Morgen klinkt het startsein weer voor Alpe d’Huzes 2017. De missie van de vrijwilligersorganisatie met dezelfde naam is ‘het bevorderen en ondersteunen van (wetenschappelijk) onderzoek naar kanker in alle mogelijke vormen, met als doel de ziekte onder controle te krijgen zodat er in de toekomst niemand meer doodgaat aan kanker.’ Nederlanders gaan wederom en masse de Franse alp op voor het goede doel. Lopers en fietsers bestijgen de Alpe d’Huez tenminste éénmaal om sponsorgeld op te halen voor KWF Kankerbestrijding. Maarten van der Weijden, Olympisch zwemkampioen en ex-leukemiepatiënt, lost het startschot.

De eerste editie van dit evenement vond plaats in 2006. De meest memorabele editie was voor mij die van 2009 toen team 'Trust the Process' (een verwijzing naar vriendin Nelly’s weblog) onder leiding van Frank Hermans de berg zesmaal bedwong. Onze gemeenschappelijke vriendin overleed begin van dat jaar aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker en voor vriend en voormalig verpleegkundige Frank was dat het moment waarop hij sportief in actie kwam. Nelly zegde voor haar overlijden toe dat ze op die dag met Frank zou meefietsen ‘vederlicht en inspirerend’. Het door 1.300 mensen bij elkaar gebrachte donorbedrag was ruim €5.8 miljoen.

2009 was zonder twijfel mijn ‘annus horribilus’. Niet alleen overleed mijn beste vriendin in het begin van dat jaar, enkele maanden later kreeg mijn liefje de diagnose borstkanker gesteld. Op de dag dat wij naar Bali zouden verhuizen, lag zij op de operatiekamer in een Spaans ziekenhuis. De kwaadaardige tumor werd bij haar in een vroegtijdig stadium ontdekt en vakkundig verwijderd. Destijds onderging zij een geavanceerde behandeling, genaamd IORT: intra-operatieve radiotherapie; inclusief ‘Bio-boost’. Die therapie hield in dat, na chirurgische verwijdering van de tumor, het tumorbed tijdens diezelfde operatie maximaal werd bestraald. (Vandaar het woord 'boost'). Die inwendige bestralingsdosis-in-één-keer was gelijk aan 30 keer een uitwendige bestraling. Daarna volgden nog drie maanden chemotherapie. Ons ziekenhuis was het eerste ziekenhuis in Spanje met die machine en die behandeling. Inmiddels is het ook gangbaarder geworden in Nederland.

Tijdens de editie van vorig jaar haalden ruim 4.000 participanten -lopers en fietsers- met elkaar ruim €11 miljoen op. Aan Alpe d’Huzes 2017 gaan wederom ruim 4.000 mensen deelnemen, uit binnen- en buitenland. Het gaat om mensen die een geliefde aan kanker verloren, mensen die de ziekte overleefden en zelfs mensen die tijdens de actie kanker hebben. Maykel Piron is de veelophaler van het deelnemersveld. Hij fietste tot nu toe ruim €86.000 bijeen, eerst voor zijn (inmiddels overleden) schoonvader, nu voor zijn 6-jarige zoontje die aan leukemie lijdt.

Iemand met kanker die aan deze editie gaat deelnemen, zet ik hierbij graag extra in de schijnwerpers: Ingrid van Berkel. Ik ken haar niet persoonlijk maar vond een sprekende Loesje-poster die van haar blijkt te zijn (hiernaast). Zij werd in de afgelopen jaren driemaal voor kanker behandeld: de eerste keer vanwege longkanker, daarna vanwege baarmoederhalskanker en nogmaals voor teruggekeerde longkanker. In oktober 2016 onderging ze de laatste behandeling en daarna ging ze hard trainen. Ze sportte haar hele leven (triatlon en schaatsen) dus deze actie past bij haar. Ingrids persoonlijke doel is om de berg tweemaal te beklimmen en daarmee €10.000 op te halen. Een vrouw met pit en lef, iemand om te steunen.

De grootste groepen deelnemers komen dit jaar uit Zuid-Holland en Noord-Brabant. Het is mooi om te constateren dat dit evenement ook appelleert aan mensen in het buitenland; zo doen onder andere één persoon uit Spanje, twee uit Australië, drie uit Amerika, tien uit Engeland, 15 uit Frankrijk, 26 uit Duitsland en 33 uit België mee. De jongste deelnemer is een meisje van 5 jaar dat tegen de berg op gaat fietsen, de oudste deelnemer is een man van 81 jaar die de alp voor de zoveelste keer te voet zal bedwingen.

Ik heb veel respect voor eenieder die deze sportieve uitdaging aangaat en tot een goed einde brengt. Zeker nu. Vanwege een heupoperatie kom ik met mijn looprek en krukken net de stoep op en af. Ook dat is een kwestie van trainen; opgeven is inderdaad geen optie. Over een paar maanden hoop ik weer normaal te lopen, fietsen en zwemmen. Met mijn gezonde liefje. Dan kan 2017 zomaar mijn ‘annus mirabilis’ worden. Het enige dat ik momenteel gemeen heb met Alpe d’Huzes-deelnemers, zijn de wielerhandschoenen. Ook ik wens uit de grond van mijn hart dat kanker binnen afzienbare tijd een chronische ziekte wordt.

Nelly-tijd

Mijn eerst blog van 2017 is gewijd aan Nelly. Vandaag is het namelijk de sterfdag van mijn beste vriendin. Zij overleed in 2009 op 48-jarige leeftijd. Dat is alweer acht jaar geleden maar soms voelt het als gisteren. Zoals elk jaar sinds haar overlijden, neem ik mij als blogger voor stil te staan bij dat moment. Opdat zij niet wordt vergeten.

Mijn liefje en ik zijn momenteel in de hoofdstad Rangoon (Yangon) van Myanmar en dat noopt verder tot herinneren. We hoorden van vrienden in Nederland dat ook Erica Terpstra onlangs met een Birma-reisprogramma op de televisie was. We bezochten hier de belangrijkste en mooiste pagoda van het land: Shwedagon. Je weet niet wat je ziet als je via een van de vier toegangswegen binnen wandelt. Werkelijk overal zijn boeddhabeelden en imposante stoepa’s te zien. De belangrijkste en glimmendste spits is 99 meter. De pagoda werd, naar verluidt, 2.500 jaar geleden gebouwd en huisvest een haar van Lord Boeddha.

We zetten vandaag allebei 17.670 stappen - deels op blote voeten. We deden minstens tweemaal de ronde langs deze imposante pagode en voelden ons uiterst senang, ondanks de herinnering. Overal zag ik mensen mediteren en dat deed mij constant aan Nelly denken. Zij zou het hier fantastisch hebben gevonden. Ik mis haar nog elke dag.

Morgen gaan we een ander hoogtepunt op drie uur rijden van de hoofdstad bezoeken: de gouden rots.

Oktober borstkankermaand

Elk jaar sta ik als blogger stil bij het feit dat het weer de maand is van aandacht voor borstkanker. Mijn liefje maakte mij onlangs attent op een interview in de VROUW-sectie van De Telegraaf, in samenwerking met Pink Ribbon. Het ging om de impact die kanker heeft op een relatie en dit relaas betrof Boukje Vogel en haar vrouw Ellie Lust, de bekendste politiewoordvoerster van Nederland.

Zij groeiden meer naar elkaar toe nadat Vogel op 41-jarige leeftijd de diagnose borstkanker kreeg gesteld. Het stel was nog maar net getrouwd toen de tumor, met uitzaaiingen in de oksel, werd ontdekt. Lust ging mee naar elk ziekenhuisbezoek, zat er bovenop als een behandeling plaatsvond, wilde precies weten wat er gebeurde. In het begin van de behandeling hield ze bezoek aan huis zo veel mogelijk af. “Thuis en ziekenhuis, altijd met ons tweetjes.” Ze leerde in die periode dat ze kennelijk brede schouders heeft. Dat alles is zeer herkenbaar.

Lust zegt in dat interview dat ze blij was dat ze waren getrouwd. “Door de status van echtgenote werd ik volledig betrokken. Iedereen kan immers vriendin-van zijn. Nu zat ik daar als vrouw van Boukje. In voor- en tegenspoed, in ziekte en gezondheid.”

Op dat getrouwd zijn na, heeft hun verhaal vele raakvlakken met het onze. Nooit was er destijds (2009) voor mij als partner-van, een moment waarop ik niet werd betrokken bij de behandeling van haar borstkanker. Het Spaanse medische team trad ons altijd samen tegemoet. Wij ervoeren in die periode overigens dat niet iedereen vriend of vriendin-van kon zijn... sommige mensen wisten zich geen raad met de situatie. En we kennen stellen die uiteengingen door kanker bij een van hen.

In ons verband was er echter geen seconde van twijfel aan mijn onvoorwaardelijke steun aan haar. Borstkanker hadden we samen. Punt uit. Mijn liefje bezag haar ziekte als een project, ik stond geheel ten dienste van haar en haar project. “Samen rooien we het”, een uitdrukking die we sindsdien bezigen in huize Barefoot.

In de maand oktober wordt in Nederland ook aandacht gevraagd voor orgaandonatie. Het is sowieso een hot topic vanwege het voorstel voor een nieuwe donorwet van D66 dat inmiddels door de Tweede Kamer werd aangenomen maar nog door de Eerste Kamer moet worden beoordeeld. Als ook de Senaat vóór stemt, is iedereen in Nederland in principe donor tenzij je je ‘Nee’ formeel laat vastleggen in het Donorregister. Het is een situatie waarvoor mijn beste vriendin Nelly, die in 2009 overleed aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker, zich met hart en ziel inzette.

Als jong volwassene droeg ik een donorcodicil bij mij. Ik weet niet meer wanneer en hoe ik die precies kwijtraakte. Mijn liefje en ik wilden ons jaren geleden tijdens een eerdere Nederlandse donorcampagne opgeven als orgaandonoren maar dat kan niet als je in het buitenland woont. Onze organen gaan nu dus, in het beste geval, na onze dood naar iemand in Spanje. Ons tweede Vaderland is al 24 jaar achtereen donorland nummer 1 ter wereld! Cijfers van 2015 van de Organización Nacional de Trasplantes toonden een 10% toename ten opzichte van het voorgaande jaar. Het aantal donoren komt neer op 40 personen per miljoen inwoners. In Europa ligt het gemiddelde op 19.6 donoren per miljoen inwoners en in Amerika ligt dat op 26.6 donoren pmi. Het aantal transplantaties nam toe met 9.4% ten opzichte van 2014. Vanwege een goed geolied netwerk van deskundigen vonden gemiddeld 13 transplantaties per dag plaats, meer dan een per twee uur. Hoe genereus is dat?!

In Nederland gaven in 2015 slechts 265 personen organen en 1.727 weefsel, na hun dood. In datzelfde jaar ontvingen 2.370 mensen een orgaan, cornea of hartklep van een overleden donor. Dat lage aantal donoren in het Vaderland wordt (onder andere) toegeschreven aan ons calvinisme, de zuinigheid die in onze genen zit. Deze problematische situatie aan de zijde van orgaanontvangers zal drastisch verbeteren zodra het 3D-bioprinten een grote vlucht neemt. 

De Nederlandse donorcampagne is getiteld ‘Een leven redden? Je hebt het in je.’ Mooi gekozen, wat mij betreft. Onlangs zag ik het bijbehorende filmpje: een jonge vrouw duikt in een zwembad en maakt onder water een foto van haar twee leuke kinderen. Een vrouwenstem zegt dat ze nooit zoiets zou hebben kunnen doen als ze geen donorlong had ontvangen.

Dat beeld deed mij sterk terugdenken aan een project waaraan Nelly meewerkte in 2008, getiteld LONGstories. In het kader van dit project werd zij gekoppeld aan kunstenares Astrid Bussink. Het betrof films, schilderijen of andere kunstwerken die werden gemaakt naar aanleiding van een verhaal van een longkankerpatiënt. Bussink maakte 'Perpetuum Mobile' op basis van Nelly’s verhaal. Het gaat over de vervormde ervaring van tijd die deze afmattende ziekte veroorzaakt. De ene dag voelde ze zich gered, de volgende dag moest zij weer vrezen voor haar leven. Mijn liefje en ik maakten het van dichtbij mee. Wat vermeldenswaardig is, is dat Nelly zelf graag de hoofdrol in Bussink’s film had gespeeld (met nog slechts één -zieke- long!). Tja. Je kunt deze film met deze link nogmaals bekijken.

Droomgenoten, reisgenoten

Het is vandaag de geboortedag van mijn beste vriendin Nelly die in 2009, op 48-jarige leeftijd, overleed aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker. Een toekomst samen ligt sindsdien helaas niet meer op ons pad. Ik mis haar nog iedere dag. 

Nelly zou 56 jaar zijn geworden. Waar ik ook ga, zij reist altijd en overal met mij mee.

Hartslag

Je vrienden -
of ze er nu zijn of niet,
altijd zijn ze om je heen.

Ogen die je volgen,
stemmen die je dragen.

Reisgenoten
waar je ook gaat,
bondgenoten, droomgenoten.

Altijd hun wiekslag,
wiekslag die je herkent,
je eigen wiekslag.

Altijd hun hartslag -
je eigen hartslag.

Hans Bouma

Dichter, theoloog, dominee, publicist en veganist (1941)

Uit: Woorden om in te wonen (1996)

Niet voor, niet achter, maar naast

Voor mijn beste vriendin Nelly in 2009 aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker overleed, vroeg ze mij (en anderen) op haar man en grote liefde Diederik te passen. Ik beloofde het haar zonder met de ogen te knipperen. Ik leerde hem via Nelly kennen. Inmiddels is hij de vriend die ik het langst ken: 34 jaar. Toen Nelly overleed, stierf een deel van Diederik met haar. Ook mij dompelde haar overlijden in diepe rouw; er zijn ettelijke momenten waarop ik haar mis.

Mensen die het tragische verlies van een geliefde meemaken, zeggen vaak dat mensen die dat niet hebben ervaren, geen idee hebben wat verdriet, gemis en pijn met je doet. Diederiks verdriet ervoer ik als kijken over de rand van de hel... Brrrr. Het verlies van zijn Nelly sloeg hem uit het lood. Haar dood veroorzaakte een gat in zijn leven, zijn geheugen en zelfs zijn lijf. In de afgelopen jaren hield ik contact met hem. Eerlijk gezegd, vond ik het niet eenvoudig om mijn belofte aan Nelly gestand te doen en mijn vriendschap met Diederik te onderhouden. Ieder mens rouwt op eigen wijze en vanzelfsprekend staat daar geen tijdslimiet op. Ik kan echter niet ontkennen dat ik opveerde als er een sprankje hoop uit zijn mail sprak, zó graag wilde ik dat hij de draad van het leven weer oppakte. Een rouwproces is pijnlijk en vreet energie en tijd.

In juli van dit jaar reisden mijn liefje en ik naar Nederland en ook Diederik zochten we op. We spraken af in Rotterdam en wandelden een dag lang met elkaar door die boeiende stad, keken naar nieuwe architectuur en andere nieuwe bezienswaardigheden en haalden herinneringen op. Het werd een memorabele dag, met een lach en een traan. Wij nodigden hem bij die gelegenheid uit om weer eens naar Spanje te komen. Wij waren er aan toe, Diederik zou onze uitnodiging overdenken.

Nelly en hij waren heel vaak onze gasten. Wat een pret hadden we met elkaar! De foto’s met schaterlachende mensen zijn niet op de vingers van acht handen te tellen. Zij waren de eerste vrienden die bij ons kwamen logeren (2002) en bleven graag komen, ook toen Nelly ernstig ziek werd. We maakten van alles met elkaar mee, deelden veel lief en leed. De foto is van de laatste keer dat we onszelf op het Spaanse terras op de foto zetten, op 15 november 2008. Wat oogden we jong. Mijn liefje en ik vertrokken de dag erna naar Noord-Bali, zij reisden terug naar Nederland. 

Het was daar dat ik anderhalve maand later het laatste telefoongesprek met Nelly voerde. Voorafgaand daaraan, schreef ze in een mail dat ze mij ‘nog even’ wilde spreken. ‘Nog even, nog even’… ik vroeg mijn liefje in paniek waarom ze die woorden gebruikte? (Ik heb de mail nog.) Ze staan in mijn herinnering gegrift. Het gesprek dat erop volgde, is dat niet. Te pijnlijk. Aan beide kanten van die lijn zaten twee huilende meisjes, hartsvriendinnen en maatjes. Niet lang daarna ontving ik het bericht van haar dood.

Tree hugger D.

Voor Diederik huurden we deze week een comfortabel appartement in hetzelfde blok. Zo voorkomen we dat hij slaapt in de logeerkamer waar hij en zijn Nelly zoveel mooie, dierbare maar ook emotionele momenten beleefden. We namen ons gedrieën voor deze week te vieren, en dat doen we! Op de eerste avond aten we bij onze favoriete chiringuito, met de voetjes in het zand. We verlieten de strandtent als laatsten. 
Inmiddels zijn we vele uitjes verder. We wandelden door het mooie Cartagena (waar wederom een cruiseschip lag afgemeerd), borrelden gisteravond uitgebreid op het terras van golfclub Las Colinas om het pensioen van mijn liefje te vieren. Nelly knipoogt ongetwijfeld naar ons vanwege de calorie-inname. Het is fijn hier weer samen te zijn. Diederik gaat zelfs onderzoeken of dit deel van Spanje voor hem wellicht overwinteringsplek kan worden in de toekomst.

‘Don’t walk behind me: I may not lead. Don’t walk in front of me: I may not follow. Just walk beside me and be my friend.’ Deze uitspraak is van de Franse schrijver en filosoof Albert Camus. Ik vind 'm fraai en uiterst toepasselijk.

Top010!

Onze dagen als oppasmoeders van het Haagse huis zijn gevuld met bezoekjes aan vrienden en familie die in deze omgeving wonen. Elke dag staat er wel een ontmoeting met iemand op het programma. Terwijl ik naar buiten kijk, zie ik mensen diep weggedoken in hun kragen op de fiets, wandelaars met opwaaiende poncho’s en  andere verzopen katjes. We hoeven Bers tuinplanten geen water te geven; die komen ruimschoots aan hun trekken.

Het is fijn om bij te praten met mensen die we soms jaren niet zagen. Zo ook met vriend Diederik, de man van mijn beste vriendin Nelly die in 2009 overleed. Hij woont al meer dan 20 jaar in Rotterdam. Ook mijn liefje bracht enkele jaren van haar leven in deze havenstad door. Ze streek er tweemaal neer: eerst in haar eentje en jaren later, komend vanuit het buitenland, met haar voormalige partner. Toen Nelly en Diederik naar Rotterdam verhuisden, begon ik die stad regelmatig te bezoeken en zeer te waarderen. Vooral de skyline kon mij bekoren en de vooruitstrevende architectuur vond en vind ik boeiend.

We spraken met Diederik af in de nieuwe hal van het verbouwde Centraal Station (bijnaam ‘Station Kapsalon’) van architect Crouwel en consorten. Voor de goede orde: Rotterdammers geven hun markante gebouwen bijnamen. Diederik schoor speciaal voor mij zijn prikkende baard af. Hij dook met roze wangen voor mij op. Ik was blij hem te zien. Terwijl we om elkaar heen draaiden, speelde een toevallige passant klassieke muziek op een pop-up piano in de hal. Na tien minuten sloot hij de pianoklep zacht, pakte zijn rugzak en liep door. Een passend begin van wat een topdag zou worden.

Het stationsgebouw heeft een indrukwekkende glazen pui en een opvallend puntdak dat in de richting van het kloppend stadshart wijst. We knobelden samen uit dat we elkaar voor het laatst in 2012 zagen. Op het stationsplein vielen de eerste regendruppels. Diederik nam ons geanimeerd mee op sleeptouw langs nieuwe aanwinsten van zijn stad. Net als vele andere Rotterdammers is hij content met de burgemeester. Hij vertelde ons dat hij diens eerste toespraak in functie in 2009 nog goed herinnerde: daar sprak een bedeesde man uit 020 (ofwel: Amsterdam) zijn nieuwe goegemeente toe. Inmiddels voelt Aboutaleb zich als een vis in de Maas. Als daadkrachtige leider wordt hij door menig burger op handen gedragen. Ook wat mij betreft, blijft hij zitten waar hij zit en laat hij de politieke stoelendans om het leiderschap van de PvdA aan anderen over.

Wat mij vanaf het begin van onze stadswandeling opviel, waren de kinderkopjes op en bij markante gebouwen, de eerste aan de gevel van het Groothandelsgebouw. Het blijkt onderdeel te zijn van de campagne ‘Rotterdam viert de stad!’, een culturele manifestatie waarmee in dit jaar 75 jaar wederopbouw van Rotterdam wordt gevierd. Zeven iconische gebouwen, die werden neergezet tijdens de jaren van wederopbouw (1945 tot circa 1968), hebben kunstwerken in de vorm van baby- en peutergezichten die met laserprojecties en animaties overdag en 's avonds tot leven worden gewekt.

We gingen in de richting van de Kruiskade en sloegen af naar de Meent waar we bij THOMS Restaurant & Underground Bar -een nieuwe hotspot in town- een kopje Giraffe-koffie dronken. Deze horecagelegenheid is gelegen naast het Timmerhuis, het recentste bouwwerk van architect Rem Koolhaas; het betreft weer zo’n vernieuwde versie van een iconisch gebouw uit de wederopbouw. Inmiddels was het droog, met dramatische wolkenluchten.

Keuvelend liepen we door naar de markthal (‘De Groentegrot’) die al lange tijd op mijn Nederlandse lijstje van te bezichtigen gebouwen staat. Het ontwerp is van architectenbureau MVRDV, de bouw begon in 2009. Ik vond het rijk geïllustreerde plafond prachtig. Kunstenaar Arno Coenen creëerde daarmee het grootste kunstwerk ter wereld: the Horn of Plenty, de Hoorn des Overvloeds. Het gehemelte wordt ook wel de Sixtijnse kapel van Rotterdam genoemd. De staalconstructie achter de glazen voorgevel vond ik eveneens imposant. Als voedselwalhalla vond ik de markt echter tegenvallen maar ik ben dan ook verwend met levendige overdekte markten in Spanje. Vooral de frietlucht van Bram Ladage stond mij tegen.

We haalden herinneringen op aan onze geliefde Nelly en pinkten alle drie een traantje weg. Diederik valt het leven zwaar zonder zijn Nelly. Ook ik mis mijn levenslustige, energieke en grappige vriendin nog elke dag. Ze is onvergetelijk. Bij boekhandel Paagman kocht ik recent het boek ‘De boom in het land van de Toraja’ van de Franse auteur Philippe Claudel; een favoriet. De hoofdpersoon beschrijft daarin de relatie met zijn beste vriend die overlijdt aan kanker en die hij daarna zeer mist. “Ik denk dat ik met dit verhaal, dat vrij is van vorm, opbouw en ontwikkeling, niet alleen Eugène bij me in de buurt kan houden maar ook dat ik hem min of meer aan de beademing leg, in een coma hou die niet geheel gelijk staat aan de dood, zodat ik ook weer door kan [..].” Ach.

De wandeling voerde verder over de Erasmusbrug (‘De Zwaan’) en via de Rijnhavenbrug (‘De Hoerenloper’) naar Katendrecht. We lunchten bij Hotel New York waar mijn liefje en ik in 1993 de opening meemaakten. Het was ouderwets lekker. Op de wandelroute terug naar het centrum dronken we een glaasje bij wijnbar Nostra in de Van Oldenbarneveltstraat. Diederik zegde bij die gelegenheid een bezoek aan Spanje toe; wij kijken ernaar uit. Hij ziet weliswaar op tegen de vele herinneringen van Nelly en hem in ons appartement maar daaraan gaan we een mouw passen. We zetten die dag ieder 15.000 stappen dus ook Fitbit was dik tevreden. A Meaningful Day, indeed.