De derde leeftijd

De regelmatige lezer weet dat ik sinds enkele weken viepie ben van de Vereniging van Huiseigenaren alhier. In de afgelopen week voerde het nieuwe bestuur van de vereniging het eerste project uit: we legden bij alle appartementsblokken rolstoelopgangen aan. Bij een van die blokken werd het uitgevoerd op verzoek van een behoeftige oudere. De andere blokken werden in één beweging meegenomen. Ik mopperde tegen nieuwe president Terry “waarom bij ons?! Wij hebben er nog geen behoefte aan!” De offerte van de werkzaamheden was kennelijk goed. Als jonge blom loop ik nu als daad van verzet met mijn golfkarretje het gebouw in. Mijn liefje en ik voelen ons oudere jongeren, in plaats van jonge ouderen. Zij en ik vermijden het onderwerp oud worden in Spanje echter niet. Die levensfase wordt hier overigens ‘la tercera edad’ genoemd, ofwel de derde leeftijd. 

Ik herinner mij een avond, 30 jaar geleden, met mijn maatjes van de Delftse Vrouwenradio. We spraken toentertijd over Huize Roze Rimpel. We zouden, eventueel met liefjes, in één huis gaan wonen, in goed gezelschap wachtend op de ondergaande zon... Het was en is een aanlokkelijk idee.

Afgelopen weekend bezochten we de pa van mijn liefje en zijn huidige vrouw. Mijn schoonvader en zijn eerste vrouw heetten mij bijna 25 jaar geleden heel warm welkom in hun familie; ik was oprecht geroerd en zal dat nooit vergeten. Mijn schoonvader was zorgzaam en reislustig, mijn schoonmoeder Johanna was een onderhoudende feestneus-met-een-hypochondrisch-trekje. Ze reisden een groot deel van de wereld af. Op enig moment waren haar lichamelijke klachten dusdandig dat ze niet meer van het leven kon genieten. Zij overleed in 2005 aan een aneurysma.

Mijn treurende schoonvader ging overwinteren in Spanje. Daar ontmoette hij zijn tweede vrouw Christel, van Duitse origine. Even maakte de pa van mijn liefje zich zorgen over dit verloop... Totdat zij, het oudste kind, hem haar zegen gaf. Sindsdien wonen hij en zijn nieuwe levensgezel samen, in haar appartement in een stadje aan de Costa Blanca, op ruim een uur rijden ten noorden van onze woonomgeving.

Ze zijn beiden inmiddels 80+ en hebben ouderdomsklachten, de ene meer dan de andere. Christel ziet al jaren nauwelijks met een oog, onlangs begon haar tweede oog te haperen. Lezen kan zij alleen nog met een sterke loupe. 

Mijn schoonpa heeft allerhande ouderdomshulpmiddelen die niet schokken: gehoorapparaten, een bril en steunzolen. Sinds enige tijd moeten zijn slechte knieën in speciale braces worden ingepakt om hem goed te laten lopen. Voor dat doel reisde hij kortstondig af naar Nederland. Wij verbaasden ons daarover: grote groepen ouderen uit het Vaderland komen naar Spanje om zich orthopedisch te laten helpen maar hij vloog naar zijn Nederlandse huisarts om over de klachten te praten?! Tja, een beetje eenkennig is hij wel. Onlangs keerde hij goed ingetaped naar Spanje terug.

De familie in Nederland alarmeerde ons; ze maken zich zorgen over de oudjes. Christel zou een steeds ernstigere vorm van vergeetachtigheid tentoonspreiden (begin van dementie) en mijn schoonpa voelt zijn krachten naar verluidt snel minder worden. Hij verzorgt haar en doet het huishouden zo goed als hij kan. Wellicht wat veel voor een man van 87 jaar... Mijn liefje belde haar pa op om een afspraak te maken. We zagen elkaar afgelopen weekend. We dronken koffie bij hen, aten ‘Kuchen’ en spraken over koetjes en kalfjes. Op enig moment vroeg ik -soms is dat de rol van aangetrouwde- hoe het hen daadwerkelijk vergaat. Mensen van die generatie zijn niet bepaald open; ik ken het gedrag van mijn eigen 92-jarige moeder.

Dit jaar wordt het 30-jarig jubileum van Ciudad Patricia gevierd. Dit pensioen- en zorgcomplex dat meer dan 100.000m2 bestrijkt, is het eerste resort in Spanje voor 55-plussers die zorg op maat behoeven. Het complex ligt in de groene heuvels aan de rand van Benidorm. Het bestaat uit 175 appartementen, een medisch centrum met een zorghotel en een hoofdgebouw met faciliteiten als een restaurant, bioscoop, bibliotheek, theater, internetcafé en lounge-ruimte. Het afficheert zichzelf als het beste seniorenresort van Europa. Je kunt er een appartement kopen (eigendom of vruchtgebruik) en huren. Op 13 juni aanstaande viert het centrum haar dertigste verjaardag.

We namen ons voor de oudjes erover te vertellen en hen bij eventueel enthousiasme aan Patricia te gaan voorstellen. Pa leek er oor naar te hebben, hij wist van het bestaan van het resort. Hij had er zelfs een folder van in huis. Christel wilde er echter niet over horen. Met haar is immers niets aan de hand? (Wij weten beter; wij zaten erbij en keken ernaar...) Verhuizen, en zeker naar een ‘heim’ is voor haar onbespreekbaar. Als zij niet wil, gaat hij ook niet. Einde gesprek. We geven het echter niet op. Over enkele weken wordt een nieuwe poging gedaan; dan komt de jongste telg uit het gezin naar Spanje. Voor vakantie èn een goed vervolggesprek. Zelf zou ik het in hun situatie anders doen maar ik realiseer mij goed dat het moeilijk is krakkemikkig en afhankelijk oud te worden.

Vierde leeftijd

In ons gezin noemen wij een bak op het dak van een auto een 'schoonmoederbak'. Niet dat we daarover zo vaak spreken of dat ik een hekel heb aan schoonmoeders.
Zelf had ik namelijk best een leuke. Ze heette Johanna, kwam uit Brabant, hield van kinderen en van gezelligheid. Ik vond haar bijzonder hartelijk. Ze was een mooie vrouw, had reebruine pretogen en kon goed lachen. Ze hield van een sigaretje (dat ze stiekum dacht te kunnen roken), een advokaatje-met-slagroom en een praatje.
Ze was van goede huize, we noemden haar soms schertsend 'de freule'. Ze leek als twee druppels water op onze voormalige koningin Juliana (meer mag ik er niet over schrijven...)! Ik schrijf in de verleden tijd want ze leeft niet meer; ze overleed begin 2005.

En daarmee bleef mijn schoonvader alleen achter, na een huwelijk van 55 jaar.
Hij houdt erg van reizen -mijn liefje aardt naar haar pa- en wij overtuigden hem dat hij in Spanje moest gaan overwinteren als een van de 120.000 Nederlanders aan de Costa Blanca. Daar zou hij onder de mensen zijn, elke dag naar buiten kunnen, kunnen fietsen. Hij zou daar een Hollands krantje kunnen vinden en een lekkere kop koffie. Wij dachten (eigenlijk hoopten we het) dat verdriet-onder-de-zon minder erg zou zijn. Hij schafte een kampeerauto aan en vertrok.

In diezelfde periode gingen wij op onze eerste wereldreis. Na een tijdje begonnen er SMS'jes binnen te druppelen met daarin regelmatig het woord 'crittel'... Ik kende het Engelse woord critter wel maar dat paste niet in de context van zijn berichten. Wat bleek?! Er was een nieuwe vrouw in zijn leven verschenen. Ze heet Christel, is Duitse, spreekt goed Spaans en hij voelt zich weer gelukkig! Of beter gezegd: ze zijn heel blij met elkaar. En dat zeggen ze elkaar ook regelmatig.
We brachten dit weekend een bezoek aan hen want ook zij wonen in Spanje, op ruim een uur rijden van ons.

'De derde leeftijd' was dit jaar in Nederland het thema van het boekenweekgeschenk. Het ging over oude mensen. Het begrip is uit de Franse taal afkomstig (le troisième âge). Als ik het goed begrijp, begint de derde leeftijd zo rond je vijfstigste. Dat is toch niet oud?! In het Frans wordt het begrip 'de vierde leeftijd' ook gehanteerd. Dat lijkt mij dan eerder over oude mensen te gaan. Zelf geef ik de voorkeur aan 'senioren'.
Het is mooi om te zien hoe senioren als mijn schoonvader en zijn nieuwe vrouw genieten van het leven en van elkaar. Zij realiseren zich al te goed dat er niet meer zoveel jaren voor hen in het verschiet zullen liggen maar dat hindert hen niet om van iedere dag iets moois te maken. Ze kunnen het beiden en dat is knap. Onze zegen hebben ze!

Zij hebben met elkaar hun vaste dagelijkse ritme: ze zwemmen in de zee, wandelen over de boulevard naar het volgende dorp (en met de bus terug), koken samen of eten een hapje buiten de deur, genieten van een glaasje wijn bij de maaltijd, spelen spelletjes, ontvangen vrienden, kinderen en kleinkinderen. En ze genieten van elkaars gezelschap. Ze staan volop in het leven en stellen niets meer uit tot later. Want later is nu. Ik, jonge pensionista (op weg naar de derde leeftijd), leer ervan. Ik vind het mooi om die twee hand-in-hand te zien lopen.
En Johanna zal nooit worden vergeten.