Met het bord op schoot

Vanavond zwaaien op NET5 voor de Nederlandse kijker opnieuw de deuren open naar misschien wel het leukste kookprogramma in televisieland: die van MasterChef Australia 2026. Joehoe! Sinds de eerste jaargang was ik gegrepen. Ik heb vele landenversies gezien (Nederlandse, Engelse, Spaanse) maar kom toch altijd terug bij die van Australië. Het is de leukste versie, wat mij betreft. 18 seizoenen lang kijk ik via dit medium al naar kandidaten die soms wel maar meestal geen professionele chefs zijn. Wat ze met elkaar gemeen hebben is iets dat minstens zo belangrijk is: een ontembare liefde voor koken en eten, de nieuwsgierigheid en moed om zichzelf voor een jury en een miljoenenpubliek bloot te geven. 

Dat is niet de enige reden waarom MasterChef Australia verslavend is. Het is de gehele sfeer in het programma, de positieve en prettige toon die alle deelnemers, juryleden en gasten aanslaan. Seizoen 18 is in veel opzichten weer een prachtige afspiegeling van het land waarin de oorspronkelijke serie zich afspeelt. Australië is een ware smeltkroes en dit programma onderschrijft dat. 24 amateurkoks staan achter het fornuis, zoals gebruikelijk geselecteerd uit 40 kandidaten die tijdens de audities om een plek vochten.

De kandidaten verschillen ook deze keer weer in leeftijd, beroep, levenservaring en achtergrond. Sommigen groeiden op met een keuken waarin generaties familietradities werden doorgegeven; anderen ontdekten pas laat dat koken hun grote passie is.

Australië is vanzelfsprekend meer dan de clichés van barbecuen op blote voeten, meat pies zo groot als schoenendozen en de fish die altijd zelfgevangen moet zijn (partner van de chips). Het is een land dat zijn oorsprong vindt in migratie. Het begon met mensen uit Groot Brittanië (Australië was een strafkolonie van de Britten) en later kwamen daar personen uit Azië, het Midden-Oosten, Afrika en Zuid-Amerika bij. Ongeveer 30% van de bevolking is buiten Australië geboren. Het gaat om meer dan 200 nationaliteiten en 270 etnische groepen. Er worden daar thuis 300 talen gesproken maar het Engels (nou ja, Ozzies) verbindt hen.  Wat echter niet moet worden vergeten is dat het land oorspronkelijke bewoners had en nog steeds heeft: de Aboriginals en Torres Strait-bewoners. Ook hun verhalen en tradities hebben hun weg inmiddels gevonden naar de Australische keuken. De MasterChef-keuken is daarvan een kleine, maar buitengewoon smakelijke afspiegeling.

Zoals elk jaar, zoek ik een website met gegevens en  foto's over de nieuwe kandidaten. Deze keer komt de info van de Food-sectie van 'Women's Weekly'. Dat doe ik voorzichtig want ik wil geen ongewenste ontdekkingen doen. Seizoen 18 is in Australië afgelopen dus de winnaar van dit jaar is daar al bekend. Het moet spannend blijven tot aan de finale! 

Kandidaat Olaolu Olorunnimbe (34) uit New South Wales zou alleen al om zijn naam en glimlacht mogen winnen, wat mij betreft! Hij werd geboren en groeide op in Lagos (Nigeria). Op zijn twaalfde verhuisde hij naar Engeland om daar naar kostschool te gaan. Hij kreeg te maken met een keuken die mijlenver afstond van de smaken waarmee hij was opgegroeid. (Volgens Olaolu was het eten er flauw en massaal geproduceerd.) Toen hij aan de universiteit op zoek ging naar zijn eigen woonruimte stelde hij één voorwaarde: er moest een keuken in zitten. Koken werd voor hem een manier om een stukje thuis terug te vinden. Hij ging Nigeriaanse gerechten bereiden en ontdekte zo hoeveel plezier het gaf om die smaken met anderen te delen. Wat begon als heimwee naar de keuken van Lagos, groeide uit tot een missie om de Nigeriaanse keuken en cultuur bij een groter publiek bekend te maken.

Miin Wei Looi uit Victoria is met zijn 52 jaar een van de oudste en meest ervaren deelnemers. Hij groeide op in Penang (Maleisië) in een Chinees-Maleisisch gezin. Zijn culinaire opvoeding werd mede gevormd door zijn peettante en -oom, die een belangrijke rol speelden in zijn jeugd. Miins kookt traditioneel Maleisisch maar die keuken is al een wonderlijke vermenging van Chinese, Indiase en Maleise invloeden. Daar komen tegenwoordig moderne Aziatische technieken en Australische ideeën bij. Bijzonder is dat MasterChef Australia voor Miin zelf een inspiratiebron werd. Hij zag in eerdere seizoenen hoe kandidaten als Adam Liaw (winnaar 2010) en Alvin Quah (tweemaal finalist) hun culturele achtergrond juist níét verborgen maar er hun culinaire kracht van maakten. Nu staat hij zelf in die keuken, met de smaken van Penang als zijn visitekaartje.

Kandidate Kanika Gadyok (35) uit New South Wales groeide op in Delhi (India) en kreeg de geuren en kleuren van de Indiase keuken van huis uit mee. Haar vader was patisseriechef, haar grootmoeder en tantes leerden haar koken. Haar verhaal is tegelijkertijd persoonlijk én exemplarisch voor het moderne Australië: een culinaire erfenis uit India krijgt een nieuwe vorm aan de andere kant van de aardbol.  

Dit programma vertelt het verhaal van mensen die vaak elders vandaankomen en Down Under opnieuw begonnen, vaak met vallen en opstaan. Het is het verhaal van migranten. Van ouders en grootouders die recepten meenamen in hun bagage. Van (klein)kinderen die de familierecepten vervolgens aan de hedendaagse smaken en ontwikkelingen aanpasten. Masterchef Australia is een boegbeeld van culinaire traditie én experimenten.

Een van de mooiste kanten van MasterChef Australia is dat het programma die verschillende werelden naast elkaar zet. Zo kan een gerecht beginnen in Delhi en eindigen in Melbourne. Een buitenlands familierecept kan botsen met een moderne Australische techniek maar toch de winnaar van de dag worden. Een ingrediënt dat voor de ene kandidaat vertrouwd is, kan voor een andere compleet onbekend zijn. Hoe gaat men daarmee om in het programma? Hoe hoog lopen de spanningen op? Hoezeer flopt er weleens iets? We gaan het allemaal weer meemaken.

Net als in elk seizoen worden de kandidaten niet alleen getest op techniek en smaak maar ook op hun vermogen om buiten hun vertrouwde culinaire paden te wandelen. Zo komt er een Around the World-opdracht waarin ze zich volledig aan een internationale keuken moeten committeren en een zogenaamde Fusion Invention Test, waarin twee heel verschillende keukens moeten worden gecombineerd.

De vier juryleden van vorige seizoenen bleven aan in dit seizoen. Andy Allen, Poh Ling Yeow, Sofia Levin en Jean-Christophe Novelli kijken uiteraard weer kritisch naar techniek, presentatie en smaak. De regelmatige lezer herinnert zich (wellicht) dat mijn liefje en ik Poh een keer persoonlijk hebben ontmoet toen wij in een kampeerwagen door West Australia cruisten. Ze deed mee aan een demonstratie tijdens een oesterfestival en wij waren van de partij. Een memorabele ervaring! En wij gaan als kijkers naar hun verrichtingen kijken! De keuken van Masterchef Australia wordt dit seizoen bevolkt door een indrukwekkende stoet gastchefs, culinaire helden en andere bekende Australiërs. Onder anderen Maggie Beer, Curtis Stone, Adriano Zumbo, Rick Stein, Jimmy Barnes en Robert Irwin maken hun opwachting.

Het hart van het programma wordt echter gevormd door de 24 amateurkoks. Vierentwintig levens die we (iets) beter gaan leren kennen. We zien vierentwintig karakters, vierentwintig manieren om te koken. Door al deze aspecten is MasterChef Australia zoveel meer dan een wedstrijd om wie het beste of mooiste bord kan bereiden en presenteren. Dus vanavond floept het licht in de MC-keuken weer aan. En wij, verstokte fans, schuiven weer met plezier aan. 

Het programma is elke werkdag te zien om 18:25 uur op NET5.