Berichten van het waterfront

Het badseizoen is hier al goed op gang gekomen. De speeltoestellen voor de kids drijven in het water. Zelf snorkelde ik reeds enkele keren bij de rifjes die hier voor de kust liggen. Het is bepaald geen Bunaken-zeeparkervaring maar wie het kleine niet eert… Onze favoriete strandtent, Chiringuito Ramón, heeft eindelijk het nieuwe naambord op het dak gezet. Het personeel draagt nieuwe bedrijfskleding, in een nieuwe stijl, met nieuwe kleuren. Het oogt allemaal heel fris. 
Ik verwacht dat het de komende weken extra druk zal worden aan ‘onze’ stranden want buur Orihuela Costa -onze voormalige woonplaats- biedt momenteel geen bar-restaurantdiensten, toiletten, eerste hulp, ligbedden of parasols op het strand. De gemeente en de uitbater die deze activiteiten in de voorgaande jaren op het strand aanbood (Chiringuitos del Sol), konden geen overeenkomst sluiten voor aanvang van het strandseizoen. De Chiringuitos wilden wel maar het gemeentebestuur lag dwars. De wedhoudster die erover gaat, Luisa Boné, verdient een brevet van onvermogen. Onlangs hield ze een persconferentie over het onderwerp, met de boodschap dat er niets positief was te melden. Tja. Als het meezit, wordt er wellicht vanaf eind juli aan een nieuw contract gesleuteld… Ik hoorde veel slagen om de arm. Een blamage.

Eind vorige maand werd in de wateren van Isla Cabrera (Balearen), voor het eerst in dertig jaar weer een witte haai gespot. Het dier was circa zes meter lang. Geen vis die je als zwemmer wilt tegenkomen! De laatste keer dat een aanval van deze haai een mens fataal werd, was in 1912, voor de kust van datzelfde Isla Cabrera! Saillant detail is dat het de gouverneur van het eiland betrof die in het water terechtkwam en daarop door een grote witte haai werd gebeten; hij overleefde die aanval niet. 

Sinds 1900 registreert men het aantal haaienaanvallen in de wereld. In Spanje blijkt het tot nu toe te gaan om 25 aanvallen, waarvan acht met dodelijke afloop. De laatste aanval vond plaats op 29 juli 2016 in Arenales del Sol waar een zwemmende man van 40 jaar in zijn hand werd gebeten door een blauwe haai (tiburón azul). Als ik de database mag geloven, was dit de tweede -niet fatale- shark attack in de wateren van onze provincie Alicante, sinds het begin van de registratie. Er is dus weinig reden tot paniek. Overigens komen blauwe haaien hier regelmatig voor maar ze zwemmen doorgaans op grote diepte. (Er is iets mis met de vis als die zich aan het wateroppervlakte begeeft.)

Eerder deze maand filmden vissers voor de kust van Mallorca een reuzenhaai (tiburón peregrino). Het gaat om een, voor de mens ongevaarlijke, plankton etende haaiensoort die echter wel tien meter lang kan worden. Indrukwekkend is het dus zeker. Het dier staat op de internationale Rode Lijst van bedreigde soorten.

Vorige week stond in lokale kranten dat in de Straat van Gibraltar een grote groep orca’s was gesignaleerd. De mannen van de kustwacht lieten zich erdoor overdonderen: ze hadden slechts tijd voor twee snelle foto’s om de ontdekking te staven (geen filmpje). Het was tientallen jaren geleden dat ze daar voor het laatst waren gesignaleerd. De orca’s die op die plek voorkomen, zijn van een andere soort dan elders in de Atlantische Oceaan of in andere delen van Europa. De dieren voeden zich hoofdzakelijk met blauwvintonijn. 

Ik zou al heel blij zijn als ik een van deze zeebewoners met eigen ogen kon zien, in lokale wateren!

Op Mallorca en Menorca ontstond begin van deze week een zogenaamde ‘rissaga’, ofwel een meteo-tsunami (vloedgolf). De Spaanse weerdienst gaf een alarm af maar desalniettemin werden plaatsen op de beide Balearische eilanden door het verschijnsel verrast. Het water in de haven van Alcudia steeg in een handomdraai met één meter. In de haven van Ciutadella (Menorca) steeg het water zelfs met anderhalve meter. Een Duitse toerist werd daar door de hoge golf meegesleurd en verdronk. Deze vloedgolven kunnen wel vier à vijf meter hoog worden. Het fenomeen ontstaat bij een combinatie van harde wind in de troposfeer (onderste laag van de dampkring), warme lucht lager in de atmosfeer en zwak tot matige wind aan de grond. In oktober gaan mijn liefje en ik met vrienden een reisje maken naar Menorca, op bezoek bij Saskia en Kirk die in 2010 bij ons logeerden in Bali. Zij bouwden recent een vakantiehuis op dit Spaanse eiland.

Kort geleden was aan onze Costa ook sprake van een noviteit. Er werd hier voor het eerst een Portugees oorlogsschip gespot. (Ik blogde er eerder over.) Die kwallensoort kan venijnig steken als je ermee in aanvaring komt. Als je conditie niet goed is, kan een flinke steek zelfs levensbedreigend zijn. Ons brede strand was één dag gesloten voor badgasten. De kwallenvlag wapperde in de wind. De verwachting was, dat het Portugese oorlogsschip verdwijnt naarmate de temperatuur van het zeewater stijgt. Inmiddels is het geen voorpaginanieuws meer.

Drie weken geleden dobberde ik met mijn liefje in zee. Het was een niets-aan-de-hand zeetje, zo glad als babybillen en glashelder. De temperatuur van het water is heerlijk. Eenmaal thuis kreeg ik erge jeuk rondom mijn linkerenkel. Na wat gekrab ontstond er een plek die meer weg had van een brandwond. Heel vreemd. Een week lang kon ik het gewicht van een dun laken niet eens op mijn enkel verdragen. Pijnscheuten gierden door mijn voet, alsof er 220 volt doorheen schoot. ¡Madre mia, wat deed dat pijn! Een week later onderscheidde ik een kleine, witte verdikking met een rode stip in het midden, net onder de open wond. Zou ik door een kwal zijn gestoken? Aangezien ik het niet zag gebeuren, zal het een raadsel blijven. Nu, drie weken later, is de wond eindelijk dicht. Er zit nog wel een litteken op mijn enkel maar ik zwem er niet minder om.

De Duitser Tobias Friedrich werd onlangs verkozen tot beste onderwaterfotograaf van 2018. In Noorse wateren schoot hij de winnende foto van een groep orca’s die om een visnet met haringen cirkelt. Friedrich maakte gebruik van een groothoeklens en schoot deels boven-, deels onderwater. Je ziet een grote zwart-witte vis omgeven door donkerblauw water met daarboven paarsachtige bergtoppen met sneeuw. Een prachtig shot! 

De Amerikaan Scott “Gutsy” Tuason, woonachtig in de Filippijnen, werd tweede in de categorie ‘Gedrag’. Op 15 meter diepte schoot hij in een Filippijnse baai een foto van een jonge vis die gevangen zit in het lichaam van een kwal. De kwal verslikte zich, de prooi bleek veel te groot. Tuason drukte een aantal keren af  tot het moment waarop de vis zich naar hem toedraaide. Zo ontstond dit verrassende kiekje in deze categorie. Heel apart. Het dier lijkt de onderwaterfotograaf te smeken hem te bevrijden. Kasian.

De giraf en andere dieren

Istvan Kadar

Recent las ik het boek van James Comey uit, getiteld ‘A Higher Loyalty: Truth, Lies and Leadership’. In de internationale pers kwam vóór publicatiedatum al veel naar buiten. De meeste reviews schreven over het explosieve karakter van Comey’s beschuldigingen aan het adres van president Trump.

Comey, die zichzelf de giraf van de FBI noemt vanwege zijn lengte en ellenlange benen, werd in 2013 door Obama aangesteld als directeur van de FBI. Die functie heeft een termijn van tien jaar. Het Amerikaanse Congres stelde die regel in om duidelijk te maken dat de functie boven politiek staat en partij-onafhankelijk is.

Comey diende onder drie presidenten van beide politieke richtingen: Republikein (G.W.) Bush, Democraat Obama en Trump. Over Obama spreekt hij zich het meest positief uit. Hij kreeg veel respect voor de werkwijze van deze zelfbewuste, intelligente en aardige manager. Als lezer krijg je een goed beeld van wetsdienaar  Comey. Hij is zeer toegewijd aan de zaak die eruit bestaat het Amerikaanse volk te beschermen en de grondwet van de Verenigde Staten te dienen. Te allen tijde en onder alle omstandigheden. Die stricte taakopvatting kostte hem de kop, in mei 2017 werd hij door de hoogste baas van het land ontslagen. De president van de VS dient geen band te hebben met de directeur van de FBI. Trump begreep dat niet of wilde het niet begrijpen. Als een heuse Godfather vroeg hij zijn directeur om loyaliteit. Als lezer zie je de frontale botsing tussen die twee van verre aankomen en dat was meeslepend.

“This president is unethical, and untethered to truth and institutional values. His leadership is transactional, ego driven, and about personal loyalty.”

Gek genoeg vond ik het laatste deel van het boek, waarin Comey zijn ontmoetingen met president Trump beschrijft, niet per se het interessantst. Het kijkje achter de schermen van die grote, (inter)nationale organisatie vond ik erg boeiend. Als directeur krijgt Comey zeer lastige dilemma’s voor de kiezen, als lezer voel je hem worstelen met de soms zeer complexe materie. Nu begrijp ik beter wat hem bezielde toen hij Hillary Clinton in een negatief daglicht stelde. Hij maakte wellicht niet altijd de beste keuze maar hij is integer, van zijn kruin tot in zijn tenen. Sommige teksten kwamen  mij nogal braaf voor en dat lijkt te kloppen: kleine James bleek al een braaf jochie.

Je kunt ‘A Higher Loyalty’ gemakkelijk als management-boek lezen want hij schrijft over de organisatie, zijn team en zijn eigen rol in het geheel. Het boek is een aanrader!

Dat het gedrag van een giraf dodelijk kan zijn voor een mens bleek gisteren. In tijdschrift TIME las ik dat natuurfotograaf Carlos Carvalho in het Broederstroom-park (Zuid-Afrika) door een giraf was aangevallen. Het dier gaf de man, die kennelijk te dichtbij kwam, met zijn lange nek een oplawaai. De fotograaf overleed niet veel later aan zijn verwondingen. Trump mag wel oppassen…

In de afgelopen winter landde er iets op ons lokale strand dat tot verwondering leidde bij Britten die we hier leerden kennen en die het hele jaar zwemmen. Jawel, ook in de winter, bij circa 15 graden Celsius of minder. Pat & Sue zijn leuke kennissen met wie mijn liefje en ik regelmatig bijzonderheden in de natuur en foto’s van bezienswaardigheden uitwisselen. Naar verluidt, ging het om een grote hoeveelheid aangespoelde gouden kwallen, behorend tot een soort genaamd ‘pelagia benovici’. 

Deze goudkleurige kwallen van 5 à 6 cm grootte werden in 2014 voor de eerste keer in het noorden van de Adriatische Zee gespot. Italiaanse wetenschappers troffen ze tot dusverre aan in de Golf van Venetië en waren ervan overtuigd dat ze meekwamen met boegwater van schepen die andere zeeën bevoeren. Nu wil het toeval dat er een meer is in Palau (Koror) dat hoog op mijn bucket list staat omdat zich daarin duizenden gouden kwallen voortbewegen. Ik zou mij weleens zwemmend tussen hen willen begeven. Ik wist niet beter dan dat ze volstrekt ongevaarlijk zijn voor de mens. Dat lijkt nu te worden weersproken. Palau ligt middenin de Stille Oceaan en is de plek waar mijn liefje te zijner tijd (dat wil zeggen: na mijn dood) mijn as moet gaan uitstrooien. Nu zijn die exemplaren kennelijk ook in de Middellandse zee en op de Spaanse stranden te zien. Het moet niet gekker worden!

De gouden kwal is hier thans niet de enige opmerkelijke beach bum. Al een paar weken melden lokale kranten in alle talen dat er aan sommige stranden van de provincie Alicante sprake is van de aanwezigheid van Portugese oorlogsschepen. (Nee, er is geen sprake van oorlog op het Iberisch schiereiland.) Het gaat om een andere kwal wiens beet gevaarlijk kan zijn voor de mens. Deze ‘physalia physalis’ is een soort staartkwal. De soort komt vooral voor in warme wateren. Zelf zag ik ze met eigen ogen tijdens strandvakanties in Amerika en Australië. De laatste keer dat ik een Portugees oorlogsschip aantrof, was in Tasmanië. Dat vond ik wel apart gezien het feit dat ze van warm water houden.

Het zijn knalblauwe zakjes die op een empanada lijken. Deze kwal bestaat eigenlijk uit een klont van honderden poliepen, met tentakels van soms wel 30 meter lang. Afgelopen weekend werd op een noordelijker gelegen Alicantijns strand zelfs de rode vlag geheven toen het dier drijvend in de Middellandse Zee werd geconstateerd. Het kan ernstige jeuk, pijn, soms zelfs koorts en ademhalingsproblemen veroorzaken. Er raakten mensen in shock na aanvaring met zo’n exemplaar, soms zelfs met de dood tot gevolg. We gaan zien of de schepen onze kant opkomen. Je kunt ze niet missen.

Almadraba

Almadraba is Moors voor 'plaats waar de klappen vallen'. Ik vind het een mooie klank maar het duidt wel iets tamelijk bloederigs aan. Het is een begrip in Andalusië en heeft betrekking op de traditionele vangst van de blauwe tonijn die -in deze periode- van de Middellandse Zee naar de Atlantische Oceaan trekt, door de Straat van Gibraltar. De grote vissen worden in fuiken gelokt en vervolgens vanuit vissersboten met grote haken aan land getrokken.

Een aantal blogs geleden schreef ik over de klimaatveranderingen die volgens Greenpeace España verstrekkende gevolgen zullen hebben voor Spanje. Men verwacht dat door de voorziene temperatuurstijging van de Spaanse wateren (met 2 à 3 graden per jaar) vooral plankton en het aantal kwallen dramatisch zal toenemen.
In een plaatselijke krant las ik onlangs een artikel over het 'Portugese Oorlogsschip' (physalia physalis, Portuguese Man O'War) dat in Spaanse wateren zou zijn aangetroffen. Die constatering lijkt in overeenstemming te zijn met de voorspellingen van de Spaanse tak van Greenpeace.
De naam Portugees oorlogsschip klinkt net zo krijgshaftig als het dier is: het gaat namelijk om een, voor de mens uiterst giftige drijfkwal die normaliter alleen voorkomt in de warmere wereldzeeën. Het dier zou volgens het Spaanse Oceanografische Instituut via de Straat van Gibraltar vanuit de Atlantische Oceaan zijn 'binnengewaaid'. Volgens het betreffende artikel is het de eerste keer dat het dier aan de Spaanse Costa Blanca is gespot maar vorig jaar kwamen naar verluid al 60 mensen in Baskenland en Cantabrië, in het noorden van Spanje, in lichamelijke problemen. Het slechte nieuws is namelijk dat de kwal dodelijk kan zijn voor de mens. Het is dus uitkijken geblazen! Het zou overigens niet mijn eerste kennismaking met het drijvende dier zijn: ook tijdens eerdere reizen naar Amerika (Florida) en Australië vond ik blauwe poliepresten op het strand. Het is eigenlijk geen kwal maar een immense samenklontering van poliepen. De tentakels van het dier kunnen wel tot 70 meter lang worden en elk dier heeft er honderden. De aanraking met deze tentakels kan voor een mens tot de dood leiden; dat hoeft echter niet. Wat wel altijd het geval is na zo'n aanvaring is helse pijn op de contactplaatsen en hoge koorts. In het allerslechtste geval leidt het tot hartstilstand.

Maar niet alle dieren in Spaanse wateren zijn een bedreiging voor de mens. Er zwemt ook veel rond dat ons groot plezier kan verschaffen. Neem bijvoorbeeld dolfijnen. Binnenkort gaan wij een uitstapje maken naar Zuid-Spanje om in de Straat van Gibraltar zeezoogdieren te observeren. Dat gebied is een van Europa's belangrijkste voedselgebieden voor dolfijnen en walvissen. Orka's (orcinus orca, zwaardwalvis) komen hier op dit moment in achtervolging van de blauwe tonijn. Die tonijn is voor de zwaardwalvis een heerlijk hapje. Ook dat wordt een waar Almadraba maar dan zonder tussenkomst van de mens. Dat zullen wij echter niet kunnen aanschouwen daar het zich op grote diepte afspeelt. De een zijn 'brood', is de ander zijn boot... Wij komen in vrede.


In tegenstelling tot wat de Engelse naam 'killer whale' suggereert, is een orka geen walvis maar een dolfijnensoort en heeft het dier, voor zover ik weet, nog nooit mensen aangevallen. De orka is de grootste dolfijnensoort: het dier kan tussen 6 en 9 meter lang worden en een volwassen mannetje kan een rugvin ontwikkelen van wel 2 meter hoogte.
Kort geleden las ik dat er een zonnebril op de markt is die blijft drijven, zeer toepasselijk genaamd 'Dolphin', van fabrikant Julbo. Dat lijkt mij wel wat voor deze excursie want ik ken mijzelf: ik kan zo maar met mijn hele hebben en houen over de reling hangen van enthousiasme! Ik hoop dat we op de geplande dag kunnen uitvaren en een groep(je) orka's mogen zien. Al is het maar een tip van zo'n indrukwekkende rugvin... Alhoewel het de juiste periode is om ze daar te zien -95% garantie, volgens de organisatie- is het altijd afwachten. Puur-natuur laat zich immers niet plannen. De camera's zijn opgeladen, de truien zijn gepakt. Aan de Atlantische kust staat altijd een frisse wind, de temperatuur van het zeewater komt er niet boven 20° Celsius. Of mijn zinkbare zonnebril het uitstapje heeft overleefd, vertel ik in mijn volgend blog.