Terug op het Spaanse honk

We zijn afgelopen weekend teruggekeerd uit Marokko. Voor aanvang van de reis, had ik mij voorgenomen niet veel mee terug te brengen. Dat is mij niet gelukt: ik ben teruggekeerd met een fikse keelontsteking èn een irritante ontsteking van de voorhoofdsholten. De terugreis kreeg hierdoor minder stops en was minder leuk dan gepland; ook voor mijn liefje. Momenteel maak ik niet veel geluid, bevreesd als ik ben voor de scheermesjes die in mijn keel lijken te zitten. Mijn stem is eerder een soort gepiep... Dat kan echter helemaal geen kwaad; zeker niet op een dag als vandaag, 4 mei, dodenherdenking. Dat is voor mij überhaupt een dag waarbij ingetogenheid past. Vandaag zal ik die dag dan ook letterlijk in alle rust tot mij nemen. Met een kopje zelfgebrouwen kippensoep van mijn eigen zuster Clivia!

Door Marokko trekken was qua cultuur en natuur een schitterende reiservaring maar het goede weer liet ons bijna overal in de steek. We volgden een zeer gevarieerd reisprogramma: zo gingen wij na een verblijf in de Midden-Atlas met bedden met driedubbele dekens 's nachts vervolgens naar de 'windy city' (Essaouira) aan de zuidwestkust alwaar de pijpen spontaan en ongewild van mijn afritsbare broek waaiden. Ook hebben wij tijdens deze reis sneeuwballen gegooid in de Hoge Atlas en kort daarna in bermuda in de woestijn gebivakkeerd (Erg Chebbi). Die vele, wisselende contacten moesten dus wel consequenties krijgen voor de gezondheid?!


Dat paste allemaal in de categorie 'kleine tegenspoed''. Ècht verdrietig werd ik pas toen ik het bericht ontving dat mijn favoriete Nederlandse columnist, Martin Bril, op 49-jarige leeftijd aan de gevolgen van darmkanker was overleden. Ik weet nog precies waar ik was toen ik het hoorde: op een terras in de Rozenvallei, nippend aan een smakelijke 'café naz-naz' (espresso met een beetje melk). Marokko is één van de belangrijkste leveranciers van rozenextract aan de Franse parfumindustrie. De 'Rosa Damascena' is hier door bedevaarders uit Damascus geïntroduceerd. De rozen sierden het landschap en een bijzonder delicate geur waaide door de vallei.
Ik heb daar een paar traantjes weggepinkt en de 'typisch Bril' thema's, stijlkenmerken en zijn meest memorabele berichten in gedachten de revue laten passeren. Zonder hem zal het nooit meer rokjesdag worden... Deze week zal ik de gemiste uitzending van DWDD gaan bekijken die geheel was gewijd aan deze bijzondere man.
Momenteel ben ik (rustig) bezig met het selecteren van de vele foto's voor de online diashow die er binnenkort aankomt.

Is het Ronald of toch Martin?

Als ik in Nederland ben, lees ik met veel genoegen de Volkskrant. Ik heb het al eerder in mijn weblog geschreven: de online-versie is fijn voor in het buitenland maar er gaat niets boven de papieren versie als je ter plekke bent! Met de krant in de hand, in het ochtendzonnetje, met een (N)espresso-met-schuimtoef voor de neus.
Ik geniet van de scherpe en vaak hilarische columns van Wagendorp en Oudshoorn, van de dagelijkse puzzel van Jan Meulendijks en van de literaire columns van Martin Bril. Maar hem moeten we helaas al enige tijd missen. De 'moeder-van-alle-Nederlandse-columnisten' heeft hartspierproblemen en dat klinkt zorgelijk. Ik mis zijn geschrijf.

Ik houd statistieken bij over het bezoek aan mijn weblog. Ik kan zien hoeveel bezoekers ik heb en hoe mensen op mijn site terechtkomen: via welke zoekwoorden of referenties, van welke providers. Nee, het is zeker geen 'Big Sister', do not worry! Ik kan geen persoonlijke gegevens zien en dat wil ik ook helemaal niet. Het blijkt dat mensen op mijn weblog terechtkomen als ze googelen op Martin Bril. Ik heb namelijk op 24 mei 2008 over hem geschreven. Over hoezeer ik hem waardeer en waarom ik van zijn columns geniet. Maar dat kan dus al wekenlang niet.

Sinds Bril niet schrijft in de papieren Volkskrant wordt zijn plek op de 'Voorkant' ingenomen door Ronald Giphart. In het begin kon ik zijn column niet zo waarderen. Het was flink wennen, zijn stijl is immers zo anders dan die van Martin. Bril en Giphart zijn als columnisten wat mij betreft elkaars tegenpool: Bril is een meester is het beschrijven van het dagelijkse, zonder het gewone banaal te laten worden, met veel oog voor detail. Hij doet dat op een beschouwende wijze.
Giphart beschrijft met name bijzondere gebeurtenissen die hij ook nog eens uitvergroot; hij overdrijft graag, vaak met taalkundige creativiteit. Beide heren schrijven op een soepele, losse wijze al is het eindresultaat wat mij betreft dus heel verschillend.
Bril studeerde filosofie en Giphart Nederlands; die achtergrond zie ik gereflecteerd in hun schrijfstijl. Wat de heren absoluut met elkaar gemeen hebben is het gebruik van humor in hun teksten. Die humor wekt bij mij wel een verschillend type lach op: bij Bril is het vaak een intense glimlach, bij Giphart is het regelmatig een korte schaterlach.

Gaandeweg begon ik de columns van Giphart toch ook te waarderen, met als voorlopige apotheose de column van donderdag 18 september. De titel van zijn column was 'Aarhgrghehh' en het ging over de verfilming van boeken. Tommy Wieringa had namelijk kort daarvoor verhinderd dat de regisseur van zijn boek 'Joe Speedboat' (erg leuk, goed boek) de film zou afmaken, zo zeer was hij als auteur teleurgesteld geraakt in de aanpak. Een aantal boeken van Giphart is ook verfilmd en hij verhaalde van een situatie op de set van de verfilming van zijn -grotendeels autobiografische- boek 'Ik omhels je met duizend armen'. Het boek gaat over de dood van zijn moeder en de verfilming werd geregisseerd door Willem van de Sande Bakhuyzen die tijdens de opnamen al ernstig ziek was en kort erna aan kanker zou overlijden. Wijnie Jabaaij, PvdA-coryfee en Tweede Kamerlid in de jaren '80 is de moeder van Giphart die in 1995 overleed en in het leven koos voor euthanasie als levensbeëindiging. Dat kwam later in Gipharts boek terug.

De column 'Aarhgrghehh' lijkt mij een Giphart-ten-voeten-uit: de tekst vraagt vanwege het zware onderwerp en de opmerkelijke omstandigheden van de verfilming om serieuze aandacht van de lezer maar Giphart beschrijft die, voor hem ongetwijfeld gedenkwaardige situatie nogal humoristisch. Ik dacht in een split second: "is dit nu juist knap of knap lullig?" Ik kies hier toch echt voor knap.
Ik realiseer mij maar al te goed dat er veel 'schrijfwaardigs' gebeurt in een mensenleven... Het is knap omdat Gipharts columns alle kenmerken van een goede column in zich hebben: persoonlijk van aard, met een eigen invalshoek, verhalend maar wel met een mening, met kleurrijke taal en een verrassend slot.
Het schrijven van een column heeft ook mij, amateur, gegrepen; ik heb er in de afgelopen maanden een hobby bijgekregen. Ik hoef niet te kiezen; ik omhels beide heren!