Nelly

Nadat mijn liefje en ik in november 2008 in Bali aankwamen voor een gepland verblijf van 6 maanden, ontving ik een verrassende mail van mijn vriendin Nelly: zij schonk ons via Tree-Nation een prachtige baobabboom (adansonia digitata) die zij onze eeuwige vriendschapsboom doopte. Het gebaar ontroerde mij. “Typisch Nelly”. Zij was altijd gul en gaf bijzondere, persoonlijke kado's. De boom is in het hartbos van Dosso (Niger, Afrika) geplant. Wij moesten haar beloven nog eens op zoek te gaan naar de boom om op die manier onze eeuwige vriendschap te herdenken.

Vandaag, 2 januari 2010 is het precies een jaar geleden dat Nelly, mijn beste vriendin, op 48-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van ongeneeslijke longkanker. Ik mis haar nog elke dag.

In het afgelopen jaar ontving ik met regelmaat updates over onze vriendschapsboom. De boom groeit goed en het hartbos neemt gestadig in omvang toe. Telkens als ik inlog op het netwerk, zie ik de naam op het scherm waarmee Nelly mij aansprak... Tree-Nation, de organisatie die dit initiatief startte, heeft als doel 8 miljoen bomen wereldwijd te planten om zo de gevolgen van klimaatverandering en armoede te helpen bestrijden. Het eco-project in Niger is vooral bedoeld als actie tegen woestijnvorming en ontbossing.
Onlangs startte men een nieuwe campagne, getiteld 'True Tree Stories'. Ik ontving een mail met de vraag of ik een bomenverhaal had te vertellen. Het idee erachter was dat je met het insturen van een verhaal een boom kon winnen die dan voor jou zou worden geplant. Dat sprak mij aan. Van bomen kunnen wij, mensen, immers nooit genoeg krijgen: ze verschaffen ons de noodzakelijke zuurstof om te leven. Ik vind bomen niet alleen van grote betekenis, ze zijn ook prachtig van vorm en kleur. Inmiddels staan er vele in onze eigen tropische Balinese tuin.

De campagne inspireerde mij dermate dat ik in december jongstleden een tekst instuurde die ging over de apenbroodboom die Nelly mij en mijn liefje had geschonken. Ook beschreef ik wat onze verbintenis was met de baobab: tijdens onze eerste wereldreis hadden wij 800 kilometer omgereden om in Australië een oude baobab te zien die in vroegere tijden dienst had gedaan als gevangenis voor Aboriginals. Dat verhaal had ook Nelly geroerd. Vervolgens maakte ik een overstap naar de betekenis die bomen voor mij hadden in het licht van de medische behandeling die mijn liefje onlangs onderging. Uit de naalden van de taxusboom worden als sinds de jaren 60 van de vorige eeuw de bestanddelen voor chemotherapie gewonnen. Om die reden werd de taxus dan ook venijnboom genoemd maar zelf noem ik de boom liever 'boom des levens' omdat het middel mijn liefje helpt genezen. En dat alles in mijn beste Engels.

Ongeveer een week later kreeg ik van Tree-Nation een certificaat toegestuurd met daarop de GPS-coördinaten van de boom die ik met mijn verhaal had gewonnen en die inmiddels voor mij was geplant. Nu ben ik dus niet alleen trotse eigenaar van een eeuwige vriendschapsboom maar ook van een gewonnen True Tree Story-boom! Beide bomen zijn baobabs. Maar dat is niet alles. Sindsdien krijg ik wekelijks bericht dat vaste bezoekers van de Tree-Nation site mijn boom -virtueel- bewateren als blijk van waardering. Het wordt gedaan door mensen uit alle (uit)hoeken van de wereld. Nelly's vriendschapsboom bewater ik helemaal zelf; niet meer persé met eigen tranen al vloeien ze nog weleens als ik aan haar denk maar veeleer als blijk van diepe vriendschap. Een vriendschap die inderdaad eeuwig is.

De nieuwe chemococktail

De dag van de vijfde chemokuur van mijn liefje nadert met rasse schreden. Vanaf deze kuur -tot en met de achtste en laatste in begin december- krijgt zij een nieuwe cocktail toegediend met zogenaamde antimitotische cytostatica. Deze toxische middelen verschillen van de middelen van de vorige vier kuren in de manier waarop ze eventueel aanwezige tumorcellen doden. Deze nieuwe combinatie bindt zich aan het erfelijk materiaal van de cel (DNA), waardoor celdeling en allerlei andere processen, zoals de eiwitaanmaak, worden verstoord en de aanwezige tumorcellen afsterven.

Cisplatine is een van de stoffen die onderdeel uitmaakt van de nieuwe chemococktail. Daarin zit het woord 'platin' van platinum, een zwaar metaal. Mijn liefje moet tijdens en na de kuur veel vocht tot zich nemen om te zorgen dat het metaal niet neerslaat op de nieren waardoor de nierfunctie ernstig verstoord kan raken. Op goede dagen zal dat, naast vele liters water, wellicht ook een 'Dirkie' per dag betekenen. Dat is voor ons een andere naam voor een biertje, naar zwerver Dirk, een typetje van Koot & Bie. Op het web las ik over onderzoek onder leiding van ene doctor Geming Li uit New York dat aantoonde dat zowel mensen als ratten die cisplatine kregen toegediend beduidend minder negatieve effecten van het middel ondervinden als naast chemo ook aspirine wordt gegeven. Dat gaan wij maandag aanstaande dan ook verder met Dr Brugarolas bespreken. Het onderwerp kwam al eerder ter sprake. Hij verzekerde ons dat mijn liefje bij de nieuwe middelen ook weer premedicatieve middelen krijgen ter beperking van bijwerkingen.

Docetaxel (Taxotere) is de andere stof. Dit is gif dat wordt verkregen uit de naalden van de Europese taxus, de taxus baccata. Het is een traag groeiende boom die wel 40 meter hoog kan worden. Hij komt volop voor in Spanje, zelfs hier in onze eigen biotoop aan de Costa Blanca. In het najaar verschijnen felrode bessen tussen de zachte, donkere naalden. De bessen zijn omgeven door een bekervormig, vlezig omhulsel dat veel vitamine C bevat en niet giftig is, in tegenstelling tot de andere delen van de boom. Het woord toxisch (giftig) is afgeleid van het woord taxus.
Die boom zal ik voortaan met andere ogen bezien. Je kunt er bij warm weer maar beter niet onder gaan zitten... De taxus heeft als bijnaam 'venijnboom' maar ik gebruik liever het woord 'boom des levens'. In de schors en de naalden bevindt zich namelijk de alkaloïde taxine, waaruit men het medicament taxol tegen borstkanker ontwikkelde in de jaren 60 van de vorige eeuw. Het wordt gewonnen uit het snoeisel van taxusbomen.

Ik schrok nogal toen ik voor het eerst las over de werking en bijwerkingen van deze combinatie van stoffen. Het liefst loop ik ervan weg maar niemand laat haar eigen lief alleen. Je bouwt het liefst een muurtje om haar heen. Je wilt zo graag haar jeugd bewaren en haar veel verdriet besparen. Niemand laat haar eigen lief alleen. Dat had Willy Alberti goed gezien. Mijn liefje vroeg mij onlangs wat haar staat te gebeuren. Ik kon niet veel vrolijks melden. Ik vind het hartverscheurend dat ze dit moet ondergaan, al is het preventief. We zullen weldra weten hoe de middelen op haar uitwerken.
De taxusboom kan eeuwenoud worden. In Schotland staat er een die 3000 jaar is dus laat dat een voorteken zijn! Het bijgaande gedicht van de Nederlandse dichter Rutger Kopland draag ik -mèt zuster Clivia- op aan mijn dappere liefje. Ter aanmoediging.

Onder de appelboom

Ik kwam thuis, het was
een uur of acht en zeldzaam
zacht voor de tijd van het jaar,
de tuinbank stond klaar
onder de appelboom
ik ging zitten en ik zat
te kijken hoe de buurman
in zijn tuin nog aan het spitten
was, de nacht kwam uit de aarde
een blauwer wordend licht hing
in de appelboom
toen werd het langzaam weer te mooi
om waar te zijn, de dingen
van de dag verdwenen voor de geur
van hooi, er lag weer speelgoed
in het gras en ver weg in het huis
lachten de kinderen in het bad
tot waar ik zat, tot
onder de appelboom
en later hoorde ik de vleugels
van ganzen in de hemel
hoorde ik hoe stil en leeg
het aan het worden was
gelukkig kwam er iemand naast mij
zitten, om precies te zijn jij
was het die naast mij kwam
onder de appelboom, zeldzaam
zacht en dichtbij
voor onze leeftijd.

Uit: 'Geluk is gevaarlijk' (1999)