V(er)rekkenkrant

We zijn terug in Spanje en als ik vanaf het terras om mij heen kijk, zie ik geen werkloze hijskranen en onafgemaakte gebouwen maar de financiële crisis heeft ook hier toegeslagen. Ik las in een plaatselijke krant dat in het afgelopen half jaar circa 2.000 bouwbedrijven in de regio hun deuren definitief moesten sluiten; daarmee verloren 10.700 medewerkers hun baan. En het einde van die ontwikkeling is nog niet in zicht.

Ik ken de verhalen van hardwerkende mensen die zich in de 90'er jaren lieten verleiden door goedgebekte huizenverkopers in Spanje. Waarom zou je naast een tweede huis voor eigen gebruik niet ook een of meer huizen kopen voor de verhuur of als investering? Er werden hoge huurinkomsten gegarandeerd. Een flink aantal mensen ging op de voorstellen in; ik ken ze persoonlijk. Hun Spaanse zon is inmiddels overschaduwd door financiële lasten want het bleek toch te mooi om waar te zijn.

Ten tijde van de sterke Britse pond nam het aantal Engelse immigranten in Spanje enorm toe. We hadden lang genoeg in Engeland gewoond om te begrijpen hoe dat voor hen werkte: men neme een extra hypotheek op het eerste huis en met de overwaarde schaffe men een vakantie-optrekje in Spanje aan. En de rest doe je met de creditcard. Britten sparen doorgaans niet voor hun pensioen maar gebruiken hun (koop)huis als oudedagsvoorziening. The sky was the limit en dat gold voor velen.
In de loop van de jaren verschenen de Engelse pubs en zelfs de 'car booth sales' werd een vast verschijnsel in Spanje. De eerlijkheid gebiedt mij te melden dat er inmiddels ook Duitse bakkers en Nederlandse slagers in de buurt waren neergestreken. Dat neemt niet weg dat het Spaanse hier nog volop aanwezig is. Het is niet moeilijk te vinden als je erin bent geïnteresseerd. Wij houden van het Spaanse ritme en hebben het hier naar ons zin in ons zonnige huis, uitkijkend over de golfbaan, op enkele minuten van de Middellandse zee, met een achterland dat Spaanser dan Spaans is.
Er waren in de regio al jaren te veel bouwactiviteiten, te veel makelaars en te veel banken die hypotheken verstrekten. Er werden in de afgelopen jaren al met regelmaat misstanden gemeld in de Spaanse en buitenlandse kranten: burgemeesters die corrupt waren gebleken (er zitten er momenteel 140 in gevangenschap), bouwondernemingen die zich schuldig hadden gemaakt aan illegale activiteiten, onschuldige mensen die uit hun illegale woningen waren gezet, bulldozers die illegale huizen van hardnekkig volhoudende bewoners met huis en haard hadden neergehaald. Kortom, grote onroerendgoedschandalen.


Mijn financieel directeur (toevallig ook mijn liefje) verbaast zich deze dagen over de ogenschijnlijke bodemloosheid van de situatie maar moppert ook op de menselijke beperktheid. Alhoewel ik niet dezelfde preoccupatie heb als zij, begrijp ik wel waarom dat is: 'de deskundigen' zijn van mening dat wij in dit deel van de wereld aan het einde van het kapitalistische tijdperk zijn beland.
'Men' is van mening dat een cultuur van hebzucht de heersende kredietcrisis in de wereld heeft veroorzaakt. Het is fijn als mensen mij kunnen uitleggen hoe het zit maar mij is geleerd: geld dat je niet hebt, kun je niet uitgeven en met datgene wat je wel bezit, moet je verstandig omgaan.
Zelf vroeg ik mij in de afgelopen dagen af hoeveel (extra) gezinnen sinds de kredietcrisis in de problemen zouden zijn geraakt. Hoeveel gelukszoekers zouden in de afgelopen weken teleurgesteld of zelfs berooid naar Engeland zijn teruggekeerd? Alhoewel het een noodzakelijke schifting lijkt, gaat een dergelijke diepe crisis altijd gepaard met menselijk leed.

Zoals gezegd, heb ik dus iets van die hebzucht van nabij gezien. Kon hebzucht in de vorige eeuw(en) nog een positieve kant hebben (Adam Smith: het stimuleert bestedingen en daarmee de economie), nu raakt men meer en meer ervan overtuigd dat het aan kaders moet zijn gebonden anders loopt het fout. En hoe fout het kon gaan, weten we inmiddels uit de krant en van de televisie. Is dit dan het keerpunt?

In mei kampeerden wij in Nederland en schreef ik een blog met de titel 'Vrekkenkrant'. Het ging in die column vooral over meer doen met minder, het zogenoemde 'consuminderen' als levenshouding; iets dat mij aan het hart gaat en waaraan ik mijn bijdrage wil leveren.
Ik las onlangs dat in Nederland jaarlijks voor € 6.000.000.000,= (zes miljard euros) aan voedsel in de vuilnisbak wordt gestort. Een dergelijk cijfer brengt het schaamrood op mijn kaken. Met dat geld kunnen zoveel behoeftige monden op de wereld worden gevoed?!
Ik zie in mijn weblogstatistieken regelmatig dat mensen googelen op 'Vrekkenkrant tips'. Nu zijn er vele tips voor zuinige raad en daad te bedenken en na te leven maar het gaat tevens om een verandering van levensstijl. Je kunt als individu zoveel doen, met elkaar kunnen we zoveel beter.
De noodzaak is er nu, de wil lijkt er te zijn dus wat let ons?

Vrekkenkrant

Ik zie al jarenlang een zekere mevouw op de camping die binnenfietst om flessen te verzamelen waarop statiegeld rust. Ik zag haar vanmorgen weer en besloot haar eens te volgen; het intrigeerde mij en ik had toch niets anders te doen.
Op de camping zijn op bepaalde punten zogenaamde 'milieustraten' te vinden waar afvalkarren, papierbakken en glascontainers staan opgesteld. Na drukke weekeinden zijn die straten overvol; dus ook met, voor deze mevrouw waardevolle spullen. Vanmorgen zag ik haar een flinke hoeveelheid Grolsch-beugelflesjes uit de container tillen en in haar fietstassen overladen. Vervolgens fietste zij op haar gemakje naar de campingsupermarkt waar zij de statiegeldflessen verzilverde zodat zij een Trouw-krantje kon aanschaffen...

Ik heb ooit over een vrouw in Engeland gelezen die alle proeverijen afging (inclusief wijnproeven!) in supermarkten en op braderieën. Ze had er wel een dagtaak aan maar ze laafde zich goed.
Èn ik las onlangs dat je voor €1.000 in Amsterdam een nachtje kunt 'meelopen' met de zwervers in de hoofdstad. De zwerver die in die betreffende nacht als 'gastheer' optrad, vond het geen goed idee om met zijn gast naar de soepkar van het Leger des Heils op de Hoogte Kadijk te gaan. Hij wist namelijk iets veel beters: er was een feestje op het dakterras van het Stedelijk Museum en daar was vast iets lekkerders te vinden. Dat bleek de understatement van de avond: de tweede ongenode gasten konden tamelijk ongestoord genieten van verse gambaspiesjes en een heerlijk glaasje prosecco..!

In april 1992 kwam in Nederland de eerste uitgave uit van de 'Vrekkenkrant', die aandacht kreeg van journalisten van over de hele wereld maar in 2002 werd opgeheven. De krant bevatte verhalen, oproepen en tips om zuinig te leven, soms tot in het extreme.
De Vrekkenkrant is inmiddels opgevolgd door het blad 'GENOEG', met een eigen website: http://www.genoeg.nl/.
Alhoewel het niet uit de inhoudsopgave van het recentste nummer (67) blijkt, gaat de aandacht van het blad uit naar meer doen met minder, het zogenoemde 'consuminderen'. Het betekent dat je minder geld uitgeeft en zuinig leeft. Voor mij betekent het ook kiezen voor duurzaamheid en dàt spreekt mij aan.
Het huis dat wij als laatste in Nederland bewoonden, was uitgerust met zonnepanelen en had mos op het dak voor isolatie (zowel in de zomer als in de winter).
Nù gebruiken wij tenminste drie dagen per week de auto niet en eten we tenminste drie dagen in de week geen vlees. De productie en consumptie van vlees is de belangrijkse bijdrage aan de opwarming van de aarde. Wanneer ALLE Nederlanders drie dagen in de week geen vlees zouden eten, zou dat de hoeveelheid broeikasgassen in ons land evenveel reduceren als wanneer drie miljoen auto’s van de Nederlandse wegen zouden worden gehaald!

Drie jaren geleden heb ik de keuze gemaakt om te stoppen met werken.
Ik had als 50-minner nog jaren kunnen doorgaan met geld verdienen (en volgens sommigen had ik dat ook moeten doen) maar het was genoeg. De eindigheid van het leven was mij duidelijk geworden en ik realiseerde mij heel goed dat tijd hebben ook heel belangrijk is. Ik weet dat het een luxe-situatie is maar voor mijn liefje en mij betekent consuminderen tevens dat wij het zo lang mogelijk met ons spaarvarken willen uithouden. Maar daarvoor hoef je niet tot 'vrekken' te verworden.