Democratie in het Wildste Westen

Dit wordt weer een longread. Je had waarschijnlijk niet anders verwacht. De regelmatige lezer weet dat ik geen politicologe ben maar wel zeer geïnteresseerd in binnen- en buitenlandse politiek. Hoe kun je het als blogger niet zijn in deze gepolitiseerde en gepolariseerde tijden?

De Amerikaanse presidentverkiezing staat voor de deur en die gaat deze keer werkelijk ergens over. Kiest men voor doom & gloom of voor optimisme? Voor verdere ontwrichting en een heksenjacht op politieke vijanden of voor samenwerking en uitvoering van een plan? Voor een veroordeelde crimineel of iemand die dit soort types haar leven lang bestreed? (Laat ook even op je inwerken dat veroordeelde personen in veel Amerikaanse staten niet mogen stemmen...) 

Die veroordeelde crimineel werd door tenminste 20 vrouwen beschuldigd van seksueel misbruik en vorig jaar in New York nog schuldig bevonden aan dat misdrijf. Deze man haalde het vorige week tijdens een rally in zijn hoofd om te zeggen dat hij vrouwen wil beschermen, of zij het nu willen of niet. Het laatste deel van die zin is mogelijk nóg enger dan het eerste deel... 

Zelf zou ik het wel weten: Kamala Harris. ‘Boss Lady’, zoals comédienne Maya  Rudolph haar noemt in de vriendelijke persiflages op Saturday Night Live. (Die moet je bekijken op YouTube. Hilarisch. Harris is haar grootste fan en andersom!)  Niet alleen omdat Harris dan de eerste vrouwelijke president van de VS gaat worden en ook nog eens de eerste presidente van kleur zal zijn. Hoe mooi zou dat zijn?! Als zij gaat winnen, zal dat voor een deel te danken zijn aan de vrouwen die stiekem op haar stemden, zonder dat hun Trump-aanbiddende mannen dat wisten. Dat stiekeme stemmen was een suggestie van actrice Julia Roberts (als voice over). “What happens in the booth, stays in the booth”...

Maar het gaat om veel meer en dat zou iedere rechtgeaarde Europeaan of wereldburger moeten boeien. Over het toekomstig bondgenootschap tussen de VS en Europa, de machtsverhoudingen in de wijde wereld, het functioneren van de NAVO, de aanpak van het conflict in het Midden-Oosten, de veroordeling van machtswellustelingen als Poetin, de afloop van de oorlog in Oekraïne. Dat gaat ons allemaal aan.   

Er zijn circa 244 miljoen Amerikanen gerechtigd om morgen te gaan stemmen. Het is onduidelijk hoeveel stemmers zich hebben geregistreerd en dus hoeveel mensen daadwerkelijk naar het stembureau gaan. Iemand die wil stemmen, moet zich vooraf registeren. Dat is niet in elke staat even gemakkelijk; soms wordt dat proces tegengewerkt. Dit wordt ‘voter suppression’ genoemd, stemonderdrukking. Personen uit de Afrikaans-Amerikaanse gemeenschap overkomt dat het vaakst.  

Een verkiezing in Amerika verloopt anders dan in menig ander Westers land. Een Amerikaanse kiezer kiest niet rechtstreeks voor een presidentskandidaat maar op een kiesman of -vrouw van een politieke partij in zijn of haar staat. (Voor het gemak houd ik één term aan: kiesman.) De bewoner van het Witte Huis wordt dus niet bepaald door een volksstemming maar door de stemmen van het kiescollege. 

Hoe groter een staat, hoe meer kiesmannen die heeft. De grootste staat Californië heeft bijvoorbeeld 54 kiesmannen, dunbevolkte staten hebben er minimaal 2 (plus 1). Er zijn in totaal 538 kiesmannen. Die personen vormen met elkaar het kiescollege. De leden van het kiescollege kiezen vervolgens de president. Om deze presidentsverkiezing te winnen, moeten tenminste 270 kiesmannen zich achter één kandidaat scharen. De meeste presidentsverkiezingen in de wereld worden gehouden volgens de meerderheidsregel, ofwel: de meeste stemmen gelden. Die regel wordt met name toegepast in Europa en Afrika maar dus niet in Noord-Amerika. 

Het huidige Amerikaanse kiesstelsel is het resultaat van een compromis dat in de 18^de eeuw werd gesloten. Men verwierp een verkiezing ‘by the people’ en koos voor een politieke oplossing: senatoren en afgevaardigden konden die keuze beter maken, vonden de bestuurders van toen.

Dit kiessysteem is al jarenlang aan kritiek onderhevig, het wordt zelfs ondemocratisch genoemd. Dat heeft alles te maken met het principe van the-winner-takes-all. Op twee staten na (Maine en Nebraska) krijgt de presidentskandidaat die in een staat met een ‘gewone meerderheid’ wint (50% van de stemmen plus 1) álle kiesmannen van die staat achter zich. De ‘boventallige’ stemmen tellen dan niet meer mee. Zo kan het gebeuren dat de presidentskandidaat die landelijk de meeste stemmen krijgt, niet de meeste kiesmannen achter zich krijgt en zo alsnog de verkiezing verliest. Dat gebeurde in de VS in de afgelopen 20 jaar tweemaal in het nadeel van de Democraten. Denk aan Hillary Clinton die acht jaar geleden met drie miljoen meer stemmen dan Trump de ‘popular vote’ won maar het presidentschap aan haar neus voorbij zag gaan.  

Het Amerikaanse kiesstelsel kent nóg iets opmerkelijks. Als beide kandidaten 269 kiesmannen achter zich krijgen, dan zal het Huis van Afgevaardigden (nu met een Republikeinse meerderheid) de president kiezen en de Senaat (met Democraten in de meerderheid) de vice-president. De kandidaten gaan dit jaar nek-aan-nek. Dat zou voor Harris dus funest kunnen uitpakken maar zover is het nog niet. 

Het gaat morgen dus bloedstollend spannend worden, vooral in de zeven staten die als ‘swing states’ worden bestempeld. Daar kan de winst tot op het allerlaatste moment de ene of de andere kant op rollen. Geen van de kandidaten heeft daar een duidelijke meerderheid. Rode staten op deze kaart zijn nu in Republikeinse handen, blauwe in Democratische. (Je moet ze wel behouden! In Iowa, nu in handen van Trump, zou weleens een blauwe golf kunnen komen.) Trump zou nu zijn verzekerd van 219 kiesmannen, Harris van 226. 

Die kantelstaten zijn: Nevada (6 kiesmannen), Wisconsin (10), Arizona (11), Michigan (15), Georgia (16), North Carolina (16) en Pennsylvania (19 kiesmannen). Dat zijn opgeteld 93 kiesmannen, ruim een derde van het totale aantal.

Uit een recente peiling van The New York Times blijkt dat jonge vrouwen in deze swing states liberaler zijn geworden. Meer dan driekwart van de vrouwen tussen 18 en 29 jaar steunt Kamala Harris (versus 40% van de mannen in deze leeftijdsgroep). Een dag voor de verkiezingen hebben 70 miljoen Amerikanen al gestemd. Miljoenen stemmers zweven nog. 

Wat staat er in deze staten op het spel?

De economie in de staat Nevada (bijna 3 miljoen inwoners) herstelde langzamer van de pandemie dan andere staten. De werkeloosheid is hier nog steeds het hoogst van alle Amerikaanse staten en de huizenprijzen stegen er gigantisch. Latino-kiezers maken daar nu 20% uit van het electoraat. Er is een tamelijk grote Arabische gemeenschap die niet voor Harris stemt omdat ze te weinig afstand nam van Bidens beleid versus Israël. (De onafhankelijke kandidate Jill Stein van de Green Party zou uit die gemeenschap meer stemmen krijgen dan zij.) 

Wisconsin (bijna 6 miljoen inwoners) is een staat in de regio van de Great Lakes, bekend van de zuivelproductie en -industrie. De staat zou onderdeel zijn van de blauwe muur (Democratisch). Plattelandsgebieden hebben zich echter steeds meer tot Republikeinse kandidaten gewend. 

Het ooit robijnrode Arizona (ruim 7 miljoen inwoners) veranderde van kleur door een snelle bevolkingsgroei, het grote aantal jonge Latino-stemmers en de afkeer van de Republikeinse partij in de voorsteden. Dat creeërde ruimte voor de Democraten. 

In Michigan (ruim 10 miljoen inwoners), een Rust Belt-staat die ooit floreerde vanwege de auto-industrie, staal en andere industriële productie, is men verscheurd. Clinton ondertekende ooit een handelsakkoord met Mexico waardoor veel banen verloren gingen. Daarmee ontstond een wrok tegen de Democraten die nog steeds geldt. Harris richt zich daar met name op zwarte kiezers (vooral in Detroit) en witte vrouwen uit de voorsteden die afstand nemen van Trump vanwege diens standpunt over abortus. Deze staat heeft een Arabische gemeenschap van 200.000 personen. Daar deed ze de toezegging, in een van haar laatste rallies, dat ze een einde gaat maken aan de Gaza-oorlog. (Hoe?)

Georgia (3.8 miljoen inwoners) is tegenwoordig de thuisbasis van de extreem-rechtse Republikeinse afgevaardigde Marjorie Taylor Greene. In 2020 verloor Trump daar nipt van Biden; met 11.780 stemmen. Die liet hij ‘zoeken’, weet je nog? De groei van de Aziatische en Latijns-Amerikaanse bevolking veranderde het politieke landschap in de buitenwijken van Atlanta. In 2020 kwamen hier gematigde Republikeinen in opstand tegen MAGA. 

North Carolina (ruim 10 miljoen inwoners) moet sowieso door Trump worden gewonnen als hij een gerede kans wil maken op terugkeer in het Witte Huis. (Hij won hier van Biden in 2020). Zijn basis bestaat er voornamelijk uit witte plattelandsbewoners. Harris mobiliseerde vrouwen in de buitenwijken van grote steden en probeert mannelijke Afro-Amerikanen aan zich te binden. Ze hoopt dat te kunnen doen met ‘hulp’ van de Republikeinse kandidaat Robinson die zich als te verkiezen gouverneur afficheert als ‘zwarte nazi’.

In de vijfde dichtstbevolkte staat Pennsylvania (bijna 13 miljoen inwoners) wordt het vooral nagelbijtend spannend. De latino’s in het epicentrum van deze staat (meer dan 1 miljoen kiezers) konden de recente racistische ‘grap’ over Puerto Rico tijdens de Trump-campagne niet waarderen. (Voor de goede orde: Puertoricanen zijn Amerikaanse staatburgers maar hebben op hun eiland geen Amerikaans stemrecht.) Harris richtte haar pijlen hier met name op de zwevende kiezers. Zo trok ze haar meest uitgesproken voorstel over fracking uit haar campagne terug. Fracking, boren naar schaliegas en -olie, is een belangrijke industrie in deze staat. 

Je hoeft al deze details niet te onthouden wat mij betreft als je maar inziet hoe complex de politieke realiteit er is. Er zijn geen simpele antwoorden op complexe problemen.   

Omdat Pennsylvania de meeste kiesmannen heeft, wordt deze staat gezien als de belangrijkste om te veroveren. Dat is ook de reden waarom Elon Musk, die ooit een pesthekel had aan Donald Trump en nu zijn grootste sponsor is, daar een kantoor opende en een team langs de deuren liet gaan om ondertekenaars van een door Trump gesteunde petitie over de streep te trekken. Elke dag ontving een willekeurige ondertekenaar een cheque van 1 miljoen Amerikaanse dollars. De mening van Amerikaanse juridisch experts is, dat dit een onwettige actie is (en bovenal onethisch). De corrupte megadonor werd daar vorige week voor de rechter gedaagd voor zijn acties. Musk werd zo close met Trump omdat hij de voordelen voor zijn eigen bedrijven voor ogen heeft. Het is geen altruïsme van zijn kant maar puur eigenbelang. Daarin lijken deze mannen op elkaar.

Tenslotte een uitspraak van Koen Petersen, de Nederlandse politicoloog en Amerikanist die laatst werd aangehaald in een analyse over de rol van de media in de Amerikaanse politiek (Volkskrant). Hij schreef dit in zijn boek ‘Einddoel Witte Huis. Hoe de Amerikanen hun president kiezen’. 

‘De president van een land is de eerst aangewezen functionaris om het land te verenigen en het vertrouwen te herstellen. Met voorbeeldgedrag, de benoeming van capabele ministers en door respect uit te spreken voor de instituties. [..] De nieuwe president moet hieraan, in het belang van het land, prioriteit geven.’ 

Wie is de geschiktste presidentskandidaat op dit stembiljet? De vraag stellen, is de vraag beantwoorden. Hopelijk laat de uitslag niet ellenlang op zich wachten. Ik vrees echter hertellingen, rechtzaken en zelfs geweld... 

Het is hoog tijd voor een nieuwe generatie politici in Amerika. Tijd voor nieuw leiderschap. America needs a WAP (a Woman as President).

Kamala-Mamala for President!

Wervelwind

Illustratie: Javier Munoz

De strijd zou oorspronkelijk gaan tussen twee mannen op leeftijd. De oudste van hen presteerde slecht in het eerste televisiedebat. Zijn campagneteam en partijprominenten zetten hem ertoe aan van zijn herverkiezing af te zien. De rest is geschiedenis. De 81-jarige Joe Biden trok zich terug. Zijn tegenstander is 78 jaar. Hij is nu de oude man! 

President Joe Biden nam de enig juiste beslissing: hij maakte plaats voor een jongere kandidate (60) met meer kans om te winnen. Kamala Harris is niet de eerste vrouw die zich in een presidentiële verkiezingsstrijd mengt; dat was Hillary Clinton. Maar Harris is tot nu toe de grootste kanshebster die door het glazen plafond kan stoten. Ze straalt veel energie uit, wordt waarderend ‘Whirlwind Kamala’ genoemd, zet zich haar hele leven al in voor de publieke zaak. Ze is een belofte, een boegbeeld voor jonge en oudere vrouwen in het algemeen, voor zwarte en gekleurde vrouwen en voor vrouwen met een (deels) Aziatische achtergrond en voor leden van de LGBTIQ-gemeenschap. Verder spreekt zij Amerikanen aan die uitkijken naar een gelijkwaardiger en optimistischer toekomstperspectief.

Volgens Trump zou het land op de rand van de afgrond staan, is Amerika een pas verwijderd van hel & verdoemenis; zelfs een burgeroorlog wordt niet uitgesloten. Hij voedt die negatieve gevoelens maar al te graag. Hij zou zich als nieuwe president (de 47^ste) het liefst ontplooien tot dictator en alle macht naar zich toe trekken, daarmee een einde makend aan de democratie. Stemmen hoeft dan niet meer. Zijn ja-knikkende entourage vindt dat allemaal best. Ze zijn te schijterig om deze machtwellusteling in hun midden een halt toe te roepen. Een gevaarlijke situatie, voor het land en voor de wereld.

Met Trump wordt een grumpy old man uit de mottenballen gehaald die niet het welzijn voor het land of zijn bewoners als prioriteit stelt maar  eigenbelang en het welvaren van zijn rijke vrienden. 

Hij is de man die eerder dit jaar een product op de markt bracht onder de naam ‘Victory47’. Het is een parfum met een frisse geur van citrus die overgaat in cederhart, ondersteund door een rijke basis van leer en amber, waardoor een indrukwekkende aanwezigheid ontstaat. Victory is meer dan een geur: het is een parfum voor de movers, de shakers en de geschiedenisschrijvers. Don’t get me wrong: ik kocht het geurtje niet. Deze omschrijving trof ik aan op de website van Trumps merchandising. Dat zegt alles over de man en zijn volgelingen. 

Wie ook alles zei over deze man was de Amerikaanse cabaretier Seth Meyers enige tijd geleden toen hij weer begon aan een nieuw seizoen van zijn Daily Show. Daarin somde hij het volledige strafblad van Donald Trump op alsof hij voorlas uit eigen werk. Hij kwam adem tekort... Een veroordeelde crimineel in het Witte Huis? Niet als het aan de voormalig Officier van Justitie van Californië ligt! 

Voor Harris zijn de veroordelingen van Donald Trump in civiele- en strafzaken een schot voor open doel. In elke toespraak refereert ze aan haar vroegere werk als aanklager. “Ik pakte allerlei soorten boeven aan. Roofdieren die vrouwen misbruikten, fraudeurs die consumenten oplichtten, valsspelers die de regels overtraden voor hun eigen gewin. Dus luister goed naar me als ik zeg: Ik ken Donald Trumps type.”

Ik geloof graag dat het destijds lastig voor haar was om sociale progressiviteit te allen tijde te combineren met de eisen die worden gesteld aan een officier van Justitie. Haar job zal lang niet altijd gemakkelijk zijn geweest. Niet alles dat ze deed, was even suksesvol. Maar ze deed iets voor de goede zaak. Ze is geen Supervrouw maar wel een super vrouw, wat mij betreft. Kamala is gewend om met duistere types als Trump om te gaan. 

Ze zal dan ook niet verblikken of verblozen als hij het zoveelste scheldwoord op haar persoonlijk afschiet. Hij blijft het proberen, inmiddels wanhopig. ‘Kamala who?’ Hij verhaspelde haar naam, noemde haar expres Kamála in plaats van Kámala maar dat kwam hem op aantijgingen van racisme te staan. ‘Lachende Kamala’ werkte evenmin want die gulle schaterlach is zeer herkenbaar en eerder een voordeel dan een nadeel. Hij noemde haar een gek (lunatic), de meest linkse van de hele club, een communiste, een fasciste en een antisemiet. Trump wist kennelijk niet dat Kamala als sinds 2014 is getrouwd met Doug Emhoff, een Joodse man. 

Waarin een (fysiek) grote kerel piepklein kan zijn. Tja. 

Sinds Kamala de beoogde kandidaat van de tegenpartij is, is Trump de weg kwijt. Zijn campagneteam probeert hem bij de les te houden maar tot dusver vangt men bot. Hij gaat op pad met voorbereide scripts maar eenmaal voor een enthousiast publiek van Trumpers en MAGA-adepten doet hij waar hij zelf zin in heeft. Hij praat liever uit de losse pols en dan begint de onzin pas echt. Je hoeft overigens nooit lang te wachten op de eerste leugen.

In een Amerikaanse krant las ik een verslag van een recent optreden voor publiek. Toen hij dacht dat de microfoon uitstond, hoorde eenieder hem mompelen ‘Waar is Joe nou gebleven?’ Op een een ander moment tijdens diezelfde ralley zei hij tegen het publiek dat hij verwachtte dat Joe terugkeert om zijn positie op te eisen. Hoe pathetisch. Hij is nu niet alleen zelf de oude man, hij lijkt verdwaasd! Joe Biden dacht hij te kunnen verslaan (daarop leek het inderdaad) maar sinds Kamala’s nominatie loopt hij achterop in de peilingen. Zij staat in de laatste polls enkele procentpunten op hem voor, zelfs in swing states die tot voor kort tot Republikeins gebied werden gerekend. Ik hoop dat ze dit kan vasthouden. 

Er zijn ook prominente Republikeinen die het voor Harris opnemen. Waaronder ex-MAGA personen, die hebben aangegeven niet op Trump en zijn maat te gaan stemmen. Zij zetten hun kaarten op de frissere en hoopvollere Kamala Harris c.s. Een aantal van hen was zelfs spreker op de Democratische Conventie van afgelopen week. De eerste persvoorlichter van Trump deed dat bijvoorbeeld. Zij vertelde dat Trump zijn kiezers achter de schermen ‘basement dwellers’ noemt. Ze was de eerste van het Trump-team die ontslag nam. De week hieraan voorafgaand organiseerde de groep ‘Republicans for Harris’ een bijeenkomst die werd gevolgd door 70.000 personen. Het zijn vooral gematigde Republikeinen die niets ophebben met hun huidige partij, die de Trump Cult Club werd.  

De keuze voor Kamala’s running mate, Tim Walz (60), verbaasde menig vriend en vijand. Hij is een man uit een dorpje in Minnesota, ging op zijn 17^de bij de National Guards, werd daarna leraar en voetbalcoach. Hij is inmiddels tweemaal gekozen als gouverneur voor zijn staat. Een progressieve, aardige en down to earth man die zich inzet voor uiteenlopende gemeenschappen. Een man die glashelder praat, zijn speech was uiterst effectief. Een man die opbiechtte dat zijn vrouw en hij te maken kregen met onvruchtbaarheid toen ze een gezin wilden stichten. Toen zij na jaren alsnog zwanger werd, noemden ze hun kind Hope. Hij komt over als vaderfiguur, een vriendelijke en behulpzame buurman. Toen Walz Trump en zijn running mate J.D. Vance als een ‘weird’ stel neerzette om hun uitspraken en ideeën, bleek dat een schot in de roos. Dat woord beklijfde. 

Net als Kamala Harris heeft Tim Walz een erfenis uit de tijd van de beruchte moord op de zwarte George Floyd door politieagenten in Minnesota. Hij zou na de rellen die uitbraken te lang hebben gewacht met het inzetten van de Nationale Garde, een onderdeel van het leger. Een probleem voor Trump is echter dat hij destijds als president vol lof was over Walz zijn aanpak. Daar is zelfs een opname van.

Walz ondertekende als gouverneur een wet die scholen verplicht maandverband en tampons beschikbaar te stellen in toiletten. Alle toiletten in die staat. Dus ook in wc’s voor jongens, om transgenders niet uit te sluiten. ‘Tampon Tim’ werd door Trump en zijn team uitgeprobeerd als bijnaam tijdens ralleys. Echt aanslaan deed het niet. Het bestrijden van menstruatie-armoede vinden de meeste Amerikanen namelijk een goed idee. Net als het recht op abortus, het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw. Dat wordt een heel belangrijk verkiezingsthema.   

Met natte ogen luisterde ik naar de speeches van Michelle en Barack Obama tijdens de afgelopen DNC. Ze werden met overdonderend enthousiasme begroet door het publiek in Chicago (ook hun thuishaven). Twee begenadigde sprekers, met het hart op de juiste plek. En zonder praatpapier! Michelle’s rode draad was het leven van vrouwen in de VS. Ze begon met haar recent overleden moeder en eindigde bij Kamala en haar moeder. Een Indiase die als 19-jarige in haar eentje de oceaan overstak om een droom te gaan verwezenlijken: vrouwen genezen van borstkanker. Haar speech raakte mij. 

Barack eerde Joe Biden als broer en president, prees hem voor zijn onbaatzuchtigheid. Biden wijdde zijn hele leven aan de publieke zaak en diende zijn land. Als president deed hij goede dingen tijdens zijn ambtstermijn: het land door de coronacrisis loodsen, 15 miljoen banen creeëren, een recordaantal klimaatacties nemen qua hernieuwbare energiebronnen en klimaatslimme boerderijen bouwen, zorgkosten substantieel verlaten, het beschikbaar stellen van anticonceptiepillen via drogisterijen, infrastructuur renoveren. Uiteindelijk gaat het vooral om de inhoud. 

De speech van Bill Clinton (net 78 geworden) tijdens deze Conventie focuste vooral daarop. Hij zei bijvoorbeeld dat er sinds 1989 in de VS 51 miljoen banen waren gecreeërd: 50 miljoen onder een Democratische president, 1 miljoen onder een Republikein. Die cijfers spreken voor zich. Hij maakte overigens de meeste grappen over Trump. Zoals deze: Trump is als een tenor die warmdraait voor de opera: me, me, me. Met Kamala als president wordt het you, you, you.  

Kamala Harris is sinds vandaag dus officieel de Democratische kandidaat. Als ‘Happy Warrior’ gaat zij met Waltz ten strijde trekken; tegen nepnieuws en doom & gloom, voor democratie en de zogenaamde ‘opportunity economy’. Haar bij vlagen emotionele speech moet je beluisteren op YouTube. Die was top. En niet één verspreking. Kamala Harris for the People! 

De recentste daad van de sneue Trump was een nepcollage met AI van Taylor Swift, de zangeres die 550 miljoen volgers heeft op social media. Zij zou zich daarin uitspreken voor hem als kandidaat. In his dreams! Gen Z lijkt sowieso hard te gaan werken voor Kamala. Hij lijkt echt ten einde raad... Zo wordt hij een lachwekkende ouwe zeur. Er resten hem nog slechts 75 dagen om beledigende bijnamen te verzinnen. 

Stigmata

Op een ochtend bezocht ik het kleinste kamertje in onze casita toen mij iets opmerkelijks opviel. In de aanloop naar Trumps eerste verkiezing in 2016 tot president van de Joe-Es-of-Ee kocht ik op Amazon voor een prikkie een partij wc-borstels met het gele haar (de borstel) en het gelaat van De Donald. Ik gaf het kado aan menige vriend met overeenkomstige voorkeuren. De borstel is nog steeds te koop bij Amazon maar de prijs steeg aanzienlijk. 

Lang bewaarde ik mijn eigen exemplaar ongebruikt in de voorraadkast, om uiteindelijk in te zien dat het beter was deze man aan het werk te zetten in de kamer waar hij hoort. Niet in de Oval Office maar op de plee. Je kon wel spotten met hem maar hij zou het Witte Huis voorlopig toch niet verlaten.

Wie schetst mijn verbazing toen ik op zondagochtend jongstleden, in datzelfde kamertje, iets zag dat mij verwonderde. Het rechteroor van Trump was roodgekleurd... Wat was hier aan de hand?! Dit was toch geen Turijn of Sienna? Mijn liefje en ik zijn helemaal niet mystiek aangelegd; wij geloven niet in Santa Rita of Santa Gemma! Maar wonderlijk was het wel. 

Toen had ik nog niets gelezen in de NOS-app of een krant. Even later vernam ik dat er een moordaanslag was gepleegd op presidentskandidaat Donald Trump. Een gestoorde 20-jarige jongeman met een semi-automatische AR-15 van zijn vader had op hem geschoten tijdens een campagnerally in Pennsylvania. (Dit verkiezingsjaar wordt deze staat gezien als medebepalende swing state.) De dader zou staan geregistreerd als Republikein maar hij doneerde ten tijde van de inauguratie van president Biden aan de Democraten. De schutter werd ter plekke doodgeschoten door een sluipschutter van de Secret Service. In november van dit jaar zou deze knul voor het eerst hebben mogen stemmen. 

Al ben ik geen fan van Donald Trump als mens en als 45^ste president, ik was geschokt door deze daad van agressie tegen hem. Je kunt het volledig oneens zijn met de man, zijn koers en zijn partij, politieke moord(aanslag)en zijn uit den boze. Kwalijker dan kwalijk. Politieke meningsverschillen vecht je uit in het parlement en in het stemhokje. Nooit met een wapen. 

Heel even kwam de gedachte in mijn op dat de afloop van de aanstaande presidentsverkiezing (5 november 2024) dan niet zijn beslist in Trumps voordeel als de schutter trefzekerder was geweest. Ik duwde die gedachte snel weg. Al ben ik het nooit eens met deze man, en laten we niet vergeten: met deze veroordeelde crimineel, hij moet niet aan zijn einde komen als menig vermoorde Amerikaanse president. Aanslagen op presidenten zijn in dit land van de NRA (National Riffle Association) en miljoenen wapenminnende burgers al tenminste 150 jaar de politieke realiteit. Politiek geweld loopt als een rode draad door de Amerikaanse geschiedenis. Het land heeft meer wapens dan inwoners. 

Deze aanslag valt dus geenszins goed te praten. Ik herinner mij hoe geshockeerd ik was toen Pim Fortuyn, Theo van Gogh en Peter R. de Vries werden vermoord door tegenstanders die hen het zwijgen wilden opleggen en daarin helaas slaagden. Deze terroristische daad hoort niet thuis in een democratie en moet te allen tijde worden bestreden. Met woorden, welteverstaan.    

Vooraanstaande Republikeinen wezen meteen beschuldigend naar de Democraten en naar Joe Biden in het bijzonder. Zij hadden dit op hun geweten, dit was het resultaat van hun woorden en daden. Biden had onlangs inderdaad een woord in de mond genomen in relatie tot Trump waarover hij achteraf spijt betuigde. Het woord was ‘bullseye’ (de binnenste roos op een dartboard). Hij wilde ermee zeggen dat alle pijlen op Trump moesten worden gericht tijdens deze campagne; niet dat hij moest worden doodgeschoten. Dat woordgebruik pakte in de nieuwe context verkeerd uit. 

Maar hoe schijnheilig kunnen die Republikeinen zijn? Niet alleen is het een onterechte, giftige aantijging, ze zijn zelf wel erg kort van memorie! In 2022 werd een aanslag gepleegd op Democrate Nancy Pelosi, in haar eigen huis. Zij was die avond zelf niet thuis maar haar 82-jarige echtgenoot Paul wel. Hij raakte levensgevaarlijk gewond door een hamerslag op zijn hoofd. De 44-jarige dader kwam uit Californië en was overtuigd Republikein. Hij kwam om Nancy, jarenlang voorzitster van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, te kidnappen en ‘een lesje te leren’. Dat mondde uit in een poging tot doodslag op haar partner. De dader is inmiddels veroordeeld tot een celstraf van 360 maanden (30 jaar). 

Politieke tegenstanders worden niet meer gezien als rivalen maar als vijanden die het land naar de verdoemenis voeren. In een dergelijke oververhitte toestand zien extremisten geweld als enige manier om de catastrofe af te wenden. 

De Democraten trokken hun geplande anti-Trump campagnefilmpjes meteen terug na de aanslag. Men wilde geen olie op het vuur gooien. Trump zelf kondigde aan dat zijn speech tijdens de Republikeinse conventie, die hem gisteren uitroep tot dé presidentskandidaat namens de Republikeinse partij, minder polariserend zou worden. Aanvankelijk wilde hij Biden tot op zijn sokken afbranden maar de aanslag op zijn leven maakte hem milder, naar verluidt. Hij was nu van plan een verzoenende toon aan te slaan. 

Trumps keuze voor zijn rechterhand, vice-presidentiële ‘running mate’ JD Vance (1984) belooft weinig goeds. Deze oerconservatieve man uit Ohio was eerst een fervente anti-Trumper (behorend tot de Never Trump-club). Hij noemde Trump ‘de Amerikaanse Hitler’ en had lange tijd geen goed woord voor hem over. Ik kende deze man alleen van zijn boek ‘Hillbilly Elegy’ dat in 2016 verscheen; een autobiografie van een jongen uit een witte arbeidersfamilie in de Rust Belt wiens jeugd wordt geteisterd door armoede, alcoholverslaving en misbruik. Er werd een film van gemaakt met Glenn Close als martriarch van de familie. (Erg goede rol!) Het was de bedoeling dat er een tweede boek kwam maar dat project mislukte.

Met steun en geld van Trump werd hij in 2023 verkozen tot senator voor zijn staat. Amerikaanse politieke duiders zien die U-bocht vooral als opportunisme. Hij zou opkomen voor arme ‘blue color workers’ maar zelf ging Vance naar de universiteit van Yale om er rechten te studeren. 

Illustratie: Bas van der Schot

Eens kijken hoe lang Trump die gematigde toon volhoudt. Wellicht kort, net als Wilders en zijn ijskast vol gifitig haatzaaigoed... Het zou inderdaad goed zijn als de toon in deze campagne matigt en het niet om de persoon gaat maar om de politieke inhoud. Tegelijkertijd wordt er daar druk gespeculeerd over een mogelijk op handen zijnde Amerikaanse burgeroorlog als resultaat van die polarisatie. Trump speelt daar handig op in met zijn apocalyptische retoriek. ‘If you don’t fight like hell, dan hebben jullie straks geen land meer’. 

De Verenigde Staten raakten sterk gepolariseerd voor, tijdens en na het presidentschap van Donald Trump. Die licht ontvlambare situatie in het land mag je deze machtsbeluste, rancuneuze, liegende ex-president best nadragen, al zullen zijn discipelen dat met mij oneens zijn. Die zien in hem vooral een sterke man die hun levens gaat verbeteren en Amerika ‘weer’ groots gaat maken. Een schokkend percentage van hen is van mening dat geweld is gerechtvaardigd om dat doel te bereiken. 

In een recente analyse over politiek geweld in de Volkskrant trof ik de volgende zin aan: ‘Geweld van links en rechts groeit op een humuslaag van bedreigingen en beledigingen, vooral op sociale media waar politieke tegenstanders worden gedehumaniseerd.’ Beter kan ik het niet verwoorden. 

Een moordaanslag overleven op de manier waarop Trump-met-een-engeltje-op-zijn-schouder dat deed. Zelf meent hij inmiddels dat het de hand van God was die hem redde. Als een feniks herrijzen, zijn vuist ballen en ‘fight, fight, fight’ roepen, zal hem in de campagne geen windeieren leggen. Foto’s van hem met zijn bloedende oor en dat gebaar gaan de campagne bepalen, vermoeden deskundigen. Het rechteroor is door zijn evangelische aanhangers zeker toegevoegd aan het lijstje van heilige wonden! 

Het document ‘Project 2025’ van de oerconservatieve denktank Heritage Foundation uit Washington (met een aantal voormalige adviseurs van Trump) dat onlangs werd gepbuliceerd, helpt het matigen van de toon zeker niet. Het roept onder andere op tot het ontslag van duizenden ambtenaren, het uitbreiden van de macht van de president, het ontmantelen van het ministerie van Onderwijs, ingrijpende belastingverlagingen, een verbod op pornografie, het stopzetten van de verkoop van de abortuspil en heel veel meer. Een recente uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof, die de presidentiële immuniteit heeft versterkt en de macht van federale agentschappen juist inperkt, doet dat ook niet. Deze uitspraak zorgt ervoor dat Democraten zich nog meer zorgen maken over wat ‘dictator’ Trump zou kunnen doen als hij terugkeert in het Witte Huis. 

Onlangs las ik het boek van Michiel Vos, de Amerika-correspondent -zelf noemt hij zich liever Amerika-duider- die 20 jaar geleden schoonzoon werd van  Nancy Pelosi. Hij werd verliefd op dochter Alexandra, kreeg twee zonen met haar en de rest is geschiedenis. In deze journalistieke autobiografie, getiteld ‘Vos in de VS’, schetst hij het vaak tenenkrommende en regelmatig vermakelijke leven van een Nederlander die Amerikaan werd en deel ging uitmaken van een invloedrijke politieke familie. 

Vos vergelijkt zijn nieuwe vaderland in zijn boek met ‘burned toast’. En wat doe je met aangebrande toast? Je schraapt de aangebrande randjes (i.e. de progressieve staten Californië en New York) eraf zodat een melkwitte geroosterde boterham overblijft. De perfecte toast. Tja.