Europa, een persoonlijke geschiedenis

Illustratie: Hajo de Reijger

Dit wordt weer een longread. Zelfs een lange longread. Het gaat om politiek van nu en belangrijke politiek bovendien. Ik heb regelmatig last van de wereld en dan is bloggen een goede uitlaatklep. 

Deze blog (mijn 1715de) gaat over onze kwaliteit van leven op continent Europa. Het vergt ongeveer 10 minuten leestijd van jou. Dus je kunt je wellicht voorstellen hoeveel tijd het bedenken, lezen en typen mij kostte. Hoe het ook zij, dank je wel voor je tijd en aandacht.   

Onlangs las ik een artikel in Trouw dat mij deed grinniken. Een unicum in deze dagen van doom & gloom. Het ging om een column van journalist en vaste columnist Stevo Akkerman. Hij beschreef dat hij net van het stemhokje kwam en daarna direct doorliep naar zijn rommelkast om de stofzuiger te inspecteren. BBB-partijleidster Caroline van der Plas had namelijk in het slotdebat bij Op1 de EU-betutteling gehekeld aan de hand van de Brusselse stofzuigerrichtlijn. Akkerman vindt die stofzuigerrichtlijn in één woord geweldig. Deze apparaten zijn door die richtlijn zuiniger, stiller en efficiënter geworden, met op Europese schaal een gigantische energiebesparing. 

Dat zit zo. De Ecodesign-richtlijn stamt uit 2009. Er werkte een klein team van Europese ambtenaren aan maar de impact van hun werk bleek groot. Stofzuigers van meer dan 2.000 watt bleken voor 1.200 watt ‘luchtverwarmers’ te zijn. Toen kwam de richtlijn. Sinds 2017 ligt die inmiddels op 900 watt. Dat zuiniger zuigen -dat moet Nederlanders aanspreken- zal vanaf 2030 23 terrawattuur (TWh) besparen. Ter vergelijking: de kerncentrale van Borssele produceert jaarlijks 3,8 TWh. Tel uit je winst. Het Ecodesign-Impact-rapport van 2020 vermeldt nóg beter nieuws. Over dat jaar werd een totale besparing van 1.037 TWh behaald. Dat is meer dan de hele Nederlandse energieconsumptie van dat jaar (933 TWh). Nou Caroline weer! 

Dit voorbeeld geeft aan dat er wel degelijk goede dingen komen uit ‘Brussel’ maar ook hoe populistisch Boer-Burger-Beweging als partij werd in de afgelopen periode. Ik durf zelfs te stellen: sinds deze partij met de PVV in een coalitie zit. De geest kwam uit de fles... Iets dat uitstekend werkt, wordt gediskwalificeerd omdat het daar vandaankomt. Wat wel wordt vergeten in die kringen, is dat elke lidstaat moet instemmen met elke nieuwe Europese wet! 

Nederland bezet sinds dit jaar 31 zetels in het Europese Parlement. Tijdens de Europese verkiezingen zijn er in totaal 720 zetels te verdelen, ieder land heeft een aantal zetels, naar grootte. Zo heeft Polen er 53, Spanje 61, Italië 76, Frankrijk 81 en Duitsland (de grootste lidstaat) 96. 

Extreem- en radicaal-rechtse partijen behoren tot verschillende families in het Europees Parlement van de Europese Unie. Tot de fractie Identiteit & Democratie -ze staan niet per se democratie voor in de ware zin des woords- behoren onder andere: PVV, Vlaams Belang (België), Rassemblement National (Frankrijk), FPÖ (Oostenrijk) en Lega Italia. Wie van ‘eigen volk eerst’ de basis van het verkiezingsprogramma maakt, komt vanzelf in conflict met de anderen. Alternative für Deutschland (AfD) werd onlangs uit deze fractie gezet. Dan moet je het wel heel bont hebben gemaakt. (Het gebeurde vanwege vermoede banden met Rusland en China.) 

Tot de fractie Europese Conservatieven en Hervormers behoren onder andere: Fratelli d’Italia, PiS (Polen) en Vox (Spanje). Zij belijden een oerconservatief katholicisme. Ze zien zich als hervormers van binnenuit. Ik zou ze liever de vijfde colonne van de Europese Unie willen noemen. Voorheen wilden zij de Europese Unie nog verlaten maar door Brexit weten ze dat dit niet goed uitpakt voor het land. Aanvankelijk zeiden ze de Europese Unie te willen ‘uithollen’ maar dat woord is inmiddels ook in de ban. 

De extreem-rechtse partij van Viktor Orbán, Fidesz (Hongarije heeft 21 zetels) is niet gelieerd aan enige fractie. Orbáns partij zat aanvankelijk bij de Internationale Liberalen en switchte later naar de fractie Europese Volkspartij (de christen-democraten) maar liep ook daar weg. De partijleider, een machtswellusteling bij uitstek, wilde zijn eigen fractie starten maar vond daarvoor onvoldoende steun in Brussel. De partij behoort nu tot de Niet-Ingeschrevenen.   

Het goede nieuws dat hieruit valt te destilleren, is dat radicaal- en extreem-rechts geen monolitisch blok vormen. Ze zijn nogal versnipperd. Deze Europese verkiezingen bouwden wel voort op de zegetocht van extreem-rechts die we eerder zagen in individuele landen. Het royement van AfD verhinderde niet dat ze als tweede partij van het land eindigde, met ruim 16% van de stemmen. RN werd veruit de grootste in Frankrijk, met 30% van de stemmen. Dat geldt ook voor de Oostenrijkse FPÖ, die 28% van de stemmen behaalde. Orbans partij kreeg wel veel stemmen maar verloor twee zetels ten opzichte van de vorige Europese verkiezingen. (Zijn grootste politieke tegenstander noemde dit 'het begin van het einde'...) De PVV, Neerlands eigen extreem-rechtse politieke partij, behaalde geen monsterzege maar wel een winst van vijf zetels (totaal 6). Ik ben verheugd over het feit dat Forum voor Democratie (radicaal-rechts) uit het Europese Parlement verdwijnt; die partij verloor alle vier zetels. ‘Good Riddance’, zeggen ze dan in Engeland. We zijn dit soort partijen liever kwijt dan rijk. Minder is meer. 

In Nederland viel de opkomst onder kiezers van de nieuwe coalitiepartijen tegen. BBB krijgt 2 zetels (komt van 0) , VVD 4 (1 zetel verlies) en NSC 1 (komt van 0). Deze relatief lage opkomst, 46,8% van de kiezers, speelde pro-Europese,  progressieve partijen wel in de kaart. 

Groen Links-PvdA werd de grootste partij met 8 zetels (wel 1 zetel verlies) en dat vond ik positief. Elke tegenstem is er een! In Den Haag, waar ook de Nederlandse stemmen uit het buitenland worden meegerekend, won de partij met beslissende cijfers (PVV eindigde daar als nummer 2). In Spanje werd de Partido Popular nipt de grootste, ruim 34% van de stemmen. De sociaal-democraten (PSOE) kwamen op 30% van de stemmen; omgerekend zijn dat 20 zetels. Radicaal-rechtse partij Vox behaalde nog geen 10% van de stemmen. Dat betekent echter wel een verdubbeling van het aantal zetels (nu 6) ten opzichte van de vorige verkiezingen. 

Iets meer dan 50% van de burgers in de Europese Unie gingen naar de stembus. Het politieke midden hield stand maar op uiterst rechts gaan partijen met elkaar zeker zand in de Europese machine strooien. We gaan in de komende maanden zien hoezeer de nieuwe samenstelling van het Europese Parlement is verenigd in verscheidenheid. 

Vriend Piet maakte mij onlangs attent op het tv-programma Buitenhof (NPO1) waarin een interessante spreker uit het Verenigd Koninkrijk aan het woord kwam. Het gaat om de Britse historicus en auteur Timothy Garton Ash (1955) die daar de Nederlandse vertaling van zijn boek ‘Europa, een persoonlijke geschiedenis’ kwam toelichten. 

Piet en ik delen een grote interesse in geschiedenis en we zijn beiden veellezers. Zelf las ik het boek van Garton Ash daarna in de oorspronkelijke taal. De Engelse titel is ‘Homelands. A personal history’. Garton Ash is hoogleraar Europese Studies aan de universiteit van Oxford. Hij is de ideale gids door ‘de geschiedenis van het heden’ vanwege zijn driedimensionele ervaring: die van historicus, van zeer bereisde journalist en van politiek actieve intellectueel. Als contemporaine Europeaan voelt hij zich thuis in het buitenland. Ook dat sprak mij aan. Hij zegt daar onder andere over ‘we kunnen onze ouders niet kiezen maar wel wie we zelf willen worden’ (p.12). 

De schrijver is weliswaar een paar jaren ouder dan ik (hij is een heuse ‘baby boomer’) maar ik kon mij inleven in zijn ervaringen en bevindingen. Hij leert als jongeman drie talen vloeiend spreken: Frans, Duits en Pools. Die behoren tot de elementaire taalfamilies van Europa en brengen hem dichter bij wat hij wil lezen en weten over continent Europa. 

Het persoonlijke aspect maakt een boek te allen tijde aansprekender, vind ik. Sinds zijn 18^de houdt Garton Ash een dagboek bij van alles dat hij zag, hoorde en las op en over het Europese continent. Dat blijkt nogal wat te zijn. Het maakte hem tot de geëngageerde waarnemer die hij nu is. Hij is eerlijk over zijn twijfels en zorgen en de fout die hij zelf maakte. Twee liberale verdedigers van vrijheid kwamen in botsing met elkaar. Hij noemde Ayaan Hirsi Ali in een boekrecensie op controversiële wijze een Verlichtingsfundementaliste. (Daarvan heeft hij spijt tot op de dag van vandaag.)

Garton Ash bezocht Oost-Duitsland als student meermalen (ik ook), woonde een tijd in de toenmalige DDR, was erbij toen de Berlijnse muur viel (dat noemt hij ‘de Europese 9/11’), was aanwezig op de scheepswerf van Gdansk waar de Poolse solidariteitsbeweging Solidarnosc ontstond (hij raakte goed bevriend met Václav Havel), was toeschouwer op de pleinen van Warschau, Praag en Boedapest waar geschiedenis werd geschreven. Hij maakte de hereniging van Oost- en West-Duitsland van dichtbij mee alsmede het uiteenvallen van de Sovjetunie (ontmoette Gorbatsjov een aantal keren). Hij was ook aanwezig op het Maidanplein (Kiev, Oekraïne) ten tijde van de Oranjerevolutie (2004) en de protesten na de Krim-annexatie (2014). Hij interviewde alle politieke en intellectuele grootheden in Europa die ertoe deden en doen; van oost tot west. Hij hield echter ook altijd contact met ‘gewone burgers’. Het maakt hem tot een bijzonder invloedrijke publicist. 

Dit boek behandelt de Europese geschiedenis en de grote politieke transformatie vanaf het begin van de 20^ste eeuw tot nu. Vrijheid en Europa zijn de twee aspecten die de auteur het meest na aan zijn hart liggen. Hij kreeg dat met de paplepel ingegeven: zijn Britse vader vocht in Frankrijk mee op D-Day. Een aantal van diens beste vrienden overleefden die gevechten niet. De auteur hangt zijn boek op aan twee historische tijdvakken: naoorlogs (post-war) en na de muur (post-wall).

We hebben als Europeanen vandaag de dag veel te verliezen. Die wetenschap moet niet verlammend werken, zoals velen van de naoorloogse generatie ervaren. (Dat herken ik.) Ook hier kan geschiedenis ons helpen. Om het heden te begrijpen, moeten we het verleden kennen. Of we nu het islamitisch terrorisme, de opkomst van het Europese extreem-rechtse populisme of de revanchistische wending in Rusland willen begrijpen, we vinden nuttige aanwijzingen in de geschiedenis van Europa. De auteur ontpopt zich tot een meeslepende duider, met gevoel voor humor en ironie. 

Werkelijk alles komt in dit rijke boek aan bod! Min of meer in chronologische volgorde: de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Koude Oorlog, het IJzeren Gordijn, de Hongaarse revolutie en andere opstanden in de communistische satellietstaten van de Sovjetunie, het uiteenvallen van die Unie, de opkomst van de Oost-Europese oligarchen, de ontstaansgeschiedenis van de Europese Gemeenschap (nu Europese Unie) en de machtsverhoudingen in die unie, de gevolgen van eerder Europees kolonialisme, de studentenopstanden van 1968, de oorlog op de Balkan en het uiteenvallen van Joegoslavië, de opkomst van de radicale islam en de vele aanslagen op Europees grondgebied, de Amerikaanse 9/11 en de relatie met Europa (bestrijding War on Terror), Poetins misdaden in Oost-Europa (bezetting van Georgië, de Krim en de Donbas), de invloed van China op de Europese Unie, de invloed van de financiële crisis, de migratiecrisis, de druk om armoede en sociale ongelijkheid aan te pakken, klimaatverandering, Brexit, de oorlog in Oekraïne. En niet te vergeten: de toekomst van de Europese Unie, al beschikt Garton Ash niet over een glazen bol.

In 1948 werd in Den Haag een instituut opgericht dat de Raad van Europa werd genoemd. Dat vertegen woordigde de naoorlogse aspiratie om een beter Europa, een Europeser Europa op te richten. Een Europa van vrijheid, democratie, rechtstatelijkheid, respect voor de menselijke waardigheid en voor mensenrechten.

Het Christendom was eeuwenlang het belangrijkste verbindende aspect van Europese eenheid in verscheidenheid. De oprichters van het nieuwe Europese project waren het er echter over eens dat de waarden voor een Europese Unie niet moesten voortkomen uit het christendom maar uit de erfenis van de Europese Verlichting en de Wetenschappelijke Revolutie in de 17^de en 18^de eeuw. De unie moest zijn gebaseerd op empirische, wetenschappelijk aantoonbare, op feiten gebaseerde waarheden; niet op religieuze aannames. 

Het Latijnse motto van de Europese Unie is ‘in varietate concordia’, eenheid in verscheidenheid. Inmiddels werd dat ‘united in diversity’, ofwel verenigd in verscheidenheid. Garton Ash noemt Europa een veelomvattend kunstwerk, niet gemaakt door een megalomane componist maar door miljoenen handen gekneed, over duizenden jaren tijd. En iets waaraan continu moet worden geschaaft. 

Volgens de auteur maakten westerse liberalen de fout door te vertrouwen op de ongefundeerde veronderstelling dat de geschiedenis ‘gewoon’ zijn gang zou blijven gaan. De liberalen van na de Koude Oorlog bekommerden zich onvoldoende om de ontstane economische ongelijkheid op het continent en zorgden ervoor dat het liberalisme plaats bood aan de lelijke tegenhanger ervan: het neoliberalisme. 

Garton Ash schrijft dat een politiek geïnteresseerde Sneeuwwitje die op nieuwjaarsdag 1989 in slaap zou vallen en op 1 januari 2007 wakker zou worden haar ogen niet zou geloven. Landen als Estland, Letland and Litouwen die voorheen niet eens op de kaart bestonden als souvereine landen, maakten ineens deel uit van de Europese Unie (en van de Navo). Datzelfde gold voor de Tsjechische Republiek en Slowakije (inmiddels gescheiden), Hongarije, Polen, Roemenië, Bulgarije en Slovenië. Daarmee werd het de tot dusver grootste fundamentele reconstructie van de Europese Unie sinds 1945. 

Hij stelt dat Poetin in 2002 nog officieel verklaarde ‘dat Oekraïne een onafhankelijke, soevereine natiestaat is die vrij is zijn eigen pad naar vrijheid en veiligheid te kiezen’ (p.187). Ook de oostelijke uitbreiding van de NAVO vond hij destijds geen probleem. Hij zei toen ook dat hij dit militaire verbond niet als vijand zag. Het kan raar lopen in de geschiedenis... 

Mensen als hij -en ik- zijn gemotiveerd door wat hij ‘de geheugenmachine’ noemt, een levendige herinnering aan de hel op dit continent. Alhoewel niets deze persoonlijke herinnering kan evenaren, stelt Garton Ash dat er volop andere manieren zijn waarop kennis over het verleden kan worden opgedaan en overgedragen; literatuur is daarin een belangrijk medium. Zelf is hij een begaafd stylist die de geschiedenis al schrijvend echt tot leven laat komen. 

Rond het tweede decennium van de 21^ste eeuw was er voor het eerst een generatie jonge Europeanen die alleen maar een vreedzaam, vrij Europa hadden gekend dat voornamelijk uit liberale democratieën bestaat. Het is niet verwonderlijk dat zij de neiging hebben dit als vanzelfsprekend te beschouwen. Ook dit jaar bleek dat jongeren moeilijk naar de stembus zijn te bewegen. 

Enkele van de memorabele uitspraken die ik in het boek aantrof: ‘een Europeaan kan meer thuislanden hebben maar niemand voelt zich thuis in alle delen van Europa’ (p. 15), ‘human beings have never succeeded in building heaven on earth, even when they have tried. But they have repeatedly built hell on earth’ (p. 26), ‘een democratisch Rusland is een contradictio in terminis, als gefrituurde sneeuwballen’ (p. 182), ‘[..] although there are no perfect heroes, there is heroism’ (p. 195). En heel veel meer, teveel om hier te benoemen.

De muur die Hongarije in 2015 begon te bouwen langs de eigen 175km lange zuidgrens om migranten tegen te houden, noemt de auteur het nieuwe IJzeren Gordijn van Europa. Hij verwondert zich erover dat de twee landen in Centraal-Europa (Oost-Europa) die als eerste in opstand kwamen tegen de onvrijheden in het communisme, Hongarije en Polen, nu het extreem-rechtse blok van Europa vormen. De premier van Hongarije (Orbán) verkondigt al geruime tijd een alternatieve visie voor Europa: anti-liberaal, sociaal-conservatief, pronatalistisch (oproepen tot meer witte geboortes), Christelijk en ethno-nationalistisch. Volledig tegengesteld aan de waarden van de huidige Europese Unie. Charles de Gaulle zei ooit: ‘patriotisme is liefde voor het eigen land, nationalisme is haat voor de ander’.

Twee kunstwerken van de Spanjaard Ginés Serrán-Pagán in Ceuta, de Spaanse enclave aan de Marokkaanse noordkust (overgedragen door Portugal medio 17^de eeuw), zijn de perfecte metaforen voor de Herculestaak -synoniem voor een bijna onmogelijke opdracht- die de Europese Unie heeft: de twee pilaren van elkaar scheiden maar ze ook samenbrengen. Europa moet zijn buitengrenzen beschermen om het continent van de rest van de wereld af te schermen. Open samenlevingen zouden open grenzen moeten hebben maar dat zou heel snel het einde betekenen van vrije Europese gemeenschappen, vooral die met een een goed ontwikkelde verzorgingsstaat en een hoge levensstandaard. Europa, met meer dan 13.000km landgrenzen en 53.000km grens in het water kan eenvoudigweg niet zonder grenzen. Tegelijkertijd moet Europa de pilaren bijeenhouden, uit zelfbescherming en om trouw te blijven aan de eigen waarden: een veilige plek bieden aan burgers, inclusief vluchtelingen. 

De Europese Unie van nu met al zijn fouten, beperkingen, hyprocisie en bureaucratie, is nog altijd beter dan het Europa dat Garton Ash in de beginjaren ’70 van de vorige eeuw aantrof. Laat staan de hel waarin zijn vader als jonge soldaat leefde.

Alleen als blok is het sterk genoeg om zich te verdedigen in een allengs brutere wereld. Europese afspraken zijn nodig in een wereld vol grensoverschrijdende problemen. Maar willen we ‘Fort Europa’ worden voor een bevoorrechte klasse? Dat lijkt wel de richting te zijn waarin de Unie momenteel beweegt. De mens en de historicus Garton Ash vindt dat echter moreel ontoelaatbaar en politiek onhaalbaar. Mondiale bevolkingsbewegingen moeten worden gezien als een potentieel positief verschijnsel en niet als bedreiging; vooral voor landen die te maken hebben met een ernstige demografische achteruitgang (zoals Nederland met zijn vergrijzing). Dit lijkt mij een mooie afsluiter voor de bespreking van dit interessante boek. 

Het was nog een hele kluif om deze blog op tijd af te krijgen maar dit is mijn kleine bijdrage aan een beter Europa. Dit continent en de Europese Unie zijn complexe materie met vele aspecten die de auteur met dit boek heel knap met elkaar in verband brengt. Het gaf mij als lezer veel stof tot nadenken, het wierp regelmatig nieuw licht op een aantal heikele kwesties. Absolute aanrader! 

Elke politieke partij moet nu een definitieve keuze gaan maken voor een Europese fractie in het parlement. De eerstvolgende belangrijke stemming gaat over de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Ursula von der Leyen (de huidige) heeft de beste papieren, zeker nu de christen-democraten met afstand de grootste fractie werd. Maar het is geen gelopen race voor haar. Ze moet eerst door een meerderheid van de regeringsleiders worden voorgedragen maar het Europese Parlement stemt uiteindelijk over de benoeming. 

Welkom in Europa

♫ Welkom in Europa, 'k blijf hier tot ik doodga, Europa-pa. Een vrolijk lied over de voordelen van leven op dit continent. In december 2023 kon ik niet bedenken dat ik een paar van de lyrics van het lied van Joost Klein zou gebruiken in de intro van een blog. Toen rekende ik zijn uitverkiezing om Nederland te gaan vertegenwoordigen tijdens het Eurovisie Songfestival in Malmö nog tot het slechte nieuws van dat jaar. 

Gabbermuziek en hardcore house hebben mij altijd tegengestaan. Het was muziek van de alto’s met hun kale koppen en matjes, onooglijke schoenen en trainingspakken. Destijds vond ik het nogal dom ogend, lelijk en eentonig. Inmiddels begrijp ik dat deze muziekstroming een reactie was op alle gladde discomuziek van de daaraan voorafgaande jaren ‘80. Dat snap ik. Zelf hield ik als dwarse jongeling van bepaalde punkmuziek in de jaren ’70 van de vorige eeuw. Als protestactie. De beste popmuziek zet zich ergens tegen af. 

Het is interessant zoals een brein kennelijk werkt: als ik begrijp waarom en hoe zo’n nummer of muzieksoort tot stand komt en wat creatievelingen drijft, ben ik geneigd er welwillender tegenover te staan. Maar mijn liefje niet. Die steekt telkens twee vingers in haar oren als ze de beginklanken van Kleins lied hoort. Ze kan het niet aanhoren noch aanzien. Als ik haar gebaar een tijdje niet heb gezien, zing ik de eerste twee regels van het couplet en HUP! daar gaan de vingers weer in de oren. Pavlov op zijn best. Kleins inzending werd anvankelijk een oorwurm van een lied genoemd, dus ja... Voor de goede orde: Klein zingt Europapa, ik zing Europa-pa. Een verschil dat niet onopgemerkt mag blijven. 

De 26-jarige zanger en andere artiesten -met soms melige namen- behoren tot een lichting jonge, Nederlandse kunstenaars tussen de 20 en 30 jaar die nu de barrières slechten tussen muziek, mode, video, fotografie, theater en beeldende kunst. Ze vormen met elkaar een creatieve tegenreactie op al het gladde van ‘de socials’ van nu, steken hun middelvinger op tegen het gepolijste gedoe op Instagram en andere social media. ‘L’histoire se répète’, zoals Karl Marx, Mark Twain, Louis Couperus, Friedrich Nietzsche en vele anderen ooit zeiden.   

Klein werd na zijn happy hardcore-optreden in de halve finale door een aantal buitenlandse media beschreven als ‘clown met schoudervullingen’. Dat is hij inderdaad maar niet uitsluitend, denk ik. Hij heeft ook wel iets te zeggen met zijn muziek. Hoe het ook zij, hij plaatste zich voor de finale. Voor hemzelf was daarmee de belangrijkste klus geklaard. Een beetje psycholoog van de kouwe grond ziet in het afgebrande gebouw aan het einde van zijn videoclip een nieuw begin voor hem als artiest. Na dit festival met 2 miljard toeschouwers wereldwijd. Zelf zal ik hem in de (nabije) toekomst niet tegenkomen op muziekfestivals. 

Van onze vrienden Leon & Richard, die een lieflijk kabouterhuisje (‘tomte’ genoemd) in de Zweedse bossen bezitten, ontvingen we foto’s van hun aanwezigheid in Malmö. Ze kwamen er toch langs, op weg naar hun vakantiehuis. Zij en hun lang geleden omarmde Omid (een jongeman die om zijn geaardheid vluchtte uit Iran) waren bij het optreden van Klein aanwezig en vonden het die avond een schitterd feest. Het dak ging eraf, volgens hen. Ik moest grinniken om hun meegebrachte -en gestreken!- nationale driekleur; zelf ben ik niet zo van het gewapper. 

Bovengemiddeld veel homo’s houden van het Eurovisie Songfestival. Ik las weleens verklaringen hiervoor. Het glitteraspect speelt mee en het is een maatschappelijk geaccepteerd feest voor de travestie. Er is nog een theorie: dat zij een goede smaak in slechte muziek hebben. Tja. De warme band tussen homo’s en het Songfestival is er ook omdat er breed wordt gespeeld met genderrollen. Denk aan winnaars als Dana International (transgender) in 1998, Marija Šerifovic (lesbisch) in 2007 en Conchita Wurst (travestiet) in 2014. Maar United by Music, daar gaat het vooral om bij het Eurosongfestival.

Dit frivole en kleurrijke zangfestijn is niet bedoeld als platform waarop politiek moet worden bedreven, wat mij betreft. Je moet daar als demonstrant dan ook niet gaan staan zwaaien met Palestijnse vlaggen of ageren tegen de aanwezigheid van een zangeres die Israël vertegenwoordigt. (De regenboogvlag wordt overigens wel toegestaan.) We weten niet eens wat Eden Golan (2003) van de situatie in haar land vindt?! Zij is al haar hele leven bezig met één ding: zingen. Ze won ettelijke zangwedstrijden, ook nationaal. Ik las dat haar moeder van Joods-Oekraïense afkomst is. Geef haar dat bonuspunten? Zij moet in deze tijdelijke hoofdstad van de Europese muziek worden beveiligd door 20 personen. Er staan scherpschutters op daken van belendende gebouwen. Dat kan toch niet waar zijn?! 

Geen douze points for the Netherlands. Klein zal dit jaar niet als nummer 1 eindigen, vermoed ik. Maar hij mag met dit loflied op Europa wel aan de linkerkant van het scorebord eindigen, wat mij betreft. Hij waardeert de vrijheid die jongeren in Europa hebben om over het continent te kunnen reizen, studeren en werken zonder visum. Joost is zelf weliswaar niet van de paëlla, fish & chips of escargots (wel van de frikandel) maar hij is kennelijk blij met verworvenheden van de Europese Unie. 

Degene die volgens de wedkantoren de meeste kans maakt om te winnen, is een oranje-roze geklede Engelse non-binaire persoon genaamd Nemo in een kort rokje op een snel roterende draaischijf, die voor Zwitserland uitkomt. Geen lidstaat van de Europese Unie. Nou jij weer! 

De feloranje enveloppen met onze stembiljetten voor de Europese verkiezingen op 6-9 juni zijn alweer op weg terug naar Den Haag. De Hofstad is het verwerkingscentrum van de stemmen van kiezers buiten Nederland. Mij hoef je niet de duimschroeven aan te draaien om hiervoor te gaan stemmen. Ik laat dat democratische recht niet aan mijn neus voorbijgaan. Tegenwoordig is stemmen vanuit het buitenland heel gemakkelijk al gaat er wel wat werk aan vooraf en verloopt het proces slechts gedeeltelijk langs electronische weg. Volledig digitaal stemmen zou mijn voorkeur hebben maar met de huidige geopolitieke verhoudingen en uitdagingen is dat te fraudegevoelig. De €2 portokosten per envelop nemen we op de koop toe. 

Deze verkiezingen spelen nog geen rol van belang onder Nederlandse kiezers. Dat is niet ongebruikelijk maar dit jaar houdt de kabinetsformatie met de PVV de gemiddelde kiezer meer bezig. Europarlementariërs vinden het dan ook best lastig de juiste toon aan te slaan. 

Ik heb zeker een visie op Europa! Samen staan we sterker. Er valt nog zeker het een en ander te verbeteren aan de bestaande Unie. Zo zou ik een verandering in de stemverhoudingen toejuichen in de Europese Raad. Nu kunnen notoire dwarsliggers, zoals het Hongarije van Viktor Orbán (vriend van Poetin), in hun eentje de besluitvorming tegenhouden. Zelf zou ik liever een systeem van meerderheidsstemmen hebben. Dus: de helft van de 27 landen, plus 1. 

Er moet gezamenlijk milieubeleid komen, grote vervuilers moeten gaan meebetalen aan het opruimen van de rotzooi en subsidie voor hen wordt uit den boze. Voorts is betere samenwerking in de aanpak van het asielvraagstuk hard nodig. Vluchtelingen zijn altijd welkom, arbeidsmigranten vaak (tenzij ze in slachterijen, distributiecentra of de kassen komen werken), 'kansarme' migranten nauwelijks of niet. Volgende week wordt het nieuwe Europese migratiepact ondertekend na tien jaar onderhandelen. Vanaf 2026 zal de opvang van migranten radicaal anders worden georganiseerd op dit continent. 

Andere nieuwe ideeën die circuleren, hoeven van mij niet te worden gerealiseerd. Zoals bijvoorbeeld een Europees leger. We hebben de NAVO al en het daar geldende principe dat ‘een aanval op 1 een aanval is op allen’ zet dat verbond hier in actie.  

Wij vulden de KiesKompas in en kwamen ongeveer op hetzelfde uit. Daarin worden 30 stellingen voorgelegd waarover je een mening moet formuleren in zes categorieën. Van ‘helemaal mee eens’ tot ‘helemaal mee oneens’ en ‘geen mening’. Die laatste categorie bleef ongebruikt in mijn geval. Ik zit duidelijk in de progressieve, pro-EU hoek. Wel om veel meer redenen dan Joost Klein noemt in zijn liedje! De verwachting is helaas dat het Europese Parlement na deze verkiezingen een ruk naar rechts zal maken.

Het maken van de keuze voor partij en kandidaat was voor mij niet ingewikkeld.  Zelf stemde ik niet op de partij waarmee ik de meeste raakvlakken blijk te hebben; wel op de runner-up, de partij op plek 2 van mijn uitkomstenlijst. Mijn liefje en ik stemmen telkens principieel op een vrouw dus daarvan moest nog een kleine studie worden gemaakt. Wie spreekt mij het meest aan qua achtergrond en portefeuille? Ook dat was in een kwartiertje duidelijk.

Haal de borrelplank met veganistische leverworst en blokjes kaas maar alvast tevoorschijn. Die mag vanavond niet ontbreken voor de buis. Soms is het leven zó simpel.

N.B. Dit was mijn eerste versie. 

Zo ongecompliceerd blijkt het echter niet te zijn. Klein trad niet live op tijdens het vakjury-optreden van gisteravond. Hij is voorlopig geschorst, de Nederlandse vlag is uit het deelnemersveld verwijderd. Niemand weet of hij meedoet aan de finale van dit festival vanavond. Er is een onderzoek naar hem gaande, de Zweedse politie is erbij betrokken. 

Er ligt inmiddels een aanklacht tegen de artiest. Er zou sprake zijn van een incident tussen de zanger en een cameravrouw van de Songfestival-organisatie. Iedereen hult zich verder in stilzwijgen. 

Het is zaterdagmiddag en Klein is gediskwalificeerd. Hij mag niet meedoen aan de finale. Een aantal Nederlandse partijen noemt dit 'buitenproportioneel'. Maar we weten nog steeds niet in detail wat er gebeurde...