Zomergast

Eerder deze week reden we naar Alicante om Ketut daar te ontmoeten. Hij is de papa van de kids in Bali. Al lange tijd werkt hij aan boord van een Amerikaans cruiseschip. We volgen zijn digitale reisroute op de voet en wisten zodoende een maand geleden al dat hij langzaam dichterbij kwam. We stelden hem een samenkomst voor. Kon hij dan vrij vragen? Hij liet weten dat te gaan regelen. 

Wij reden ruim op tijd naar de provinciehoofdstad. Het was die dag heet en zeer luchtvochtig. Mijn liefje stelde voor te parkeren in een ondergrondse garage bij het Melia-hotel, aan de voet van de berg Santa Barabara. Nu wil het geval dat er enorm is opgebroken op de belangrijkste toegangsweg naar de stad. Wij verbaasden ons er eerder over dat die drastische openbare werken in hartje zomer plaatsvinden. Dat is toch veel slimmer gepland in het najaar of de winter? Voor de arbeiders, de toeristen en de plaatselijke middenstand. Nu kan ik veel zeggen over de Spaanse (in)capaciteit om goed te plannen maar hier laat ik het bij. Het wordt er op termijn wel fraaier but it gets worse before it gets better. 

Als alternatief parkeerden we in een ondergrondse garage in de omgeving van de nautische club, aan de binnenhaven. Die was op dat tijdstip nog amper gevuld maar het kan ook zijn dat bezoekers die plek nu mijden vanwege de opstoppingen en omleidingen. Toen we buiten stonden, opperde ik het plan om naar het zuiden te wandelen omdat daar voor mijn gevoel een nabijere toegang tot Muelle 13 was, de plek in de haven van Alicante waar cruiseschepen kunnen afmeren. Mijn liefje was het niet met mij eens. We moesten juist naar het noorden om bij de boot te komen. Dat had ze op Google Maps gezien. Eigenwijs als ik ben, stelde ik voor dan alleen naar het zuiden te lopen en haar te informeren als het de goede route bleek te zijn. Nee, ze kwam mee. We liepen beiden dus die kant op. We konden daar op enig moment helaas niet verder. Er lag water tussen ons en het schip en daar bleef het die dag waarschijnlijk liggen. 

(Het valt niet mee te leven met iemand die bijna altijd gelijk heeft, kan ik je vertellen. Maar ik houd vol...) 

We liepen in die bloedhitte dus weer terug in noordelijke richting, naar het Melia-hotel. Daar waar zij de auto aanvankelijk had willen parkeren in de ondergrondse. Het bleek inderdaad de enige route naar de cruisepier te zijn. Dat ligt voorbij de plek waar ook het hoofdkantoor van The Ocean Race zich bevindt. We zochten de schaduw zoveel als mogelijk op maar die was er eigenlijk niet. De luchtvochtigheid (meer dan 90%) drukte als een zware deken op onze schouders. Bovendien vergaten we onze waterfles mee te nemen uit de auto.

Ketut meldde ons eerder dat hij vanaf 13:00 uur vrij was. Wij kwamen een half uur eerder bij de controlepost aan en wachtten geduldig bij de toegang tot het terrein. Daar staat een post van de havenpolitie waar je niet voorbij komt als je geen boarding pass of crew pass kunt tonen. 

De politieman in de cabine (met airco) was niet de aardigste maar, na mijn uitleg waarom we daar stonden, gedoogde hij ons. Op dat moment lagen er twee cruiseschepen in de haven: die van Ketuts werkgever en die van de Britse cruise-organisatie P&O; de ene boot een stuk kleiner dan de andere. Aan boord van de Regent Seven Seas is plek voor 700 passagiers, bijna uitsluitend Amerikanen. Aan boord van het andere cruiseschip is plek voor het dubbele aantal, de meeste passagiers van Britse origine. Dat was te zien, al ben ik geen ster in etnisch profileren. Veel dikke mensen op leeftijd (VS), veel tatoeages en slechte kapsels (VK). 

Er werd af en aan gereden met kleine en grote bussen voor excursies naar de stad en voor vroege stadsbezoekers die niet te laat wilden komen voor lunch-met-airco aan boord van hun schip. We stuurden een fotootje van de spiegel van de boot naar Ketut om hem te laten weten dat wij er waren. Zijn telefoon stond echter uit. (Later bleek dat hij tot stipt 13:00 uur moest werken en tijdens hun dienst mag hun smartphone niet aanstaan.)

Een kwartiertje daarna was het bericht wel gelezen en appte hij terug dat hij “on his way” was. Moeder Elsa vertelde ons eerder dat ze jaloers op haar echtgenoot was. Niet omdat hij over de wereld vaart en veel ziet maar omdat hij ons in levende lijve zou gaan treffen. We spraken af dat we een videocall met de hele familie in Bali zouden opzetten vanuit Alicante, met pa als middelpunt. 

We hielden de afstappers van de boot in de verte goed in de gaten. Op een bepaald moment meenden we zijn loopje te herkennen. We zagen een mannetje met een zwarte baseball cap op zijn hoofd, uitgedost met een zwarte rugzak. Dat was hij! We zagen hem in de richting van een bus wandelen dus mijn liefje riep zijn naam luid. Hij keek op, keek om zich heen, wij zwaaiden en hij holde vervolgens op ons af. 

We vielen elkaar in de armen. Na zoveel jaren, na zoveel gekke jaren (corona)! Het eerste dat hij opmerkte, was dat er Balinese hitte heerste in deze Spaanse havenstad. Daarvoor hoefden we niet te verhuizen! We legden hem uit dat dit al de derde hittegolf van de zomer is en dat het in onze woonplaats aan zee nog vijf graden warmer was die dag. Gezellig keuvelend liepen we richting het stadscentrum. Ketut had zijn shift geruild met een collega en daardoor had hij twee uur de tijd om met ons samen te zijn. Niet al te veel tijd maar die gingen we goed besteden. In airco! 

Het is hard werken aan boord van zijn Amerikaanse werkgever. Ketut is verantwoordelijk voor het in goede orde houden van 18 suites op het bovendek. Zijn dienst begint om 5 uur 's ochtends en loopt door tot 23:00 uur 's avonds. Bedden verschonen en opmaken, de gehele suite opruimen als de gasten gaan ontbijten, bedden en suite weer gereedmaken voor de nacht als ze aan het diner zitten. Dag in, dag uit. Personeel heeft wel pauze maar het blijft een lange werkdag. Een vrije dag zit er nauwelijks in, van boord gaan evenmin. Maar hij moppert niet. In zijn Vaderland (Noord-)Bali valt voor een opgeleide man als hij -zeker iemand met vier kinderen- geen droog brood te verdienen dus hij is blij met de kansen die hij krijgt aan boord. (Een volgende promotie lijkt eraan te komen.) Hij nam zich voor nog enkele jaren bij zijn werkgever te blijven werken, als de Hindoe-goden hem gunstig gezind zijn. Voor zijn gezin. Ketut is een goeie kerel, wat ons betreft. 

Overigens ging de jongste broer van Elsa recent als ongeschoolde arbeidsmigrant naar Polen om daar te werken in een vleesfabriek; voor tenminste twee maar misschien wel drie aaneengesloten jaren, om extra geld in het familielaatje te krijgen. Ketut vindt het goed dat hij niet de enige is die ver van huis voor inkomen zorgt. Hij hielp zijn zwager financieel met het verkrijgen van de noodzakelijke papieren en zijn ticket naar Warschau. Polen lijkt mij momenteel niet het leukste Europese land om als buitenlander te werken, zeker als je ook nog van kleur bent en geen Engels spreekt. Kasian. Soms hebben mensen geen keuze. Arbeidsmigratie is doorgaans geen vrije keuze... Ketut keert tijdens elk contract na acht à tien maanden naar huis terug en houdt dan een korte vakantie. 

We zegen neer in het koele restaurant van het hotel. We bestelden eerst grote flessen water en kozen daarna iets van de lunchkaart. We deelden onze hapjes onderling als tapas, een goed Spaanse gewoonte. We spraken over de scholing van alle (4) kids die recent begon of verderging, over het land op de geboortegrond van zijn vader dat hij jaren geleden aankocht. Toen had hij nog niet voldoende geld om de eigendomscertificaten in orde te brengen, inmiddels wel. Het is best een groot land in de heuvels van Lovina, met veel mangobomen erop. Er is water en electriciteit, verder niets. Nou ja, niet helemaal niks: er schijnt een aap te wonen die erg van mango´s houdt. Ketut overweegt dan ook er tevens citroenen te gaan verbouwen, ter afschrikking. Ik zei dat hij beter voor limoenen kan kiezen. Die hebben tenminste nog een functie in de Aziatische keuken! 

Zijn fruitbomen brengen ongeveer tien kilo vruchten per stuk op. De oogst wordt door iemand anders opgekocht, geplukt en verhandeld; zoals dat vaak gaat in Bali. Ketut zei ons dat hij later, nadat hij is gestopt met werken, met Elsa op dat land een huis wil bouwen en er wil gaan wonen. Het huis waar het hele gezin nu woont (hun eigendom, op een stukje land dicht bij zee dat eveneens eigendom is), zou hij dan willen overlaten aan zijn twee oudste jongens Yuda & Damai. Geen idee hoe dat dan gaat... We vroegen hem of hij al een plan in gedachte heeft voor als hij definitief naar de wal terugkeert. Hij heeft wel ideeën voor een business maar die moeten verder uitkristalliseren. 

Hij vertelde dat hun Round the World Cruise van 2023 (zes maanden om de wereld) net was beeïndigd. Er waren Amerikaanse passagiers die hun suite voor de zes maanden durende cruise om de wereld in 2024 alweer hadden geboekt. Daarvoor dient men bij deze maatschappij ongeveer USD$180.000 neer te leggen per persoon. De bonus is dat daarin wel alle landexcursies zijn inbegrepen. (Jaja!) Regent Seven Seas is een van de meest luxueuse cruisemaatschappijen. Zelf noemen ze zich ‘World´s Most Luxurious Fleet’. 

De mensen over wie hij sprak (en die voor ons anoniem bleven), brengen kennelijk weer hun eigen personeel mee aan boord. Op een avond bestelden ze een fles wijn van USD$1.000 die iemand kapot liet vallen. Er werd zonder schroom een nieuwe besteld. Tja. Wij zegden hem toe aan boord te komen voor een vaart om de wereld als we de hoofdprijs in de loterij winnen. Wij vinden cruisen leuk. Echter niet vanwege dit soort medepassagiers... 

We videoappten met de hele familie in Bali en dat was een feestje. Alle kids en Elsa kwamen ieder op hun eigen manier voor de camera: opgewonden (de twee kleinsten) en cool (de twee oudsten). Ketut mag whatsappen op kosten van de werkgever maar beeldbellen met zijn naasten moet hij zelf betalen; elke dure minuut ervan. (Voor de goede orde: de omzet van dit Amerikaanse cruisebedrijf -onderdeel van Norwegian Cruise Line Holdings Ltd- was in 2022 bijna USD$550 miljoen.)

Time flies when you´re having fun! Mijn liefje hield de klok voor hem in de gaten. We wilden niet dat hij door ons in de problemen raakte. Het afscheid was net zo gemeend en ontroerend als onze ontmoeting. Hij ritste zijn rugzak open om ons op de valreep nog een kado te overhandigen. Twee porceleinen mokken met de opdruk ‘Beyond the Horizon’, een toepasselijk aandenken. Daarna holde hij naar de bus om tijdig terug aan boord te stappen; zijn lege rugzak schommelde heen en weer op zijn rug. Ook dat beeld bleef mij bij. 

Voorlopig gaat hij rondvaren in de Middellandse Zee en in de buurt van de Canarische Eilanden. Het Griekse rampgebied (bosbranden) zullen ze voorlopig rechts laten liggen. Pas in september koerst zijn schip richting New York. Van daaruit zal hij naar Bali terugkeren. 

Hello, Goodbye (part 2)

Deze week las ik op Flipboard een interessant artikel over 7 scary airline seat patents. Zowel Boeing als Airbus maar ook prijsvechter RyanAir zijn druk aan het onderzoeken en vastleggen hoe we in de toekomst door de lucht reizen. De meeste scenario’s zijn niet om naar uit te kijken, wat mij betreft. Boeing vroeg patent aan op het upright sleeping system, een systeem voor rechtop slapen. Het betreft een stoel die is voorzien van een uitklapbaar kussen waarop de passagier zijn of haar hoofd legt. De rugleuning kan niet meer naar achteren, in plaats daarvan moet het lichaam naar voren om in ruststand te komen. Dat kussen heeft een uitsparing voor het gezicht (dat nog wel), een tweede kussen waar de borst tegen kan rusten. Voor iemand die nu al niet kan slapen in een vliegtuig is dit horreur. Het goede nieuws is dat je nog een stoel hebt… Lees vooral verder.

Vliegtuigbouwer Airbus vroeg zowel patent aan op de saddle seat als op de dubbeldekkerindeling. De zadelzitting is precies wat het zegt: het is niet meer dan een opklapbaar fietszadel. In dit geval heb je een minimale rugleuning en geen hoofdsteun. In de toekomstige vliegende dubbeldekker zijn twee stoelrijen boven elkaar gevestigd en moet je met een trap naar de bovenste zitlaag. Ik hoop dat dit geen configuraties voor lange-afstandsvluchten zijn. Het goede nieuws in het artikel is dat het voorstel van Michael O'Leary, CEO van Ryanair om passagiers in een soort hang-zitstoel als haringen in een ton te vervoeren, het niet haalde. Voorlopig. Pffff.

Hoe lang blijft reizen nog verslavend?!

De afgelopen dagen stonden bij ons grotendeels in het teken van vertrek. In zo’n week voor de afreis heerst er altijd een hectische sfeer in hoofd en huis. Niet alleen moeten de reistassen verstandig worden gevuld (er gaan veel kadootjes mee voor de kids), ook het huis moet winterklaar worden gemaakt. In de afgelopen dagen sopten we de binnenboel, maakten we de vriezer en koelkast schoon en leeg, draaiden we wasjes en werd het terras bovendien ontmanteld.

Eerder deze week vierden we ook een aankomst. Karel & Milou, ouders van onze vriendin Joan, maken een cruise langs de Middellandse Zee. Ze wilden tevens een stop maken in Cartagena, op minder dan een uur rijden van ons huis. Mijn liefje en ik werden uitgenodigd hen daar wederom te ontmoeten. Aanvankelijk was het plan om met ons allen in een Spaans restaurant in de binnenstad te gaan lunchen maar het pakte anders -lees: veel leuker- uit. Zij nodigden ons namelijk uit aan boord van het Amerikaanse cruiseschip om daar met hen te lunchen.

Nu wil het toeval dat het cruisemaatschappij Regent Seven Seas is. De regelmatige lezer herinnert zich wellicht dat dit de maatschappij is waarbij onze vriend Ketut uit Bali tot voor kort werkte! Toen we de stad naderden, torenden drie witte pijpen boven de haven uit; het was druk aan de cruiseterminal. Dit is de beste tijd om de Middellandse Zee te verkennen. 

Het mooiste schip was echter de Regent, wiens royale R van veraf was te zien. Op instigatie van mijn liefje reden we tot aan het schip, waar een parkeerhaven aan de kade ligt, afgezet met een hek. Op enig moment schoof dat grote hek open om iemand te laten passeren. Dat was voor haar reden chauffeuse Joan naar binnen te dirigeren, onder het motto: de brutaalsten hebben de hele wereld. Het parkeren is daar namelijk uitsluitend voor eigenaren die een boot in de haven hebben liggen. Joan belde met haar pa om onze aankomst te melden, Karel zat bellend op zijn balkon aan stuurboord. Na controle van de paspoortgegevens kregen we een persoonlijke badge en mochten we het schip betreden. We stapten in de lift naar het bovendek, namen een kijkje in de suite van onze gastheer en –vrouw en bekeken de overige faciliteiten van het luxe cruiseschip. Vervolgens daalden we af naar dek 6 waar zich een van de restaurants bevindt. Vooral Amerikaanse passagiers cruisen met Regent. Volgens Karel was de gemiddelde leeftijd aan boord 80 jaar… Ben, onze eigenste benjamin, bestempelde de entourage tot Rimpel City.

Ik herkende veel Indonesiërs in de bediening. Aan één van hen vroeg mijn liefje waar hij vandaan kwam. “Bali”, was het antwoord. De ene bleek uit Singaraja te komen, de andere uit Karangasem. We stapten subiet over van Engels naar Bahasa Indonesia. Ik vertelde hen dat wij een Balinees kennen die twee jaar aan boord van dit schip werkte. Ik sprak Ketuts volledige naam op z’n Nederlands uit maar dat deed kennelijk geen lampje branden. Totdat mijn liefje de foto toonde van onze hereniging in de haven van Valencia. “Sudi!” riepen zij in koor. De mannen zijn van Bali, de vrouw komt uit Jakarta. Leuke koppies. De foto appten we door aan Ketut die blij verrast reageerde. Nu blijkt dat Karel & Milou volgend jaar ook nog eens gaan cruisen met de Vikingen, Ketuts nieuwe werkgever. Toeval bestaat niet. We genoten van goed gezelschap en een heerlijke lunch.

Het is zover: we vertrekken binnenkort naar Bali waar we beginnen aan onze overwintering onder de tropische zon. We blijven minstens vier maanden weg. Deze keer vertrek ik met gemengde gevoelens, vanwege de toestand van mijn moeder. Net als in 2012 reizen we eerst naar Barcelona om van daaruit de volgende dag door te vliegen naar Singapore. Op reisbestemming Denpasar komen we nóg een dag later aan. Leo Dovente. Daar pak ik de blogdraad graag weer op.

“Zis is Spaain”

Begin deze week waren we twee dagen in Valencia om Ketut te zien. Onze Kuga reed gezwind terug naar de bron: de Ford-fabriek staat even buiten de stad. De sneue heup deed het goed met lange trajecten waarop de cruise control werd geactiveerd. Met Bram van TomTom reden we zonder hapering naar het hotel in het centrum waar we onze roltas uitlaadden en incheckten. Daarna reden we met de auto naar de haven. In krant El Mundo las ik dat ook George Clooney de stad die dag bezocht. Hij presenteerde er de nieuwe science fiction-film 'Tomorrowland' (Walt Disney Motion Picture) die deels in Valencia‘s futuristisch ogende Ciudad de las Artes y las Ciencias werd opgenomen.

Uitkijkend over de binnenhaven spotte ik het grote Regent-schip van verre, gelegen aan een lange slurf. We kwamen ruim op tijd aan en hadden zin om te lunchen bij het traditionele Spaanse restaurant-aan-zee, genaamd Pepica. Daar kun je een heel behoorlijke paëlla Valenciana nuttigen maar ook andere versies worden goed bereid. Zelf koos ik deze keer een paëlla met zeevruchten, mijn liefje bestelde een sappige kabeljauwfilet. In de meeste Spaanse restaurants moet je voor minimaal twee personen paëlla bestellen, Pepica maakt het rijstgerecht ook voor één persoon. Met een glaasje Rioja-rosé erbij werd het een lekkere maaltijd.

We wandelden op ons gemak naar de cruiseterminal. Inmiddels lag daar een tweede cruiseschip van minder allooi afgemeerd: een Costa-schip. Op de weg naar de terminal hoorden we veel Italiaans en Frans. De passagiers van Regent zijn vooral Amerikanen en Australiërs. We spraken om 15:00 uur bij het schip af en wachtten in de hal, één oog gericht op de roltrap. Ik zag vele Aziatische mannetjes; ook aan boord van Costa komt het personeel vooral van dat continent. Ze verdrongen elkaar bij het verkooppunt van goedkope belkaarten. Niet lang daarna hoorde ik mijn naam door de ruimte schallen. Ketut kwam eraan, man van de klok. Niks jam karet, de elastieken tijd die in Bali doorgaans aan de orde is!

We kozen een tafeltje in de cafetaría, met uitzicht op de boot. Aangezien Ketut niet veel vrije uren had en er in de directe omgeving van de cruiseterminal geen horecagelegenheid aanwezig is, bleven we in de terminal. We brachten hem allereerst de groeten van bekenden over en luisterden daarna naar zijn verhaal. Die ochtend volgde hij een cursus 'Insectenherkening en -bestrijding'. Met een collega is hij verantwoordelijk voor het schoonhouden van 20 passagierssuites. Naar verluidt, is het een drukke baan; hij heeft geen tijd over voor andere activiteiten aan boord. Om de tien dagen heeft hij bovendien avonddienst waarvoor hij additioneel wordt betaald.

Vanzelfsprekend kwamen ook de leuke kids ter sprake. Wij brachten een tas met kadootjes mee voor het thuisfront. Voor student Yuda kochten we een microscoop met toebehoren, voor Damai een doos met twee racewagens en chauffeurs die hij zelf (met een beetje hulp) in elkaar kan zetten, voor Elsa een fleurige zomerjurk, voor Ketut een trendy bermuda. De jongetjes groeien als kool dus voor hen kopen we altijd ondergoed en truitjes. De stevige reistas had ik voorzien van een slot zodat hij de spullen eventueel als bagage op de band kan zetten. Voor Elsa en de kids schreven mijn liefje en ik toepasselijke kaarten die Ketut meeneemt en gedrieën beschreven we een kaart voor de hele familie vanuit Valencia, die wij in Spanje op de post zullen doen.

Time flies when you’re having fun. Ketut reageerde op een belletje van zijn telefoon alsof hij door een wesp werd gestoken. Het was hoog tijd om naar de boot terug te keren. Hij zei dat het weleens een ruwe zee zou kunnen worden die avond. Niks voor hem. De Mariner steekt de Middellandse Zee over naar de Italiaanse westkust. We zwaaiden hem uit, op de roltrap en op de slurf. Volgende week vliegt hij met een collega vanuit Barcelona terug naar Bali. Hij telt de dagen af.

's Avonds reden mijn liefje en ik met een taxi naar het beste (tapas)restaurant van de stad, genaamd Mood Food, terwijl de regen met bakken uit de lucht viel. Mijn liefje las op TripAdvisor dat het restaurant vanaf twee uur 's middags tot 's avonds laat open was. We stopten om kwart over zeven voor het pand waar de luiken half dicht zaten. Oh-oh. Niet open?! Ik liep naar binnen en vroeg aan een personeelslid waarom het restaurant dicht was. Op de website stond immers te lezen dat, enzovoort. “Zis is Spaain”, wij eten hier niet zo vroeg. We konden er pas om half 9 terecht. (Inmiddels zijn de openingstijden op de website aangepast.) We reden terug naar het hotel en vroegen daar bij het restaurant of we iets kleins konden eten. Nee, zis is Spaain, we gaan pas om half 9 open. Tja. Van een Spaans restaurant accepteer ik dat, van een internationaal hotel dat heel veel buitenlandse gasten ontvangt, niet. We werden er allebei sikkeneurig van.

De volgende dag deed ik er ruim een uur over om Valencia-stad te verlaten. Bram gaf onjuiste of trage instructies, mijn liefje bemoeide zich meer met de chauffeur dan met de TomTom, medeweggebruikers reden kriskras immense rotondes zonder rijstroken op, auto’s rechts van mij sloegen linksaf en andersom en er werd regelmatig door rood gereden. Gekkenwerk! Ik had de grootste moeite deuken te voorkomen, het was alsof ik in een heel slechte SM/F-ilm zat. We zijn weer heelhuids thuis, weliswaar met enkele krasjes… (niet op de auto).

Jodoki

Als reislustige Hollandse sta ik eigenlijk voortdurend met beide benen op verschillende continenten: het ene altijd op Europese geboortegrond, het andere vaak in Azië. De regelmatige lezer weet dat mijn liefje en ik een Balinees avontuur beleefden waarover ik toentertijd wekelijks blogde. Het leverde honderden verhalen op onder het label Wonen op Bali. De Jakarta Post wordt nog wekelijks online gelezen, we pluizen de Bali Update nog steeds uit maar ook andere informatiebronnen houden ons op de hoogte van het wel en wee van Indonesië en, in het bijzonder, de provincie Bali.

Dit jaar betrof het nogal wat wee. Begin van het jaar en afgelopen maand paste Indonesië de doodstraf toe op personen, waaronder Nederlander Ang Kiem Soei, die al geruime tijd in de dodencel zaten. De meesten werden veroordeeld vanwege drugssmokkel. Dat is een zeer ernstig vergrijp met serieuze consequenties maar de doodstraf vind ik persoonlijk barbaars. Een land dat de doodstraf toepast, legitimeert in feite moord. Door gevangenen te doden, verlaag je je als overheid tot het niveau van misdadigers. Nederland schafte de doodstraf in 1870 af. Voordat de executies plaatsvonden, belden de koning en de premier met de Indonesische president Jokowi, premier Abbott van Australië deed hetzelfde maar die persoonlijke verzoeken om clementie mochten niet baten. Het vuurpeloton trad op.

Ik begrijp niets van de koers van president Jokowi. Ik dacht dat hij als kopstuk van de Democratische Partij een liberaler beleid zou voorstaan. Als burgemeester van Jakarta bleek hij integer, competent, een mensenmens met het hart op de goede plaats. Tijdens zijn verkiezingscampagne deed hij de toezegging dat mensenrechten prioriteit zouden krijgen. En dan dit?!

Is hij de waardige president die velen in binnen- en buitenland aanvankelijk in hem zagen? Die vraag wordt op de poster gesteld. 

Zelf heb ik zo mijn twijfels. 

Dit jaar steunde hij en zijn politieke partij het wetsvoorstel van een islamitische partij waarmee de verkoop, productie, distributie en consumptie van alcoholische drank in de gehele archipel wordt verboden. Dat voorstel werd door tegenstanders omschreven als creeping Shariah, een poging om de islamitische wetgeving in Indonesië in te voeren. Het verhaal gaat dat de president zwaar onder de plak zit van politiek leidster Megawati Soekarnoputri. Hij zou een puppet president zijn: zij trekt aan de touwtjes en hij beweegt. Wel las ik onlangs dat de ster van Megawati binnen de partij tanende is. Jokowi zou momenteel de meeste steun krijgen. Wellicht dat hij zonder haar een ander gezicht kan tonen? Ik blijf het op de voet volgen.

Verheugender nieuws is dat wij Ketut van Bali zeer binnenkort in Valencia gaan ontmoeten. Deze stad ligt circa 250 kilometer ten noorden van onze woonplaats. We bezochten Valencia voor het eerst in 2007 voor de Fallas, de bijzondere manier om de Spaanse lente te begroeten. Het daaropvolgende jaar reisden we er wederom naartoe, deze keer voor de architectuur van CAC (Ciudad de las Artes y las Ciencias), de futuristische stad die werd gebouwd door een van mijn favoriete architecten: Santiago Calatrava. In 2013 bezochten we de stad nogmaals voor de Fallas. En nu doen we dus de haven aan.

Met Ketut kregen we recent Whatsapp-contact en wekelijks laten we iets van ons horen. Hij is werkzaam aan boord van een van de schepen van het Amerikaanse bedrijf Regent Seven Seas. Zijn schip is “the world’s first with all-suite, all-balcony cabins, and the world’s first to feature a Le Cordon Bleu of Paris restaurant at sea”. Het biedt accommodatie aan 700 passagiers en heeft bijna 450 personeelsleden. 

Twee maanden geleden maakte hij promotie; hij werkt nu als assistent cabin steward. Het houdt in dat hij passagiersverblijven schoonmaakt en andere verzoeken van gasten opvolgt. Hij en zijn vrouw Elsa werkten in onze voormalige villa in Noord-Bali. Daar kookte hij regelmatig mee, bereidde drankjes, pleegde technisch onderhoud, deed de tuin en chauffeerde ons. Ketut is slim, creatief en uiterst vriendelijk. Zijn nieuwe pak staat hem goed. Vandaag vertrekt zijn schip uit Barcelona en gaat op weg naar Palma de Mallorca. Valencia here we come! Vanavond bereiden we een Indische rijsttafel voor vrienden.

Schip ahoy

We reden het centrum van Cartagena in toen ik het bovendek van het cruiseschip al overal bovenuit zagen torenen. De Regent Seven Seas Mariner is een heel groot schip: het heeft twaalf dekken. We parkeerden de Kuga (die fantastisch rijdt) op loopafstand van de pier. We waren aan de late kant: TomTom bleek ons via een enorme omweg naar de plaats van bestemming te hebben gebracht. In de haven van Cartagena is veel moois te zien: naast de gerenoveerde pier is ook het auditorium op de boulevard zeer de moeite van het bekijken waard. Beide van Spaanse architectenhand.

Maar we kwamen vooral voor Ketut. Naast het Regent-schip lag een Duits cruiseschip… kleiner en lang niet zo mooi als de Amerikaanse gigant. De Spaanse douanier bij de cruise terminal had moeite onze namen op de bezoekerslijst te vinden. Op enig moment zag ik ondersteboven ‘Ketut Sudita’ staan dus ik legde mijn wijsvinger erop. Aan boord werden we opgewacht door een Aziatisch beveiligingsteam. Toen we Ketuts naam noemden, zei de Aziatische medewerkster: ‘hij verwacht jullie’. We overhandigden onze paspoorten, kregen onze bezoekerspassen en Ketut werd opgeroepen. Hij kwam aangesneld in zwart-witte bedrijfskleding, met een naamplaatje en de naam van het schip op zijn shirt.

Hij gaf ons een rondleiding door de personeelsvertrekken van het schip: de kantine, de wasserette, de sportschool, de mess (met bar en tafelvoetbal). In een van de gangen liepen we Deborah, de struise HR Manager van de Mariner, tegen het lijf. Ze vroeg wat onze relatie met Ketut was en ook of wij zussen waren. “Nee”. Of we dan anderssoortige familie van elkaar waren? “Min of meer maar niet zoals je denkt…” zei ik, terwijl ik haar recht in de ogen keek. Ze begreep het, moest hard lachen. Ze kent Ketut van zijn werk aan boord van de Regent Seven Seas Navigator, zijn vorige schip. “He is great” en dat zijn we met haar eens.

Hij liet ons zijn hut zien: een kleine tweepersoonskamer met stapelbed en badkamertje, onder de waterlijn. Ketut deelt die ruimte met de Filippijnse Ronald. Twee klokken op een burootje houden de lokale en de Balitijd bij. Met de lift gingen we naar het bovendek voor de crew waarop de kapitein vanaf de brug goed zicht heeft. We ontmoetten enkele van zijn oude en nieuwe vrienden aan boord, groetten zijn Indiase supervisor, spraken kort met een handjevol andere Indonesiërs die dagelijks met elkaar aan dezelfde tafel eten. Ketut zei ons dat hij zijn collega’s vertelde dat hij familie heeft in Spanje. Wij, witten, oogsten grote ogen. Ik vermoed dat hij gisteravond het een en ander had uit te leggen.

Ketut was vrij tot 3 uur ’s middags dus we gingen van boord en liepen gezamenlijk het centrum van Cartagena in. Hij was verguld met ons bezoek, sloeg telkens zijn armen om onze schouders. Dit is zijn eerste kennismaking met Europa en die bevalt hem goed. In het vliegtuig gezeten, verbaasde hij zich over het vlakke Nederland en de groene lappendeken. “Are they rice fields?” We spraken over Hollandse landbouw en leven onder de waterspiegel. Zijn reis begon in Venetië en voerde hem langs de landen van het voormalige Joegoslavië, Griekenland, (weer) Italië en nu Spanje. In elke haven brengt hij minstens één uur aan de wal door. Hij is vrij om van boord te gaan en we zagen hoe gemakkelijk dat is. Hij constateerde met plezier dat de immigratiediensten van Europa veel relaxter zijn dan die van Amerika. (Laat Wilders het maar niet horen!)

We spraken voorts over het afscheid in Bali, de mannetjes, de reden waarom hij vaart, onze relatie met hem en Elsa. Alhoewel hij zijn gezin en zijn geliefde eiland erg mist, realiseert hij zich dat zijn leven daar veel voorspelbaarder is… Hij geniet dan ook van het wereldse aan boord van het cruiseschip. Los van zijn heimwee past hij er wel. We bezagen Ketut in een andere omgeving, op een nieuwe manier.

 

Hij vertelde dat hij 21 zakjes droge noodles, een grote zak sambal en vele sachets Balikoffie meebracht aan boord. Binnen een week was zijn hele voorraad op; die deelde hij met zijn collega’s. Hij is een zeer sociale jongen en bovendien een goeierd… We aten tapas op een Spaans terras. De octopustentakels met peper vond hij niet voor herhaling vatbaar, de inktvisringen gingen erin als Gods woord in een ouderling. Als verrassing belden we Elsa en de boys met onze telefoon. Ketut had rode konen tijdens dat gesprek.

Mijn liefje en ik voelden ons zeer voldaan aan het einde van die dag. We vonden het een kans die we niet mochten missen. Met natte ogen zeiden we vaarwel. Vandaag is Ketut in Malaga, morgen vaart het schip naar Cadiz. Vervolgens verruilt de Mariner de Middellandse Zee voor de Atlantische Oceaan. Selamat Jalan, Ketut!