We leerden deze nu bijna 19-jarige kennen toen hij 1 jaar oud was. De eerste digitale foto die ik maakte van het ventje was waar hij op de rug van zijn moeder zit. Een lieflijk jochie dat niet erg spraakzaam was maar wel gemakkelijk in de omgang. Met zijn bijna haarloze bolletje. We kwamen in 2008 voor de tweede keer naar Bali om in het noorden te gaan overwinteren. Elsa was daar destijds werkzaam in de huishouding. Ze kookte ook voor ons en dat deed ze goed. Tijdens dat verblijf besloten we in die omgeving een huis aan de Bali-zee te laten bouwen. Dat huis werd een jaar later opgeleverd.
Toen we na enkele maanden vertraging (om gezondheidsredenen) eindelijk bij de eigen poort aankwamen, wachtten Yuda en zijn ouders ons daar op. Hij zat als ukkie in traditionele hindoekleding op de grond, tussen de grote voordeuren van ons gloednieuwe huis. Dat beeld zal ik nooit vergeten. Zijn moeder en vader zouden tot ons personeel gaan behoren. Elsa als huishoudster en kokkie, Ketut als chauffeur, zwembadman en projectmanager. Er was immers nog zóveel te doen om de strandvilla ons thuis te maken. We gingen emigreren, voor ons was dit geen vakantiehuis.
In het begin haalden we Yuda daar op. Daarna kwam hij mee op de brommer, het nog altijd belangrijkste vervoermiddel van de gemiddelde Balinees. Terwijl zijn papa en mama bij ons aan de slag gingen, kwam hij spelen, eten en zijn overdagslaapje doen. Aan het einde van de dag stapte hij weer bij zijn moeder of vader op de brommer. Als hij te weinig kleding aanhad voor dat tochtje naar huis, sloegen we hem een t-shirt van onszelf om. Hij liet het zich allemaal welgevallen.
Hij vond het fijn bij ons en dat is niet verwonderlijk. Wij verwenden hem en daagden hem uit: er stond altijd speelgoed voor hem klaar, hij at wat de pot schafte, kreeg alle aandacht die we konden geven. Aandacht voor hem veranderde langzaam maar zeker in liefde voor hem. Hij was zo’n aandoenlijk ventje! Ook wij gingen al snel uitkijken naar zijn komst. Hij was een verrijking van ons leven. Zelf besloten we ooit bewust kinderloos te blijven; moederschap wilden wij niet combineren met onze internationale carrières. Met Yuda kregen we een dierbaar kleinkind in onze schoot geworpen.
Dus ik knutselde vaak een garage en autootjes voor hem met nep-Legostenen waarvan ik lokaal een grote zak kocht, we maakten tekeningen, knipten en plakten. We speelden memory en andere kaartspelletjes, kochten een minidrumstel dat met hem meegroeide (😉). We keken samen naar ‘Jalan Sesam (Sesamstraat)’ op de laptop, zongen liedjes, lazen hem voor in Engels en Bahasa Indonesia, kochten boeken en kekke kleding voor hem. Als hij zich eens niet lekker voelde, maakte mijn liefje Olvarit-hapjes voor hem; met veel smaak en kleurtjes, zonder chili (hij hield er niet van als kleintje). Ze maakte genoeg om hem meer dagen te voederen maar het bakje kwam elke morgen leeg terug. Wij denken dat er meer familieleden meeaten... Tidak apa-apa!
We kochten drijfspeelgoed -onder andere een opblaasbare auto met stuur en claxon- en een zwemvest waarmee hij gemakkelijk en veilig kon drijven in ons zwembad van semi-Olympische proporties. Hij had twee ervaren zwemjufs die hem leerden zwemmen. Soms hadden we er een dagtaak aan. Zo werd hij een waterrat en eersteklaszwemmer. Golden Memories.
Lang hoopten mijn liefje en ik stiekem dat hij na het behalen van zijn middelbareschooldiploma aan de universiteit zou gaan studeren. Hij heeft immers genoeg grijze cellen om dat te kunnen. De cijferlijst van het bètapakket waarmee hij de middelbare school afrondde, staat bol van de 8en. De jongeman besloot anders.
En nu?
In de afgelopen tijd werd duidelijk dat hij niet wil gaan studeren. Zijn moeder appte ons enige tijd geleden. Er was een kleine crisis ontstaan in haar gezin. Vader Ketut en haar oudste zoon waren het met elkaar oneens over het vervolg van de opleiding. Pa wilde dat hij zou gaan studeren om arts, advocaat of iets anders met aanzien en kansen te worden. Yuda wil iets totaal anders. Of wij wilden bemiddelen tussen die twee?
Nee, bemiddelen wilden we niet. We kiezen niet tussen pa en zoon. Waartoe we wel bereid waren, is praten met de jongeman om te horen wat zijn motivatie is. Hij belde ons de volgende dag volgens afspraak, we luisterden naar hem en stelden vragen. In dat gesprek legde hij uit dat een universitaire studie niet zijn ‘passion’ is. Hij wil wat van de wereld zien, de reisverhalen van jonge mensen op Tiktok trekken hem.
Wij zouden geen boomer en nixer zijn als we niet ons best deden om hem een alternatief voor te leggen. Waarom zou hij niet als 19-jarige ter overbrugging naar zijn 21ste verjaardag -pas op die leeftijd mag je bijvoorbeeld werken op een cruiseschip- een kandidaatsdiploma proberen te halen, in een vak waarvoor hij wel passie voelt? Dan zou hij iets later naar het buitenland kunnen met nóg een diploma op zak en wellicht de functie van manager of iets vergelijkbaars kunnen bekleden?
Hij luisterde aandachtig maar was ook eerlijk tegen ons. Als zijn oma’s-met-de-witte-huid hebben we altijd de nadruk gelegd op eerlijkheid, als een van de waarden in het leven. Hij wilde vasthouden aan zijn eigen plan: een jaar lang een Hospitality-cursus volgen, vervolgens relevante werkervaring opdoen en daarna naar het buitenland. Als meegaande tiener zette hij nu de hakken in het zand.
Wie zijn wij dan om hem dat niet te gunnen? Je kunt redetwisten over de leeftijd waarop hij dat gaat doen maar waarom zouden we dat doen als hij een eigen plan heeft waarover hij enthousiast is? Ik prijs hem daarom. Al is zijn tienerbrein nog niet volgroeid, hij heeft hierover nagedacht en is vastberaden zijn plan tot uitvoering te brengen. Ik vroeg hem tijdens ons driegesprek nog wel of hij ook de sneue verhalen kent op Tiktok; niet alleen de verhalen van succesvolle, gelukkige personen in het buitenland maar ook die van spijtoptanten en mensen wie het niet zo goed vergaat. Ja, ook die kende hij.
Enkele weken geleden had Yuda een toelatingsgesprek op de Hospitality Campus. Dat verliep goed. Ze prezen hem om zijn Engelse taalvaardigheid (😉) en zijn goede eindexamenresultaten van Senior High School. Op basis hiervan stelde men een ietwat ander studieprogramma aan hem voor.
Hij gaat later dit jaar beginnen aan een tweejarige opleiding ‘International Hospitality’. Je zou deze opleiding kunnen vergelijken met de Hogere Hotelschool. Studenten worden klaargestoomd voor de toeristenindustrie, voor werk in een (internationaal) hotel of op een cruiseschip. Deze campus -gelieerd aan de universiteit van Singaraja- werd in 2012 opgericht en heeft een goede reputatie. Door het Indonesische Ministerie van Arbeid en Transmigratie is dit opleidingsinstituut uitgeroepen tot beste beroepsopleidingsinstelling van Indonesië. Op de website las ik dat hun motto is ‘Dromen, ontdekken en vieren’. Welke Gen Z-er spreekt dat niet aan?! Zijn vader is inmiddels om: hij steunt zijn oudste zoon in zijn vervolgkeuze. Net als wij.
Eerder deze week werd in heel Indonesië Kartinidag gevierd. Raden Ajeng Kartini (1879-1904) was een vrijzinnige dochter van een progressieve regent op Java. Zij mocht na de basisschool echter niet doorleren en moest thuisblijven tot haar uithuwelijking. Ze verzette zich hevig tegen de heersende moraal en schreef kritisch over (onder andere) polygamie, uithuwelijking, sociale ongelijkheid en koloniaal machtsmisbruik. Volgens haar was onderwijs de sleutel om de positie van de Indonesische vrouw te verbeteren. Ibu Kartini inspireert vrouwen nog altijd in hun strijd om gelijke rechten.
Voorlopig hebben de drie afgestudeerde klasgenoten maanden vrij en dat is hen van harte gegund. Ik wens ze ‘a bright future’.
