Silent Spring maar geen stille herfst

Mijn liefje en ik merkten een paar weken geleden voor het eerst op dat er nieuwe vogelgeluiden in de woonwijk zijn te horen. De merels keerden sowieso in groten getale terug. We zagen beide op een ander moment van de dag een roodborstje in de tuin en om ons huis vladderen. Ook is een nieuw soort gekwetter en gezang te onderscheiden. Daaraan kunnen wij nog geen vogel(s) koppelen. We plaatsten nieuwe bloeiende planten in bakken op het terras en elke namiddag komen daar Spaanse mussen lekkers wegpikken. Geen idee wat hen bekoort maar wij staan dat oogluikend toe. Alles voor onze gevederde vriendjes!

De mannen van de Vogelspotcast zijn ook weer terug van weggeweest. Elke donderdag kunnen we weer genieten van een nieuwe aflevering. Ze experimenteren momenteel met de Fat Lady, de beste vogelkijker van dit moment als ik de kenner mag geloven. (Swarovski 115mm objectieflens.) Na de zomerstop gingen vogelaar-expert Arjan Dwarshuis en beginnend vogelaar Gisbert van Baalen op zoek naar de zeearend (Lauwersmeer), de grauwe kiekendief (op de grens van Groningen en Drente), steltlopers (Breebaartpolder), witwangstern (Oostpolder) en de slagenarend (Norg). Een van de leuke dingen die ik Dwarshuis hoorde zeggen, is dat vogels in de herfst niet meer zingen maar roepen. Het begint wel sneu te worden dat Van Baalen in bijna elke uitzending voor schut wordt gezet of op zijn kop krijgt van de meester maar soms is zijn onnozelheid ook wel er-rug erg. Op de foto staan de makers met Arjan´s vriendin (biologe) Camilla Dreef. Ze eten een weidevogelvriendelijk broodje kaas op de Amsterdamse Elandsgracht, een initiatief van de Nederlandse Vogelbescherming.

Eerder deze week las ik in Britse krant The Guardian dat het aantal huismussen in Europa tussen 1980 en 2020 met 247.000.000 daalde. Een schokkend aantal. Er kwam een nieuw onderzoek tot stand in samenwerking met de Engelse Vogelbescherming (RSPB), BirdLife International en de Tsjechische Maatschappij voor Ornitologie. De helft van alle huismussen in Europa verdween en het aantal boommussen daalde met 30 miljoen. Zij zijn de grootste verliezers. Een op zes andere vogels verdween eveneens in deze periode; dat komt neer op een totaal verlies van 600 miljoen broedvogels. De Engelse leider van het onderzoek noemde de uitkomst van dit onderzoek een wake-up call en sprak over een ‘Silent Spring’. Dat is een verwijzing naar een boek van Rachel Carson uit 1962 (las ik) over de teloorgang van diersoorten door het gebruik van pesticide. Het boek leidde in de Verenigde Staten destijds tot een verbod op het gebruik van DDT. Carson (1940) was haar tijd als natuurconservator ver vooruit. Vooral vogels die het voor hun overleven moeten hebben van boerenakkers zijn de pineut, zo blijkt uit dit onderzoek.

Van de huismus is nog niet geheel achterhaald wat de oorzaak van de neergang is maar men vermoedt dat het een combinatie van voedseltekort, ziekte (vogelmalaria) en luchtverontreiniging is. De schaal van deze verliezen is vergelijkbaar met de dramatische cijfers van Noord-Amerika: een neergang van bijna 3 miljard vogels vanaf 1970. Er is ook een beetje goed nieuws in dit rapport te melden: van elf vogelsoorten verdubbelden de aantallen in diezelfde periode. Het gaat dan met name over roofvogels. Onder de winnaars zitten de slechtvalk, bruine kiekendief, buizerd, zee- en steenarend. Het gaat om relatief zeldzame vogelsoorten dus hun populaties zijn over de hele linie nog steeds klein. Wetenschappers zijn van mening dat deze soorten hebben geprofiteerd van verhoogde bescherming en vermindering van jacht en schadelijke pesticiden, evenals van projecten voor het herstel van specifieke soorten.

Mijn liefje en ik brachten deze week weer een bezoek aan natuurpark El Hondo (El Fondo) in de omgeving van Crevillent. We bezochten deze plek in het voorjaar en troffen daar toen, tot mijn grote plezier, onder andere kluten met kleintjes aan. Het was de eerste keer dat ik deze vogelsoort in de natuur zag. Die blog was getiteld ‘Vroege vogels vangen de dikste wormen’. 

De toegangsweg naar het park was deze keer al memorabel want er cirkelde een buizerd boven onze hoofden. Zoals eerder gezegd, kijk ik als vogelliefhebber bepaald niet neer op een eenvoudige mus. Naast het Bezoekerscentrum zag ik er eentje in een boom zitten. De kleur van de lucht is prachtig in deze tijd van het jaar. De rietpluimen op de achtergrond geven de foto extra sfeer, wat mij betreft. 

Vanaf de Mirador del Codo zag ik een grote groep rustende steltkluten op één poot in het water staan, hun lichamen weerspiegeld in het water. Optisch bedrog qua aantallen. Ze waren makkelijk te herkennen aan hun rozerode poten. Het waren er tientallen, volwassen dieren en veel jonge exemplaren. De volwassen vogels hebben een gitzwarte mantel en witte kop. De jonkies niet. Kijkend naar de heuvels in de verte kwam een groep kraanvogels (grullas) binnenvliegen. Het duurde even voordat ik ze herkende. Deze dieren ontvluchten de kou in Noord-Europa, in Zuid-Europa wordt hun komst gevierd.

Al wandelend, kregen we weldra gezelschap van een grote loslopende hond die een voorkeur bleek te hebben voor mijn liefje. Zij is niet per se een hondenvriendin maar deze viervoeter was een gemoedelijke lobbes die gezelschap zocht en werd gedoogd. Die twee daar zo met elkaar te zien, was een shot waard. Ik vond het een  aandoenlijk gezicht... Deze keer fotografeerde ik er ibissen, zilverreigers, flamingo´s, een tjiftjaf en slobeenden. Een enkele kluut vloog laag over het water bij de Volcam-uitkijkpost. 

Een van de hemelse vergezichten tijdens dit bezoek was de blik op grote zwermen vogels in V-formatie. Het is immers vogeltrektijd. Geverde vriendjes uit het noorden van Europa vliegen in deze tijd over deze Middellandse Zee-corridor naar Noord-Afrika. Ze bleven maar komen! Eenmaal buiten het natuurpark, langs een provinciale weg met aan weerszijde ondergelopen velden, bleek het te gaan om zwarte ibissen. De vogels waren te herkennen aan hun kromme snavel. Zo gewoon als ze lijken, zo bijzonder vond ik ze… Deze trekvogels zag ik namelijk nooit eerder met eigen ogen. Als je beter kijkt, zie je dat ze niet zwart zijn; er zit een diep donkergroene glans op hun verenkleed. Het zijn goede vliegers met een vleugenwijdte van bijna een meter. 

Ik houd van reizen (bij voorkeur ver), het is verslavend. Nu er maar geen einde lijkt te komen aan de coronapandemie, is overwinteren voor ons voorlopig geen optie. Dit soort uitstapjes houden mij op de been; letterlijk en figuurlijk. Een kinderhand is snel gevuld. Beter kijken naar vogels in de lucht dan dagen vol erbarmelijk gezucht! 

De besmettingen in Nederland rijzen (reizen?) de pan uit ☹. Twee van onze beste vrienden raakten er besmet met corona ondanks dat ze waren gevaccineerd. Niet door uitbundig, onvoorzichtig gedrag. Ze werden behoorlijk ziek, helaas. In dit deel van Spanje zijn de besmettingen momenteel onder controle. De vaccinatiegraad ligt hier hoger en afstand houden en het advies van mondkapjes dragen wordt hier nog steeds opgevolgd. Er stond een recent onderzoek in de krant waarin de effectiviteit van dat ding wordt aangetoond. Die lapjes deugen: corona krijgt daardoor 53% minder kans. Goed gezien van Fernando Símon, de Spaanse Jaap van Dissel! Maar Kerst komt eraan en dan komen Spanjaarden weer in groten getale in familieverband samen dus de zesde piek is hier in aantocht... Als daarop maar geen lockdown volgt, dan hoor je mij niet klagen.  

Na de lunch in een gastrobar in Orihuela-stad gingen we op excursie naar een plaatselijke ecologische olijfboomgaard waar op dat moment werd geoogst. Ik zag een uiterst slimme oogstmachine in actie en bedrijfsleider Pedro leidde ons enthousiast rond. Maar daarover meer in een volgende blog.

BoWo I

Illustratie: Jhoneil Centeno

Arjan en Gisbert van de Vogelspotcast gingen afgelopen week in een ondergelopen gebied grenzend aan het Amsterdamse Bos op zoek naar de blauwborst. Het was de eerste keer dat ik over deze vogel hoorde praten. Het blijkt te gaan om wat vogelaar Dwarshuis de mooiste vogel van Nederland noemt. (Terwijl ik luister, zoek ik naar bijbehorende afbeeldingen van het dier op het web.) Met een borst die mooier blauw is dan van de ijsvogel die ik hier zelf nog niet zo lang geleden aan de oever van een beekje spotte. Het is bovendien een schitterende zanger. De grootste vogelkenner van het land vertelde dat de wind momenteel heel veel trekvogels vanuit Zuid-Europa terug naar Nederland voert. Daar gaan ze broeden. Rondom Amsterdam kun je nu op een goede dag wel 60 vogelsoorten zien; vaak baltsend en soms parend. Ik ontspan helemaal als ik naar dit programma luister. De vrienden maken eenmaal per week een podcast van circa 30 minuten, met serieuze en melige momenten. Genieten!

Sinds enige tijd hebben we een Spaanse huismus die permanent op ons terrein resideert. Deze soort behoort tot de standvogels die bij voorkeur op dezelfde plek verblijven. Zij trekken dus niet van hot naar her. Net als in Nederland liep ook hier het aantal mussen in de afgelopen tien jaar drastisch terug. Desalniettemin domineren ze het tuinbeeld. Het is de eerste keer dat we zo´n gevederd vriendje als permanent logée kregen en daarom noemen we dit vogeltje BoWo de Eerste. Als ons Bolletje Wol in alle rust in het raamkozijn van de badkamer of van de logeerkamer zit (veel poep achterlatend), ziet het eruit als een goed gevuld en pluizig bolletje wol. De Spaanse huismus is anders dan de gewone huismus. Deze diersoort is iets donkerder van vacht en heeft meer strepen op de borst. Deze mus kan als soort wel 19 jaar oud worden. Je gaat toch anders naar zo´n diertje kijken als je dit weet.

Mijn liefje sprak het vermoeden uit dat BoWo weleens zwanger zou kunnen en daarom moest ik grinniken. Zij weet immers net als ik dat vogels eieren leggen en niet zwanger raken. Wat wij beiden niet weten, is of deze logé een vrouwtje of een mannetje is maar dat is de vrijheid die we als kijker en blogger hebben en nemen. Kun je vogels ook volslank noemen? Dat is ze in ieder geval niet omdat er kuikens in haar buik zitten. Ze heeft het waarschijnlijk goed bij ons. Eerder in het jaar legden we soms broodkruimels en zaad neer op de omringende muur. Die waren in een oogopslag verdwenen. Mijn liefje vervest het water in het drinkbakje elke dag; de glazen schaaltjes zie ik wekelijks terug in de vaatwasser. We verzorgen onze gevederde vriendjes goed!

BoWo zit ook weleens op het afdak van het terras van onze Deense buren maar dat zien wij niet als overlopen. We delen de mus, alles beter dan een dooie mus! Mussen zijn groepsdieren. Als je er een ziet, tref je er velen aan. BoWo maakt zelf onderdeel uit van een groep van een stuk of tien à 15 mussen die met elkaar de buurt bestieren. Ze vertoeven dagelijks in onze stoutejongensboom en in de bougainville. Ze houden van plekken waarin ze zich kunnen verstoppen. Daarin  nestelen ze ook. Uit het groene hart van die plekken komt dagelijks een lawaai van jewelste. Geen idee waarover ze het met elkaar hebben maar het is een oorverdovend getjilp. Het geluid dat uit BoWo’s keeltje komt, herkennen we beiden inmiddels uit duizenden. Ze praat nogal hard en herkenbaar. Van haar kunnen we dat hebben, van de Spaanse buurman (geen mus maar een grijze muis) niet. We hebben nu eenmaal onze voor- en afkeuren. Zo gaat dat bij mensen.

Deze huismus koos ons als nieuw pleeggezin. Het is hier al even broedtijd. Het ratelt en ritselt dan ook dagelijks in de grote boom op het terras. Als ik langsloop, valt de boom stil. Mijn liefje is van mening dat ze al kuikengeluid hoorde. Ik speur weleens om mij heen of ik kan ontdekken wie BoWo’s partner zou kunnen zijn maar dat is onbegonnen werk. Geen wie van de 3 maar wie van de 15! Het mannetje zou een donkerder snavel krijgen in broedtijd maar dan moet je wel de kleur hebben opgemerkt voordat die periode aanvangt. Evenmin had ik  idee of Spaanse mussen monogaam zijn dus dat zocht ik op. Op de site van Scientias vond ik daarover een interessant artikel. Zowel mannetjes- als vrouwtjesmussen kunnen promiscue zijn. Gelukkig is op dit punt geen sprake van genderongelijkheid. Die promiscuïteit wordt ingegeven door de wens veel of genetisch beter nageslacht voort te brengen.

Uit een twaalf jaar durend onderzoek naar dit soort gedrag op het Britse eiland Lundy bleek dat mannetjesmussen kijken naar hoe sterk hun partner is geneigd om vreemd te gaan. Vervolgens wordt op basis daarvan besloten om heel goed of juist minder voor het kroost te zorgen. De kuikens van overspelige moeders worden zo dus de dupe van het promiscue gedrag van een ouder. “Mannetjes veranderden hun gedrag afhankelijk van hun partner” vertelt onderzoeker Julia Schroeder die meedeed aan die jarenlange studie. “Wanneer ze van een eerlijke partner naar een ontrouwe partner gingen, gaven ze hun kroost minder voedsel.”

Onlangs troffen we een kapot eitje op het terras aan. Ik vroeg mij af of dat van BoWo was? Spaanse mussen leggen gemiddeld vier eieren per keer en doen dat gemiddeld drie keer per broedseizoen dus het inwonende paar zal niet meteen  kinderloos raken; maar toch… Aan de binnenkant van de eierschaal zat nog eigeel dus het ongeluk vond in een pril broedstadium plaats. Misschien had haar jaloerse mannetje het ei uit het nest gewipt? (Op de foto kun je tevens zien dat er weer Saharazand door de lucht vloog en hier met de regen neersloeg.) 

Er vindt veel meer klein en groter leed plaats in die tuin van ons. Mijn liefje is de tuinkabouter van de familie. Zelf vind ik het wel leuk een beetje te rommelen maar deze tuin is niet groot genoeg voor twee dus ik houd mij in. Wel sleepte ik vorig jaar een gekapte grote cactus die bij de groenafvalbak lag mee naar huis, met dubbele tuinhandschoenen aan om niet tot bloedens toe gestoken te worden. De plant voelt zich inmiddels heel senang in de tuin.

In dit seizoen is zij volop bezig met aanplanten om de tuin nóg aantrekkelijker te maken voor vogels, insecten en vlinders. Dat doet ze met voorgetrokken jonge planten, zaad en bolletjes die dan -af en toe met mijn hulp als er moet worden gebukt- in nieuwe potten en verse aarde worden gezet. Met dat jonge goed in de aarde loopt het bepaald niet gesmeerd. Zodra ze in de grond zitten, worden ze door vogels, die bezig zijn met nestbouw of gewoon lekkere trek hebben, en door slakken opgegeten.

Vooral die laatste soort bestempelde de tuinvrouw als “een ware plaag” en daar is geen woord Spaans aan. Die weekdieren gaan vooral´s nachts aan de slag en´s morgens vinden we overal slijmsporen op het terras en sporen van hun vraatzucht in de tuin. Zelfs de jonge zonnebloemen, toch voor geen kleintje vervaard, vertoonden hapjes uit hun prille blad. “Er is geen beginnen aan” riep zij, met enige wanhoop in de stem. Dat bleek niet helemaal waar te zijn. De huisjesslakken werden niet gespaard al bleven ze leven. Ze kwamen aanvankelijk in de tuinafvalbak terecht. Mijn bijdrage aan deze Strijd om de Tuin was vervolgens het leegmaken van gebruikte Nespresso-koffiecups. Slakken houden namelijk niet van koffiegruis dus de tuinkabouter legde daarmee een beschermende ring om haar nieuwe aanplant. We gaan zien wie wint. 

Over katten, vissen en vogelen

Gisteren werd Vera Bergkamp van D66 (49) in Nederland tot de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer gekozen. Een eervolle baan. Dat is spijtig voor de zittende voorzitter Kadhija Arib die eveneens solliciteerde en ik persoonlijk wel een tweede termijn had gegund. Ik kende Bergkamp tot nu toe met name als voormalig voorzitter van het COC, de  belangenbehartiger van de LGBTQI-gemeenschap. Geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. 

Bergkamp is lesbisch, Amsterdamse en noemt zich wereldburger. Wat ik niet wist over haar, is dat ze een Marokkaanse vader heeft (maar geen dubbel paspoort) en een dochtertje. Diens naam was dermate moeilijk uit te spreken dat ze koos voor haar moeders achternaam. Wij weten dat er nog meer redenen zijn om dat te doen…

Als de kat hier in huis de krullen van de trap krapt, dan heeft de huismuis geen tijd of zin om op tafel te dansen! Vanaf het moment dat mijn liefje een gat in haar schedel viel, was ik overdag druk en 's nachts slapeloos. Als je partner-in-crime haar straftaken in huis aan de ander moet overlaten, realiseer je je pas hoeveel je samen doet om een huishouden in goede banen te leiden. Net zoals ik mij weer eens ten diepste realiseerde waarom ik met haar ben en met geen ander. De hechtingen zijn verwijderd, ze heeft (inderdaad) een heuse deuk in haar voorhoofd; de wond ziet er oké uit.

Door dat incident lees ik al twee weken geen letter in een papieren of digitaal boek. Dat is opmerkelijk voor een boekenwurm als ik. Kranten lees ik dagelijks maar literatuur en beschouwend proza liet ik tot dusver links liggen. Geen puf, geen zin. Ook mijn hoofd stond er niet naar. Gelukkig verandert dat nu rap. Er ligt een stapel Nederlandse boeken naar mij te knipogen. ‘Een nieuw sociaal contract’ van Pieter Omtzigt, ‘Leugen en waarheid’ van Bas Heijne, ‘Slachters en psychiaters’ van Arnon Grunberg, ‘Gedachten over onze tijd’ van Tommy Wieringa, ‘Wij zijn licht’ van Gerda Blees en ‘Cliënt E. Busken’ van Jeroen Brouwers. Die laatste twee zijn genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2021. Nominaties voor dit soort (inter)nationale literaire prijzen probeer ik als literatuurwetenschapper jaarlijks bij te benen. Dat is flink aanpoten.

Zo weinig als ik in de afgelopen twee weken las, zo veel zag ik op Netflix. We konden wel wat afleiding gebruiken. Elke dag tipt de redactie van mijn huiskrant (Volkskrant) de beste programma’s en films op tv. Ons kan dat vaak niet bekoren. De voorkeur gaat dan uit naar iets anders op een ander gremium. Soms keken we samen, regelmatig deed in dat 's avonds in mijn eentje op de iPad. Zij lag dan te relaxen of lekker te slapen. Sowieso kijk ik spannende films of docu’s met een zweempje geweld in mijn eentje. Mijn liefje heeft namelijk nogal een tere ziel. Dit zijn mijn Netflix-favorieten van dit moment: de documentaire ‘Seaspiracy’, het eerste seizoen van de Spaanse serie ‘La Valla’, het derde seizoen van ‘Shtisel’ en de nieuwe miniserie ‘Self Made’.

Seaspiracy vond ik bijna elke van de 90 minuten  ontluisterend. De Britse makers Ali en Lucy Tabrizi -geen wetenschappers- en hun team legden een indringend verhaal vast over wat er onder water gebeurt, door toedoen van de mens. Datzelfde team was enkele jaren geleden verantwoordelijk voor de documentaire Cowspirary. Volgens sommige critici waren zij niet eerlijk over sommige feiten en klopten hier en daar hun statistieken niet. (Met sommige kritieken stemden zij overigens in.)

Dat gezegd hebbende, deze gepassioneerde verhalenvertellers toonden de kijker een wrange blik op de industriële visvangst. Kweekvissen in vistanks op zee lopen de vreselijkste ziekten op (zelfs chlamydia – een seksueel overdraagbare ziekte!), zalmen in tanks worden levend opgegeten door luizen of sterven aan hartfalen. Oceanen en zeeën worden door commerciële visbedrijven met hun trawlers leeggevist, lokale vissers lijden steeds vaker honger. Mariene reservaten zijn een lachertje: binnen de grenzen mag nog steeds op grote schaal commercieel worden gevist. Dolfijnvriendelijke visvangst blijkt niet of nauwelijks te bestaan. Met de meeste bijvangst loopt het desastreus af (haaien, dolfijnen, schildpadden). Er vinden grove mensenrechtenschendingen plaats op vissersboten in Aziatische wateren; garnalen die daar worden gevangen worden daarom “blood shrimp” genoemd. Duurzame visvangst is meer een woord dan een daad. De visindustrie is vervuilender dan al het dobberende plastic bij elkaar; afgedankte visnetten maken 45% uit van de plasticsoep in de Great Garbage Patch. En zo kan ik doorgaan… De Tabrizis gaan waarschijnlijk ongenuanceerd te werk en overdrijven (volgens MSC), geven de bijdrage van anderen aan de documentaire niet juist weer maar hun punt is duidelijk: het gaat erg fout met vissen. 

Mijn liefje en ik besloten na het zien van deze documentaire verder te minderen met vis eten. Welke labels kun je immers als consument nog vertrouwen, welke zijn waar en oprecht? Tja. Wilde vis zien we graag op onze borden verschijnen (al is dat doorgaans tegen een pittige prijs) maar van kweekvis zien wij voortaan af. Al jarenlang zijn we flexitariër: we stopten niet met eten van dieren maar minderen elk jaar meer.

De Spaanse serie La Valla is een distopisch verhaal dat zich afspeelt in 2040, na de Derde Wereldoorlog, in de hoofdstad Madrid. Er heerst een zeer besmettelijke virus, grote en kleine mensen verdwijnen bij bosjes en burgers hebben aan alles gebrek. Madrid is verdeeld in sectoren, je komt de stad alleen in als je gezond bent en werk hebt; reizen tussen sectoren is verboden. 

Nieuw Spanje wordt bestuurd door een despoot en een uiterst gewelddadige en repressieve politiemacht. Alma, de echtgenote van de minister van Gezondheidszorg speelt een zeer dubieuze rol. Zij laat gezonde kinderen verdwijnen en voert medische experimenten op hen uit. Er vindt regelmatig ondergronds burgerverzet plaats. Het reilen en zeilen van één familie (drie generaties) staat centraal in dit verhaal. Tijdens het kijken vroeg ik mij regelmatig af of de Spaanse burgeroorlog die onder Franco begon, gevold door het fascistische regime dat tientallen jaren voortduurde, voedingsbodem is geweest. Ik kan mij voorstellen dat taferelen die zich in La Valle afspelen, zijn gebaseerd op situaties die zich destijds in het echt voordeden. Deze serie vind ik heel spannend, bij tijd en wijle zelfs beklemmend.

Met de derde jaargang van Shtisel zijn we alweer klaar. Als iets goed bevalt, kijken we maximaal twee afleveringen per keer. Niet omdat we zo gedisciplineerd zijn maar om het lekker lang te laten duren. Deze serie gaat over het wel en wee van een ultraorthodoxe joodse familie in Jeruzalem. Liefde, dood, vriendschap, verraad (en lichtere vormen als leugens en oplichterij), kunst, eten & drinken, studeren, koken… alles komt hier aan bod! De hoofdpersonages, mannen en vrouwen van alle leeftijden, houden zich aan de strenge regels van de Torah maar sommigen zijn daarin stricter dan anderen. Heel goed gespeeld, boeiende materie.

En dan de miniserie Self Made die we begin van deze week afrondden. Dit verhaal is gebaseerd op het ware leven van Madam C.J. Walker, een Afro-Afrikaanse wasvrouw die op eigen kracht de eerste zwarte vrouwelijke miljonair van Amerika wordt. Sarah Breedlove-Walker was ondernemer, filantroop, sociaal en politiek activiste, geboren in de 19de eeuw. In de serie bouwt ze met haarproducten en  haarsalons voor zwarte vrouwen een zakenimperium op. (Ze wordt de buurvrouw van Rockefeller.) Haar eerste huwelijk kenmerkt zich door huiselijk geweld; daaruit wordt één dochter geboren, Lelia. Haar tweede echtgenoot (Charles James Walker) gedraagt zich beter maar is niet bepaald ongevoelig voor ander vrouwelijk schoon. De tweede scheiding volgt dan ook. Lelia blijkt van de vrouwenliefde te zijn maar moeder wenst een nakomeling dus dochter moet zich voortplanten. Lelia vindt een andere oplossing: ze adopteert een jong zwart meisje (dat later het bedrijf zal leiden). De echte mevrouw Walker overleed in 1919, de gespeelde heeft het eeuwige leven. Een mooi portret van een powervrouw die haar tijd ver vooruit was.

Tenslotte nog iets over de Vogelspotcast van vogelaar Arjan Dwarshuis en zijn vriend Gisbert van Baalen die ik recent begon te volgen. Het is lastig om door de podcastbomen het bos te zien maar deze beveel ik van harte aan. De mannen zijn dikke vrienden sinds de middelbare school, studeerden samen maar maakten vervolgens heel andere keuzen. Dwarshuis werd een bekende vogelkijker met een wereldrecord op zijn naam (van de meeste vogels kijken in één kalenderjaar), Van Baalen werd kustenaar. 

Dwarshuis gaat zijn vriend leren vogels spotten en dat gaat met vallen en opstaan. Aan enthousiasme aan beide zijden ontbreekt het niet. In de podcast hoorde ik overigens dat je geen ‘spotten’ mag zeggen. Deze hobby heet formeel vogels kijken. De naam van de podcast (door Van Baalen bedacht) mag na veel onderlinge discussie toch blijven. De vrienden gaan telkens 30 minuten op avontuur in de natuur. Dwarshuis kan het geluid van vogels trouwens perfect nadoen. Hij heeft daarvoor geen app nodig! De eerste uitzending speelt zich af in het Vondelpark waar de mannen op zoek gaan naar de bonte specht en de Europese ijsvogel.

Deze spotcast vind ik leuk, ontspannend en vooral leerzaam. Een van de aardige momenten uit de eerste aflevering is dat Dwarshuis, die een wandelende vogelencyclopedie is, vertelt over de bonte specht. Onder andere waarom die vogel geen hoofdpijn krijgt van al dat gehak in boomstammen. Als er eenmaal een gaatje is gemaakt, zuigt het dier met zijn uitrolbare tong met weerhaakjes torren en andere insecten uit de stam. Ze maakten scans van de kop van de specht om te zien of er in de loop van de tijd enige vorm van hersenbeschadiging optreedt. (Je begrijpt dat dit onderwerp momenteel mijn bijzondere aandacht heeft!) Dat blijkt nauwelijks het geval. Deze vogelsoort heeft overlappende schedelplaten met lucht daartussen waardoor de klappen kunnen worden opgevangen. De medische wetenschap kan nog veel leren van deze vogelsoort, bijvoorbeeld bij het behandelen van hersenschade bij vechtsporters en bij mensen die van de trap vallen.