Kleurrijke zeemeerminnen

Het einde van The Ocean Race 2023 nadert met rasse schreden. De start was op 15 januari in Alicante en wij waren erbij. De grote finale zal op 1 juli plaatsvinden in Genua, Italië. Etappe 6 van Aarhus (Denemarken) via Kiel (Duitsland) naar Den Haag werd inmiddels afgerond. De posters voor dit grote evenement hingen door de hele stad, volgens vriendin-reporter Bernadette. De gehele vloot was weer in Europese wateren dus twee klassen deden aan deze etappe mee: die van de IMOCA 60 en de VO65. In die laatstgenoemde klasse participeert een Nederlandse boot, Team JAJO. Jelmer van Beek en zijn team trainden in de afgelopen weken hard om weer te gaan strijden om de punten. Zij staan op de tweede plek in het algemeen klassement.

De een na laatste etappe zit erop. Alle boten kwamen inmiddels aan in de binnenhaven van Scheveningen. Het was een spannende finish. Op de hoogte van Haarlem lag de Amerikaanse koploper een halve zeemijl voor op het Zwitserse team, op nog eens een halve zeemijl gevolgd door team Malizia. Vijf dagen lang kunnen bezoekers de raceboten en de zeilers daar bewonderen. Er treden bands op en de kleurrijke zeemeerminnen zijn van de partij met straattheater. Daar ligt tevens een aantal tall ships afgemeerd. De grote afwezige is echter de Hollandse nieuwe; die was nog niet vet genoeg. De start van het haringseizoen is uitgesteld tot 23 juni.

Er gebeurde veel in de afgelopen etappe. Het goede nieuws was dat Team GYOT Environment (alias Team Europa) zich weer aan de start meldde. Ook dat team kreeg te maken met een gebroken mast en moest etappe 5 noodgedwongen overslaan. Wel kregen ze het voor elkaar om tijdig een nieuwe mast naar Kiel te laten transporteren. Hun ontmaste zeiljacht werd op een containerschip vanuit Halifax (Canada) naar Noord-Europa gevaren en kwam een dag voor de start van de zesde etappe in de haven van Aarhus aan. Wat je noemt kiele-kiele!

Het slechte nieuws is dat de Franse schipper van Team Holcim PRB, Kevin Escoffier, niet aan het roer stond deze keer. Enkele dagen voor de start in Aarhus las ik dat hij “om persoonlijke redenen” uit de race stapte. En dag later kwam er een officieel bericht van de raceleiding. Er zou zich in Newport (Verenigde Staten) aan de wal tijdens een feestje grensoverschrijdend gedrag hebben voorgedaan waarbij hij en een jonge vrouw betrokken waren. Het voorval werd gemeld aan de Franse Minister van Sportzaken. De Franse Zeilbond stelde inmiddels een onderzoek in naar de precieze gang van zaken. Die bond is de enige bevoegde instantie die sancties kan opleggen. 

Ik ga de mogelijke dader niet veroordelen voordat de kwestie grondig is onderzocht. Maar iemand van zijn kaliber stapt niet voor niets af, denk ik. Een uiterst competitieve zeezeiler als hij doet dat alleen als er iets aan de hand is. Zijn team staat immers 1 punt achter op de koploper in het algemeen klassement (het Amerikaanse team 11th Hour Racing). Er is dus nog veel eer te behalen voordat The Ocean Race klaar is. Hij wachtte de finish niet af.

Het traject dat de boten aflegden, zou het meest complexe van de hele reggata zijn. Er waren slechts 800 nautische mijlen af te leggen maar de IMOCA´s moesten eerst naar het zuiden van de Baltische zee varen, richting het Duitse Kiel (fly-by) om daarna noordwaarts terug te varen, de Baltische zee af. Na het ronden van Denemarken voeren ze over de Oostzee richting Noordzee. Voor de VO65-vloot was de route naar Scheveningen minder complex omdat ze niet eerst naar het zuiden hoefden voor de Kiel-fly-by. In plaats daarvan gingen ze na de start direct noordwaarts, de Oostzee op en daarna zuidwaarts naar Scheveningen. Het Nederlandse Team JAJO deed het redelijk goed, men eindigde als derde. In het algemeen klassement staan ze op de tweede plek, drie punten achter nummer 1 (het Poolse team WindWhisper Racing). JAJO kan deze race in hun klasse dus nog winnen. 

Mijn favoriet bij de IMOCA’s, het Duitse Team Malizia, schreef een bijzonder record op hun naam tijdens etappe 5. Zij braken het snelheidsrecord dat tot dan toe in handen was van de Nederlandse schipper Simeon Tienpont. Team Malizia legde 641 nautische mijlen af in 24 uur; dat komt neer op een gemiddelde snelheid van 50km/uur. 

Schipper Boris Herrmann kent de wateren van Kiel als zijn broekzak dus dat zou in hun voordeel moeten zijn. (Hij studeerde in die stad en zeilde er vaak.) Het mocht niet zo zijn. Bij de start in Aarhus haalde de Zwitserse concurrent Holcim PRB (een plaats boven hen) een trucje uit waardoor Malizia te vroeg over de startlijn werd gedwongen en daardoor straf kreeg. De boot moest achter aansluiten. Die achterstand werd op dit traject niet meer ingehaald. Het team eindigde als derde (achter de vermaledijde concurrent Holcim PRB), scoorde 3 punten en kan, met nog één etappe te gaan en 5 punten resterend, de race niet meer winnen (met 27 punten). Als de Amerikanen -met 33 punten- geen fout maken of pech krijgen in de laatste etappe naar Genua, winnen zij The Ocean Race 2023. 

Bernadette stond op het Scheveningse strand bij het havenhoofd en stuurde mij leuke filmpjes van de finish. De Nederlandse koning en koningin waren eveneens van de partij, maar dan op het water. De NOS-app had nul-komma-nul bericht over deze epische zeilrace rond de wereld en de aankomst op vaderlandse bodem. Uiterst vreemd, wat mij betreft.

Knipkunst: Asya Kozina

Co-schipper Rosalin Kuiper zeilt vanaf Alicante mee aan boord van Team Malizia. Bernadette stuurde mij vorige week ook een interview toe van FD-journaliste Alice van Essen met haar. Dat interview is getiteld ‘Op de juiste plek bloei je op’. Het ging over hoe ze moest opboksen tegen haantjesgedrag van dominante mannen in de zeilwereld, hoe je op een IMOCA helaas niet aan dek kunt zitten (wat ze heerlijk vindt), hoe je in een piepkleine cockpit en onder voortdurende druk met elkaar moet samenwerken, hoe ze op het zwaarste traject van de race om de wereld een hoofdwond en een hersenschudding opliep en 'gewoon' doorging.

Nieuw voor mij als fan was dat ze tijdens haar studietijd last kreeg van chronische hoofdpijn. In diezelfde tijd werd ze gediagnostiseerd als persoon met ADHD. Drie jaar lang slikte ze ritalin om te kunnen studeren. Steeds vaker vroeg ze zich af waarom ze in een zombie moest veranderen om te kunnen slagen in deze maatschappij? ‘Het is toch raar dat we dit normaal zijn gaan vinden? Te vaak laten we ons in een keurslijf dwingen, leven we ons leven volgens de verwachtingen van anderen.’ 

Onlangs hoorde ik iemand met ADHD het acroniem op grappige wijze verklaren: Altijd Druk, de Hele Dag. ‘Uiteindelijk heb ik mijn weg gevonden door me te ontworstelen aan het heersende verwachtingspatroon. Het was een zoektocht, maar inmiddels weet ik dat ik me dicht bij de natuur het beste voel, daar gaat het leven voor mij vanzelf. Hoofdpijn is mijn leidraad: in de bergen en op zee heb ik er het minste last van. Op de 26ste dag van The Ocean Race was ik zelfs hoofdpijnvrij. Blijkbaar heeft je omgeving een groot effect op hoe je je voelt. Op de juiste plek kom je tot bloei. Ik gun iedereen de ruimte en de vrijheid om uit te zoeken welke leefstijl bij hem of haar past.’ 

Wijze woorden van een jonge en talentvolle zeezeilster van wereldklasse. Meer of minder zee, Rosalin? Ik begrijp haar antwoord maar al te goed. Zij is een vrouw naar mijn hart.

Een vrouw en een kip zijn de pest op een schip

Het is weer hoog tijd voor een blog over de razend-spannende Ocean Race. (De titel van deze blog verwijst naar een oud zeemansgezegde, met de nadruk op oude zeemannen...) De teams vertrokken uit Kaapstad en zeilen nu over de Zuidelijke Oceaan richting Brazilië. Dit is het langste traject van deze race om de wereld: 12.750 zeemijlen. Ze zullen er ruim een maand overdoen. Ik vond een aardige illustratie in een Nederlandse krant over de bevoorrading van Team Malizia voor dit monstertraject in de race. Voor een crew van vijf personen neemt men op dit traject onder andere 120 repen chocolade, zeven blokken Parmezaanse kaas, 50 appels, 600 theezakjes en 35 rollen toiletpapier mee aan boord.

De zeilboten zetten op 26 februari koers naar de Roaring Fourties en de Furious Fifties, de veelbesproken breedtegraden (40º en 50º ZB) die berucht zijn om hun stormachtige westenwinden en voortdurend hoge golven. Ze waren nog niet uit het zicht van de haven of de passage ging al snel -wederom- gepaard met schade aan drie van de vijf deelnemende boten. 

Voor Guyot Environment - Team Europa was de averij dermate ernstig dat ze naar Kaapstad moesten terugkeren. Het was aan de oplettende Britse Annie Lush (1980) te danken dat het probleem vroegtijdig werd ontdekt. (Lush deed aan een eerdere jaargang mee aan boord van Team Brunel.) Ze ging doodmoe naar bed toen ze dacht dat ze een vastgesjorde krat op de bodem van de boot zag bewegen. Even dacht ze te hallucineren maar ze nam het zekere voor het onzekere en deelde haar bevindingen met het team. 

Vanwege de constante klappen op het water raakte een deel van de romp van de kajuit ernstig beschadigd. Een bodemplaat van koolstofvezel (carbon fibre) van hun IMOCA 60 kwam los. In het Engels spreekt men dan over ‘delamination’, het scheuren van een of meer lagen carbon fibre door een breuk in het opvulmateriaal; een zogenaamd rompsandwich-probleem. Verder zeilen was volledig onverantwoord. Men lapte de schade zo goed mogelijk op om langzaam (minder dan 10 knopen), met een kleiner zeiloppervlakte en met motorondersteuning terug te varen. 

De boot is nu op het droge in Kaapstad voor een grondige reparatie. De bodem wordt deels losgesneden, de beschadigde koolstofvezelplaten vervangen, een deel van de tussenlaag vernieuwd en de lagen daarna weer aan elkaar gezet. Die reparatie zou aanvankelijk een dag of vijf à zeven in beslag nemen. Eerst liep men vertraging op door een voorbijtrekkende storm, daarna besloot men alle tijd te nemen. Het team gaf hun deelname aan dit traject. Vanaf Brazilië (Itajai) gaan ze weer volop meedoen; dan heeft men nog 60% van de race voor de boeg. 

Ook Team Malizia, waaraan de Nederlandse Rosalin Kuiper deelneemt, kreeg te maken met een fikse tegenslag. Er ontstond een scheur in de mast. Eerst schoot het grootzeil los en landde deels overboord. Vanwege het gewicht van duizenden liters zeewater dat vervolgens in de bolling van het zeil terechtkwam en het afbreken van een blok waarlangs het grootzeil wordt gehesen, sleet de grootzeilval door de mast als een mes door de boter. Kuiper, de lichtste van de crew en aan boord verantwoordelijk voor alle techniek, werd naar de top van de mast gehesen om de schade op te nemen en te fotograferen. Die mast is 28 meter lang. Ik voelde mijn eierstokken rammelen toen ik haar op een filmpje heen en weer zag bungelen aan een veiligheidslijn. Dat is geen klusje voor de faint hearted! Het bleek te gaan om een scheur van ruim 30cm. (Ze kwam bont en blauw uit de mast.) 

Het zeilteam had overleg met het technische team aan de wal over een oplossing. Men heeft een beperkte reparatiekit aan boord dus er moet verstandig met de beschikbare materialen worden omgegaan. Er zijn nog vele mijlen te gaan. Het plan ontstond om lappen koolstof over het gat in de mast te lamineren. Er moest echter ook een goed moment worden gekozen voor reparatie op volle zee, bij golven van tenminste drie meter hoog. Kuiper bereidde 18 koolstofvezellagen in de kajuit voor; dat was een tijdsgebonden, heel precieze klus. De reparatie ging uren duren en omvatte het schuren van de plek, het voorbereiden van het lamineren en het lamineren zelf. Britse collega Will Harris bracht die pleisters op de wonde aan de mast aan, bij een deinende zee. Men communiceerde met elkaar via Bluetooth headsets. Hij bungelde in het donker met een lampje op zijn helm, soms heftig heen en weer zwiepend.De mast moet na deze reparatie weer op volle sterkte zijn. En ja, er kan weer met grootzeil worden gevaren! 

Het Amerikaanse 11th Hour Racing Team heeft het eerste snelheidsrecord van deze editie op zak. Ze legden in 24 uur tijd ruim 544 nautische mijlen (ruim 1.007km) af, gemiddeld bijna 42km per uur. In de afgelopen week kregen ook zij met pech te maken. Twee van hun kleinere zeilen raakten beschadigd waardoor ze niet optimaal konden varen. Het weer was te slecht voor onmiddelijke reparatie dus men liep meer achterstand op. Inmiddels zijn de beide zeilen gerepareerd maar nu lijkt er ook iets met het roer aan stuur- en bakboord niet in orde te zijn; er zitten scheurtjes in. Ze hebben slechts één reserveroer dus een beschadigde is vervangen. Dit traject wordt niet voor niets de ‘Demolition Derby’ genoemd! 

Het Zwitserse team Holcim PRB gaat al dagenlang ruim aan kop en lijkt dat zonder schade te doen. Ze liggen nog maar 130 zeemijlen voor op de rest. Een aantal dagen geleden was dat nog bijna 500 nautische mijlen. In de zuidelijke oceaan kan je positie snel veranderen Je hoeft maar in een windstille zone terecht te komen of schade op te lopen en de voorsprong verdampt. 

In de week van wereldwijde Women´s Marches èn van Internationale Vrouwendag kan er niet genoeg worden gezegd en geschreven over de rol van vrouwen in deze tak van sport. Aan jaargang 2014-15 van de -toenmalige- Volvo Ocean Race deed voor het eerst een volledig vrouwelijke bemanning mee, genaamd Team SCA. Ik was fan en volgde hun verrichtingen op de voet. Ze zeilden op een knalroze boot met de Engelse Samantha Davies (1974) aan het roer. Enkele jaren daarvoor nam Davies al meermalen deel aan de Vendéé Globe solorace om de wereld. Ze finishte als derde. De zeer ervaren Davies zeilt nu mee aan boord van Team Biotherm, als bemanninglid met skipper Paul Meilhat. 

Papierkunst van de Oekraïnse 
Asya Kozina

Het meedoen van een compleet vrouwenteam aan deze roemruchte zeilrace leidde sindsdien tot een kleine revolutie: een grotere vertegenwoordiging van vrouwen in de Ocean Race. Dit is de eerste jaargang waarin elk deelnemend team tenminste één vrouw in de bemanning moest hebben. Bovendien ontstond uit Team SCA een nieuwe organisatie, genaamd ‘The Magenta Project’. Dat non-profit collectief streeft naar een grotere betrokkenheid van vrouwen in de top van de zeilsport. Zo bestaat er bijvoorbeeld een Mentoring Programma dat is bedoeld om vrouwelijke aspirant-zeilers van over de hele wereld in contact te brengen met ervaren en soms illustere mentoren uit de zeilwereld.

Gendergelijkheid staat hoog op het programma; het gaat om gelijkheid in kansen  en salaris. Dat dit broodnodig is, blijkt uit het verhaal van IMOCA-zeilster Clarissa Crémer. Haar sponsor voor de Vendée Globe Race 2024, Banque Populaire, liet haar “aan de kade achter”. Ze werd aan de kant geschoven als toekomstig schipper van het team. Deze beslissing werd genomen toen Crémer op het punt stond weer aan het werk te gaan na haar zwangerschapsverlof. Ze miste de vroege kwalificatie-evenementen vanwege de geboorte van haar eerste kind. Dat werd haar onterecht zwaar aangerekend. 

Onder andere Sam Davies zet zich in voor meer gerechtigheid voor zeilvrouwen die tevens moeder zijn. Als je gaat deelnemen aan een zeilrace rond de wereld, zet je je moederschap tijdelijk aan de kant. “Als je offshore stapt, moet je vergeten dat je moeder bent. Je mag je niet schuldig voelen, je moet 100% energie steken in de bemanning, de boot en de race. Dat kan alleen als je weet dat er goed voor je kind wordt gezorgd en daar komt veel bij kijken.” Naarmate meer sponsors op zoek gaan naar meer diverse zeilers en hun persoonlijke verhalen, is het van cruciaal belang dat ook goed moederschapsbeleid onderdeel wordt van de bedrijfs- en sponsoraanpak.

Een van de redenen -misschien wel de belangrijkste- waarom vrouwen moeite hebben om voet aan de grond te krijgen in dit soort professionele offshore-races, is vanwege fysieke verschillen. Er is een wijdverbreide perceptie dat vrouwen er niet sterk genoeg voor zijn. Davies, Lush en Kuiper bewijzen het tegendeel.