Halve dagen, goed besteed

Als we opstaan, dat is over het algemeen niet laat, is het hier reeds 27 graden Celsius. Aan het einde van de middag is de temperatuur opgelopen naar 37 graden. We gaan ’s ochtends dus vroeg op pad en komen doorgaans rond 3 uur terug naar het hotel waar het koel en cool is. Dat schema bevalt goed.

Dit weekend was het hoog tijd voor een bezoek aan enkele van de vele musea in Córdoba. Het is niet alleen fijn om kunst te kijken, de zalen hebben de gewenste temperatuur. We bezochten Museo Provincial de Bellas Artes Emilio Caraffa en Museo Superior de Bellas Artes Evita – Palacio Ferreyra. Voor €2 per persoon kregen we toegang tot twee musea waar we bovendien mochten fotograferen.

Het eerstgenoemde museum is gevestigd in een klassiek gebouw dat in 2007 een hypermoderne vleugel kreeg. Daar vind je vooral moderne kunst van beginnende Zuid-Amerikaanse kunstenaars, plus een speciale tijdelijke expositie. Het tweede museum, dat in een voormalig privépaleis is gevestigd, heeft moderne klassiekers aan de muur, van kunstenaars die (inter)nationale bekendheid genieten.

Vooral de serie ‘Manos Anónimas’ van de Argentijnse kunstenaar Carlos Alonso (1929) in Belles Artes Ferreyra maakte indruk. Het is werk dat hij na de militaire dictatuur maakte. Hij schilderde militairen met donkere brillen en lange jassen die nare dingen doen met naakte -soms zwangere- vrouwen die vaak door kleine kinderen worden vergezeld. Eén schilderij waar je grote mannenvoeten ziet die op de schouders van een naakte vrouw in een badkuip drukken, raakte mij. Ik voelde misselijkheid opkomen toen ik voor het werk stond, mijn liefje liep ervan weg. Het is zonder meer knap geschilderd maar door het indringende beeld kun je er niet lang naar kijken... Alonso’s dochter Paloma (1956) verdween tijdens de militaire dictatuur waarna hij in Italië in ballingschap ging. Hij is inmiddels alweer vele jaren terug in Argentinië.

In datzelfde museum zag ik een verwijzing naar een ‘oude’ bekende: de Argentijnse kunstenaar Antonio Berni (geboren in Rosario), wiens werk wij in het MALBA in Buenos Aires uitgebreid leerden kennen. Berni maakt politiek geëngageerde werken waarbij twee denkbeeldige personages centraal staan: Juanito Laguna & Ramona Montiel. De jongen is zoon van een fabrieksarbeider en de vrouw is prostituée, beiden zijn arm. Berni begon hen te schilderen en in collages af te beelden in de jaren ’50 en legde hun leven decennialang in figuratieve kunst vast. Het museum toont Eva Perón met de moeder van Juanito, van de Argentijnse kunstenaar Daniel Santoro. Als je mij in november 2014 had gevraagd naar Berni of Juanito zou ik geen idee hebben gehad… Op zo’n moment realiseer ik mij al te goed hoeveel geestelijke rijkdom reizen voortbrengt.

In het museum staat eveneens een vrolijk beeld van mevrouw Perón, getiteld ‘Evita en el balcón’ van kunstenares Luciana Bertoloni (Córdoba, 1971). Het beeld is gemaakt van ijzer, beton, aarde en glas, haar letterlijk schitterende jurk is een mozaïek van onder andere uitspraken en foto’s over haar. We lunchten heerlijk in de Bistró del Museo dat op de begane grond van het Caraffa-museum is gevestigd.

Na gedane arbeid is het goed toeven in Hotel Koningsblauw; we voelen ons grote bofkonten dat we hier bij toeval terechtkwamen. Het eigen restaurant, Républica, dat sinds twee maanden actief is, is open van donderdag t/m zaterdag. Gisteren ontmoetten we de jonge chefs Miguel Escalante en Javier Rodríguez en spraken we met hen over onze culinaire ervaringen in Argentinië tot dusver. De regelmatige lezer weet dat we zwaar teleurgesteld waren over de kwaliteit van de maaltijden in Buenos Aires; ze missen smaak, wat ons betreft. We leerden inmiddels dat zout bij wet is verboden in die provincie en dat verklaart veel. De chefs van Républica voegden daaraan toe dat de eerste restaurants in de havenstad door Spanjaarden werden opgezet; zij probeerden vervolgens Italiaans te koken. (De Italianen die er waren, hadden namelijk weinig geld.) Zo werd BA’s culinaire geschiedenis een samenraapsel en een verhaal van ‘net niet’. Tja.

In de provincies Santa Fé en Córdoba geldt die wet niet en dat was te proeven. Overigens las ik gisterochtend in een nationale krant dat Rosario, waar wij onlangs vertoefden, in 2014 door een geweldsgolf werd overspoeld. Iedere dag van dat jaar werd daar iemand vermoord?! Wij kunnen het navertellen.

Voor mijn liefje staan de gerechten van chef Rodrigo Castilla in Palermo nog steeds op de eerste plaats, van mij krijgen Escalante en Rodríguez de hoogste score. Zij gebruiken seizoensgebonden ingrediënten, de passie spat van de borden en de gerechten zijn pretty as a picture! Het bedienend personeel is enthousiast, klantgericht en toegewijd. Elena is Spaanse, Angela komt uit Colombia. Het toeval wil dat zij in Nederland au-pair was. We nemen een brief mee voor de betreffende familie die wij persoonlijk gaan afgeven tijdens ons aanstaande bezoek aan het Vaderland. Dit team heeft veel in hun mars.

Vanavond wordt het afzien want de Republiek is weer dicht. Morgen gaan we vóór het hanengekraai op om de bus naar Mendoza te nemen. Het wordt de langste busrit van deze rondreis: 11 uur. De provimand is goed gevuld.

Córdoba en omgeving

Córdoba is een stad met 1.3 miljoen inwoners, prachtige gebouwen, jezuïtische roots en nog veel meer. Een van de opmerkelijkste dingen is dat er immense rijen wachtenden staan voor banken en sociale instellingen; soms zijn die wachtrijen honderden meters lang. Het betreft vooral heel veel ouderen. Ik vroeg aan gids Rodrigo waarom. Mensen halen hun pensioen of andere financiële steun in persoon op. ‘Hebben ze dan geen bankrekening?’ Eh.., nee.

We spraken met hem veel over zijn geboorteland; niet elke vraag vond hij even gemakkelijk maar hij moest zich tot niets verplicht voelen. Zo was daar onze vraag of Argentinië een eerste, tweede of derdewereldland is. Hij en zijn vrouw hebben beiden goed werk, een auto, geld om boodschappen te doen, een gezonde baby en een prettige woonomgeving. Hij ziet de tekortkomingen van zijn land maar is er trots op Argentijn te zijn.

In mijn optiek is Argentinië het alle drie: er is veel armoede, basale voorzieningen zijn niet overal of niet voor iedereen aanwezig. In bepaalde aspecten doet het land ons denken aan Nederland van 50 jaar geleden (klassenstrijd, arbeidersverzet, oppermachtige vakbonden, religie als verbindende factor). Op mijn vraag waarom er geen goed treinenstelsel is, legde Rodrigo uit dat jaren geleden een deal werd gesloten tussen de toenmalige president en de vakbondsleider van vrachtwagen- en buschauffeurs. Zij kwamen overeen dat treinen er niet komen… Tja. Tegelijkertijd is het een van de meest ontwikkelde landen in Zuid-Amerika. Rodrigo noemde hun satelliet in de ruimte en de kerncentrales die overal worden gebouwd.  

De eerste muurschildering waarop mijn oog viel in de buurt van het busstation heeft dakloze kinderen als onderwerp. Overal waar je loopt in deze stad, zie je -radicale- politieke leuzen, de herinnering aan de vuile oorlog onder Videla (1976-1983) is aanwezig in de vorm van een archief, een museum en enkele monumenten. Op één bepaalde plek in de stad was een illegale vrouwengevangenis waar werd gemarteld. Je ziet foto’s van vrouwen die dat overkwam en het niet overleefden… Die periode is en blijft een open wond voor velen.

Vandaag bezochten we enkele bijzondere dorpen in de Sierras Chicas. Een van die dorpen is La Falda, anderhalf uur rijden naar het noordwesten. In het begin van ons verblijf in Buenos Aires vond ik in een tijdschrift een intrigerend artikel over Hotel Edén. Het hotel werd in 1912 eigendom van twee Duitse broers, Walter & Bruno Eichhorn. Walter en echtgenote Ida waren vrienden van Hitler. Zij hingen het nazi-gedachtengoed aan en sponsorden de leider in aanloop naar zijn verkiezing.

In juni 2014 blogde ik over een boek dat ik toentertijd uitlas, getiteld ‘Grey Wolf – The Escape of Adolf Hitler’ (2011) van de hand van de ervaren en gerespecteerde Engelse onderzoeksjournalisten Simon Dunstan & Gerrard Williams. Vijf jaar lang deden ze onderzoek naar de mogelijkheid dat Hitler geen zelfmoord pleegde maar na de oorlog naar Argentinië ontsnapte en daar vele jaren later op hoge leeftijd overleed.

Ter voorbereiding op het bezoek aan La Falda las ik het boekje ‘Eden Hotel – El nacimiento de un pueblo’ (2007) dat ik van Rodrigo leende. Daarin wordt vooral de ontstaansgeschiedenis van het hotel en het dorp uit de doeken gedaan, met een enkele verwijzing naar de hechte banden tussen de Eichhorns en Adolf Hitler. In 1937 feliciteerde hij hen middels een telegram hartelijk met hun zilveren huwelijk.

De familie Eichhorn is heden ten dage nog steeds eigenaar van het hotel maar het gebouw lijdt aan achterstallig onderhoud. Men schuwt de publiciteit. Was het een nazinest voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog? Er wordt beweerd dat gevluchte nazi’s na de oorlog in dienst traden van het hotel. Inwoners van La Falda beweren Hitler na de oorlog regelmatig in hun dorp te hebben gezien. Hotelmedewerkster Catalina Damero beweert hem zelfs meermalen te hebben bediend in zijn hotelkamer aldaar. 
Zelf sluit ik dat geenszins uit (al ben ik geen aanhanger van complottheorieën). Rodrigo was sceptischer: zou de Mossad of de CIA in dat geval geen actie in Argentinië hebben ondernomen? Goed punt. We zullen het nooit zeker weten.

Nunca mas

Gisteren en eergisteren waren dagen vol engagement, solidariteit en emotie. Sinds ik nadenk over de wereld hang ik een links standpunt aan. Ik kom niet uit een links nest, ik kreeg die voorkeur niet met de paplepel ingegoten. Toch zit het diep. Ik blijf het gedachtengoed dan ook koesteren al voel ik mij niet meer verbonden met een linkse partij in wel politieke bestel dan ook. Onrecht en onrechtvaardigheid blijven een doorn in het oog, solidariteit met minderheden en minderbedeelden vind ik belangrijker dan ooit. En we moeten niet vergeten – No olvidamos.

Op woensdag bezochten we het Muséo del Holocausto. Dat onderwerp houdt mij sinds mijn jonge jaren bezig. Mijn liefje en ik waren de eerste bezoekers, we wachtten geduldig op de stoep totdat de klok 11 uur sloeg. Over de hele lengte van de gevel staan betonnen palen die kwaadaardigen van de uitvoering van snode plannen moeten weerhouden. Ik drukte op de bel en de deur zwaaide open. Na registratie konden we het museum betreden. Wat mij allereest opviel was de gang waardoor je het museum betreedt: oude, glimmende straatkeien onder een onverlichte poort herinnerden mij aan binnensteden van Oost-Europa. 

Het museum heeft een permanente en een wisselende expositie. De permanente gaat over het joodse leven in grote delen van Europa voor en tijdens de tweede wereldoorlog, de nazi-ideologie en het joodse leven in Argentinië ten tijde van de nazi’s. De foto’s zijn indringend.

De tijdelijke tentoonstelling was gewijd aan Jan Karski. Hij was een jonge katholieke Pool die wereldwijde bekendheid kreeg als ‘courier from Poland who exposed the Holocaust’. Karski is een gelauwerd man: hij behoort tot een van de Rechtvaardigen onder de Volkeren maar kreeg ook (weliswaar postuum) de hoogste Amerikaanse onderscheiding. Hij berichtte uit de eerste hand over misdaden tegen de joden door de nazi’s, tot aan President Roosevelt toe. Momenteel lees ik zijn autobiografie ‘Story of a Secret State – My report to the World’ waarop ik opmerkzaam werd gemaakt in het museum. Ook het overzicht van genocides in de wereld, tot vandaag de dag, schokte.

Argentinië was niet alleen toevluchtsoord voor joodse mensen, ook beruchte nazi’s zochten en kregen er onderdak. Zoals ik eerder blogde, vluchtte Eichmann aan het einde van de tweede wereldoorlog naar Argentinië waar hij onder de schuilnaam Ricardo Klemente een relatief onbezorgd leven leidde; eerst in Patagonië en later in Buenos Aires. Minstens 180 andere nazischurken volgden zijn voorbeeld. Tja.

Toen wij ’s avonds thuiskwamen, lazen we in de Buenos Aires Herald dat er eerder die dag -te weten om 11 uur ’s ochtends, op het moment dat de deur van het Holocaustmuseum openzwaaide- een standbeeld van Ana Frank werd onthuld in aanwezigheid van rabbijn Soetendorp. Buenos Aires kreeg een kopie van het Amsterdamse beeld, dat werd vervaardigd door de Nederlandse beeldhouwster Jet Schepp. Het staat om de hoek van de Nederlandse ambassade in de wijk Puerto Maduro. De dag erop gingen wij ernaar op zoek.

We reden met de bus vanuit Palermo de Calle Paraguay helemaal uit naar het havengebied. Mijn liefje zocht op wat er in de wijk was te zien: onder andere een brug van een de favoriete Spaanse architect Santiago Calatrava. Het gebied deed mij vanwege de skyline, de omgebouwde havenloodsen, de boten in de rivier en de kranen sterk denken aan Rotterdam en Londen.

’s Middags wandelden we naar Plaza de Mayo om de dwaze moeders en oma’s eer te betonen. Mijn liefje voelde een zekere gespannenheid en dat begreep ik goed. Al decennia lang weten we van de plek en van de protesterende vrouwen en nu komen we oog in oog met hen te staan. Circa 30.000 Argentijnen (waaronder 1.900 joodse mensen) verdwenen spoorloos tijdens de vuile oorlog van de militaire junta. 400 tot 500 kinderen werden geboren terwijl hun moeders vastzaten in detentiecentra. Zij werden illegaal geadopteerd door militairen en families die het Videla-regime steunden. Hetzelfde gebeurde in Spanje onder Franco. 114 van die Argentijnse kinderen zijn inmiddels opgespoord met behulp van DNA-onderzoek.

Mijn liefje en ik zaten om 3 uur ’s op een bankje aan het vermaarde plein. De eerste oudjes met geborduurde witte hoofddoeken liepen binnen. De vrouwen begroeten elkaar hartelijk, er wordt gekust en gelachen. Er was veel media op de been. Ik liep rond en herkende rabbijn Soetendorp tot wie ik mij kort richtte om te zeggen dat ik het mooi vond hem daar te zien. Hij liep die dag uit overtuiging mee met de Madres. Mijn liefje trof ik even later aan met Estela, een van de dwaze (groot)moeders, die net bezig was foto’s van haar verdwenen kinderen op te spelden. Zij vertelde dat ze geen oma is want haar kinderen waren nog geen ouder toen ze 38 jaar geleden verdwenen. Haar dochter zou gaan bevallen maar de baby heeft de familie nooit gezien. Die werd weggenomen en weggeven aan derden. Zij is oprichtster van de belangenvereniging van familie van vermisten. Ze vroeg waar wij vandaan kwamen. Daarop kwam een positieve reactie. 

Nederland speelde in de jaren ’80 van de vorige eeuw inderdaad een positieve rol in hun treurige geschiedenis. Wij boycotten het wereldkampioenschap voetbal in Argentinië in 1978 niet en de Madres de la Plaza de Mayo werden door Hollandse publiciteit op de wereldkaart gezet. De actie SAAM startte, Steun Aan Argentijnse Moeders. Nederlandse vrouwen zamelden geld in om de moeders een eigen plek te geven. De rest is geschiedenis. Aldus Hebe de Bonafini (1928), voorzitster van de Asociación Madres de Plaza de Mayo die gisteren ook aanwezig was. Zij oogt en klinkt nog steeds zeer strijdbaar. ¡Vamos las Madres!

Eén persoon kan het verschil maken. Dat idee wordt gepersonifieerd door Jan Karski, Ana Frank, rabbijn Soetendorp en las señoras Hebe y Angela.

Naar het land van Máxima

Het recentste boek dat ik uitlas, is getiteld ‘Máxima, de Argentijnse jaren’ van Gonzalo Álvarez Guerrero en Soledad Ferrari, beide Argentijnen. Deze niet-geautoriseerde biografie van Máxima Zorreguieta werd gepubliceerd in Argentinië, Spanje en Nederland. Ik vond dat lezing van dit boek onderdeel uitmaakt van mijn inburgeringscursus, ter voorbereiding op de aanstaande reis. ‘Barefoot, de Argentijnse weken’.

Het boek is goed geschreven, is degelijk van opzet en werpt wat mij betreft enkele nieuwe lichtstraaltjes op onze koningin. Mijn liefje las het boek ruim een jaar geleden aan boord van een vliegtuig; ook met plezier. Voordat we aan onze boekbespreking begonnen, waren we het allebei erover eens dat vriendin Nelly gelijk had… Misschien niet helemaal maar wel grotendeels. Zij beweerde namelijk jaren geleden dat ze niet kon geloven dat de beeldschone Máxima uit liefde met Willem-Alexander trouwde. Hij, houten Klaas, melkboerhondenhaar, Prins Pils. Zij, flamboyant, burgermeisje met koninklijke allure, kon toch iedere (andere) man veroveren?! Nelly vermoedde een andere drijfveer… tomeloze ambitie! Ik deelde Nelly’s analyse, mijn liefje -een romantica in hart & nieren- was van mening dat er liefde in het spel was. 

Welnu, we weten het antwoord. Uit het boek blijkt dat Máxima inderdaad niet hals over kop verliefd werd op WA. Ten tijde van hun eerste ontmoeting in Sevilla woonde ze in New York samen met een donkere Argentijn (haar type) maar die relatie liep op zijn laatste benen. De kroonprins werd op slag verliefd, overlaadde haar met aandacht, complimenten, cadeaus, uitstapjes en verrassingsbezoeken. Zij werd overrompeld, wist niet dat iemand zo verliefd kon zijn. De prinses van de pampa kon heuse koningin worden; ze hoefde haar hand maar uit te steken... En zo geschiedde. De auteurs verklaren dat ook zij in de loop van de tijd smoorverliefd werd op haar Hollandse prins-op-het-witte-paard. Schoonmoeder Trix zag eveneens brood in de Argentijns-Nederlandse combinatie. Het legde haar geen windeieren: het imago van het huis van Oranje fleurde geweldig op met Máxima!

Álvarez Guerrero en Soledad Ferrari beschrijven Máxima als een uiterst ambitieuze, vrolijke, zelfstandige, intelligente en zeer innemende jongedame. Regelmatig wordt ze in het boek ‘Zuid-Amerikaans in hart en nieren’ genoemd maar daarop gaan de Argentijnse biografen helaas niet dieper in. Dat zal ik dus zelf moeten uitvinden.

Enkele interessante weetjes: haar overgrootvader werd burgemeester in een stadje waar de eerste Nederlandse emigranten neerstreken. Máxima’s ouders gingen ongetrouwd samenwonen in het conservatieve, katholieke Argentinië en werden ongetrouwde ouders. Als vierjarige ging Máxima naar een kleuterschool in Palermo Viejo, de buurt in Buenos Aires waar wij binnenkort gaan logeren. Ze was de lieveling van haar papa, die zijn prinsesje verwende. De hond beet een keer haar gebitsbeugel kapot die ze uit had gedaan (en als die niet was vervangen, zouden we die prachtige glimlach nooit hebben gezien!). Haar middelbare school was een Argentijnse eliteschool die haar ouders met moeite konden betalen. Zij was de enige met een lunchtrommeltje terwijl haar rijke klasgenootjes in de kantine aten. Ze schreef in een jaarboek dat zij teveel ambities had om te beschrijven. 

Zelf had ze altijd het idee dat ze was voorbestemd voor iets bijzonders. Dat ze koningin van Nederland zou worden, beleefde ze zelfs niet in haar stoutste dromen. Dat ze haar ja-woord in het Nederlands zou geven, in afwezigheid van haar geliefde vader kon ze evenmin bevroeden. 

Jorge Zorreguieta was vijf jaar onderminister op het ministerie van Landbouw onder Videla (1976-1983). Tot vandaag de dag houdt hij vol dat hij niets wist van de misdaden tegen de menselijkheid die tijdens deze militaire dictatuur werden gepleegd. 30.000 vakbondsleden, linkse activisten, studenten en intellectuelen verdwenen spoorloos tijdens Argentinië’s vuile oorlog; een groot aantal van hen werkte op het ministerie van Landbouw. Niets doen om verdwijningen te voorkomen, is een strafrechtelijk verwijtbaar nalaten. Advocaat Liesbeth Zegveld diende recent een verzoek tot vervolging van Jorge Zorreguieta in, namens Argentijnse nabestaanden.

Nederlandse Fokker Friendship-vliegtuigen werden gebruikt om tegenstanders van het regime -na marteling- levend in de oceaan te gooien; de zogenaamde dodenvluchten. Ex-Transavia piloot Julio Poch, van Argentijns-Nederlandse afkomst, zit daar sinds 2009 als verdachte in voorarrest. Deze week verschijnt het boek ‘De zaak Zorreguieta’ van journalist Arnold Karskens. 

Dat alles was en is niet gemakkelijk voor Máxima: ze kan haar ogen niet sluiten voor die duistere kant van haar familiegeschiedenis. Ze zocht contact met de Dwaze Oma’s van Plaza de Mayo en ontmoette familieleden van slachtoffers van de junta. Sinds ze zelf moeder is, wegen die ervaringen naar verluidt nog zwaarder. In haar geboorteland is de vuile oorlog voorbij maar het trauma niet. Eén ding staat voor mij vast: een kind is niet verantwoordelijk voor het gedrag van zijn of haar ouder.

Reisburo Barefoot & Co

Je zou ons moeten zien, quatre mains spelend. Nu we ieder onze eigen notebook hebben, is dat reuzehandig. Daaraan ging het een en ander vooraf. Tijdens de recente reis naar Sulawesi (en Bali) begon de oude notebook kuren te vertonen: soms startte de computer niet goed op, kwamen er foutmeldingen op het scherm, standaardhandelingen duurden langer-dan-lang. Op de Londense luchthaven besloot ik daarom een nieuw digitaal reismaatje aan te schaffen. Het werd wederom een lichtgewicht, dunne, snelle notebook van hetzelfde merk, mèt aanraakscherm. Het apparaat is uitgerust met Windows 8. Ik was er erg content mee totdat zich een Windows update van het besturingssysteem aanmeldde, naar versie 8.1.

De installatie werd uitgevoerd, het systeem werd bijgewerkt en vervolgens las ik op mijn scherm dat het serieus fout was... Toen de computer op mijn instigatie probeerde de update terug te draaien, bleef die hangen. Het duurde uren en uren en er was nog steeds niets te zien op het scherm. Ik zette de computer uit, deed eerst een zachte en daarna een harde reset, haalde de batterij eruit, niets hielp. Gr@#$%rrrrr! Na een zoektocht op internet las ik dat het helaas een bekend verschijnsel is. Iemand op een Windows 8-forum zei het als volgt: 'the day Microsoft makes something that doesn't suck, is probably the day they start making vacuum cleaners'… Kernachtig. Vraag mij niet wat ik precies deed om de computer weer tot de orde te roepen maar de notebook werkt weer. Daarop besloot ik geen automatische updates meer te accepteren. Sindsdien keerde de rust weer.

Mijn liefje en ik zijn nu druk bezig met de planning van onze reis naar Zuid-Amerika. Het is daarvoor goed weer want de gota fria regeert: het regent hier dagelijks. Dat komt omdat het een uiterst warme zomer was dus het zeewater is veel warmer dan de boventemperatuur en dat botst. We kennen het verschijnsel. Het wordt onze eerste verkenning van dat continent. Met twee notebooks gaat dat goed: ziet zij iets interessants op haar scherm dan zoek ik dat verder uit en vice versa. Zij kiest, ik bekijk, zij boekt, ik kies, zij onderzoekt, samen besluiten we. Zo onderzoeken we landen, provincies, steden, vliegreizen, bussen, treinen, ferries en hotels en maken we keuzen.

Ter voorbereiding wordt er veel over de regio gelezen. Nu ben ik bezig met het boek ‘Something Fierce – Memories of a Revolutionary Daughter’ van de Chileense Carmen Aguirre. Het is de autobiografie van een dochter van revolutionaire ouders, ten tijde van de dicatatuur van Pinochet. Vanwege de activiteiten van haar ouders wordt het gezin op de zwarte lijst geplaatst en moeten zij het land verlaten. Ze wijken uit naar Canada maar besluiten enige tijd later naar Chili terug te keren. Dan vangt een spannende reis door diverse Zuid-Amerikaanse landen aan. Een uiterst geschikt boek, gezien de reisplannen.

Op de boekenstapel liggen diverse reisgidsen alsmede het boek ´Revolutionizing Motherhood: the Mothers of the Plaza de Mayo’ van Marguerite Guzman Bouvard. Sinds 1970 komen deze moeders van verdwenen kinderen -tijdens Argentinië's vuile oorlog onder Videla- elke donderdag samen op dat plein in Buenos Aires. Ook het boek van Michael D’Orso ‘Plundering Paradise: The Hand of Man on the Galapagos Islands’ is voor mij verplichte leesvoer; dat boek beschrijft de keerzijde van het ecotoerisme.

De grote lijnen van onze eigen reis beginnen zich af te tekenen: na enkele weken in een appartement in een leuke wijk van Buenos Aires reizen we naar Montevideo (Uruguay). Daarna keren we naar Argentinië terug om vervolgens over land naar Chili te reizen; dat houdt in dat we over de Andes zullen trekken. Ik verheug mij op de condors in dat gebied. We gaan de grens over en in Chili gaan we vanuit Santiago de omgeving verkennen om daarna naar Ecuador door te vliegen. We slaan Peru over; dat grote en interessante land is goed voor een separate vakantie in de nabije toekomst.

We kwamen onlangs via het web in contact met Rodrigo uit Ecuador die een plaatselijk reisburo heeft. Uit de ervaring in Sulawesi weten we dat het handig is iemand ter plaatse te hebben die mee kan organiseren. Hij boekte voor ons een comfortabele cruise langs de Galapagoseilanden met de Galapagos Odessey. Ik verheug mij op Darwins dierentuin! Hij legde ook onze plaatsen aan boord van de bijzondere tren crucero vast die ons langs vulkanen en steile bergen naar Quito brengt.

Tegen die tijd is het eind februari 2015, hoogstwaarschijnlijk tijd om naar Spanje terug te keren. Reizen is verslavend, ik zei het al vaak.