Leven aan de Costa

Afgelopen weekend was het hier 32 graden Celsius. Het was moeilijk uit te houden in de zon. Morgen begint de zomer officieel en dat is tevens de langste dag van het jaar. En dan te bedenken dat het in West- en Noord-Europa nog helemaal niet wil zomeren! We ontvingen een foto van Bente in hun huis in Denemarken. Ze zat met een dekentje om haar benen en een sjawl om haar schouders te lezen in huis.

Het werd onlangs voor het eerst wetenschappelijk aangetoond dat leven aan zee gezonder is. Het oude doktersadvies om ‘naar zee te gaan’ was kennelijk zo gek nog niet. Onderzoekers uit meer dan 14 Europese landen deden dit onderzoek onder meer dan 15.000 personen. De studie schetst een vrij helder beeld. Voor al deze landen gold dat mensen een betere gezondheid rapporteerden wanneer ze dicht bij de zee leven of meer tijd aan zee doorbrengen. (Dit was overigens geen nieuwe bevinding, het was een zogenaamd correlatief onderzoek.)

Maar de consistentie van dit en eerdere onderzoeken verbaasde wel. Het betekent niet dat men op basis van deze studie kan concluderen dat tijd doorbrengen aan zee mensen gezonder maakt. Wel is duidelijk dat de lucht aan zee schoner is dan landinwaarts. Daarnaast moedigt een verblijf aan zee mensen aan om actiever te zijn, door te zwemmen, snorkelen, (peddel)surfen, kayakken, beachballen, badmintonnen en wandelen langs de branding.

Vorige week namen mijn liefje en ik voor het eerst van dit jaar een duik in de Middellandse Zee. Het werd tijd! Empirisch onderzoek toont aan dat wij dit elk jaar een paar dagen later doen. Dat is geen opzet of een bewust plan, het komt er eenvoudigweg niet van. Het water was heerlijk qua temperatuur maar het onderwaterzicht liet te wensen over. Niet vanwege plastic maar er zweefde natuurlijk afval rond. In de afgelopen twee weken verdronken er twaalf zwemmers in onze regio; in Torrevieja (La Mata), Guardamar, Cabo Roig en Alicante-stad. Veel stranden hebben nog geen wachters en de zee was nogal onstuimig. Onze ‘socoristas’ arriveerden inmiddels.  

Wat ook voor ophef zorgde, is een nieuw onderzoek van Spaanse onderzoekers van de Universiteit van Càdiz en personeel van de Hoge Raad voor het Wetenschappelijk Onderzoek (CSIC) naar plastic in de Middellandse Zee. Het zou gaan om een oppervlakte van 2,5 miljoen m2. Plastic, ondubbelzinnig van menselijke afkomst, is het dominante zwerfafval in deze zee. Men gebruikte een combinatie van aardobservatiesatelieten (van ESA), supercomputers en geavanceerde algortimen om dit aan te tonen, op basis van 300.000 beelden. Normaliter komt het zeewater nooit hoog genoeg om het drijvende plastic vanuit de ruimte te zien maar het hoopte zich op tot dichte plekken en daardoor lukte het nu wel. Men detecteerde tot dusver bijna 14.500 drijvende ‘rijen’ plastic, elk ongeveer langer dan 1km.

Wat hebben de Nijl, de Ebro, de Po, de Rhône en de Ceyhan (Turkije) met elkaar gemeen? Al deze rivieren monden uit in de Middellandse Zee. Daar dumpen ze liters zoet water en tonnen plastic. De grootste afvalkaart die de onderzoekers tot nu toe wisten te tekenen, beslaat 94,5km2 wateroppervlakte; net zo groot als 7.500 voetbalvelden. 

De meestvervuilde plekken zijn het noorden van de Alborànzee (schuin onder Malaga), voor de noordkust van Algerije, de Golf van Gabès (oostkust van Tunesië), voor de kust van Calabrië (westkust van Italië) maar vooral in het noordelijk deel van de Adriatische Zee (de kom Italië-Slovenië). Ze moeten nu maar eens gaan onderzoeken hoe gezond het is om te zwemmen in een plastic zee. Voor vissen en andere zeedieren is reeds bekend hoe gezond plastic is (not)...   

We ontvingen recent goed nieuws over de Chiringuito van Ramón die zou terugkeren naar ons lokale strand. Hij en zijn vrouw Marisol beheerden hier twee  tenten op het lokale strand Las Higuericas toen wij naar Pilar verhuisden. Op enig moment verdwenen de tenten maar hun zoon Juan-Mi zette de zaak voort aan het strand met zicht op de binnenhaven van Torre de la Horadada. 

Ons gemeentebestuur besteedde de exploitatie van de strandfaciliteiten dit jaar opnieuw aan. Er moest nogal veel geld worden betaald voor een chiringuito op het strand maar Ramón bood kennelijk succesvol op zijn oude plek. Joehoe! In het contract staat echter dat iedere exploitant vanaf dit jaar geheel vernieuwde faciliteiten moet hebben. En die heeft hij niet. We vroegen zijn dochter en zoon enkele weken geleden hoe het ermee staat. Naar verluidt, zou de tent de daaropvolgende week worden opgebouwd. Dat bleek niet zo te zijn. Een nieuwe strandtent heeft men voorlopig niet want ze blijken lastig te verkrijgen. Nu las mijn liefje deze week voor uit een lokale krant dat ze hun oude strandhuisje alsnog gaan gebruiken, op straffe van een boete van €3.000 (wegens overtreding van de contractvoorwaarde). Anders blijft er voor hen niets over van dit zomerseizoen. Veel geïnvesteerd maar niets verdiend. Tja. We volgen dit relaas op de voet. (Je eet er een van de lekkerste paëllas met zeevruchten van de omgeving.) Dan moet de prijs maar omhoog! Ik kan niet wachten tot 'onze' chiringuito terugkeert naar het oorspronkelijke honk. 

Leven aan zee is dus gezond, behalve als je aan de Mar Menor woont. Europa’s grootste binnenzee in de autonome regio Murcia raakte in de afgelopen decennia zeer vervuild. Niet met plastic maar met chemicaliën. Daar werd laatst door de Spaanse organisatie ‘Ecologen in Actie’ een zwarte vlag uitgereikt. Hoewel het uiterlijk van sommige stranden aan de binnenzee verbeterde, is deze lagune nog steeds in crisis. Daar moet je deze zomer maar niet gaan zwemmen. Ook lazen we recent dat het handmatig verwijderen van biomassa uit de Mar Menor (een langlopend project) over drie jaar tijd 24 miljoen euro kost. 

We hadden in deze contreien -met name in Murcia- recent een DANA die ervoor zorgde dat 100 miljoen liter regenwater met sediment in die binnenzee stroomde, vanaf het Campo de Cartagena. Dat is een berucht landbouwgebied waar men tientallen jaren achtereen illegaal giftige landbouwstoffen loosde in de Mar Menor. Dat veroorzaakte de ellende. Het bestuur van de regio sprak de verwachting uit dat het vele water de chemische en biologische parameters van de binnenzee deze keer niet uit balans zou brengen. Dat geloven we dan maar. 

De regionale regering liet het Murciaanse Instituut van Agricultural Research & Development and Environment (IMIDA) een zogenaamde ‘digital twin’ ontwikkelen om de toestand van het water in de binnenzee continu te monitoren en te voorspellen of er problemen gaan ontstaan. Met dit nieuwe detectiesysteem kunnen onder andere zuurstof, chlorofylniveau, zoutgehalte en troebelheid op verschillende controlepunten in de Mar Menor een week van tevoren worden voorspeld. Zo kan men dan tijdig actie ondernemen. Het systeem kan 20 miljoen gegevens integreren en zo een veelheid aan gepersonaliseerd algoritmen op dit ecosysteem loslaten. De modernste technologieën (onder andere IoT-sensoren) en kunstmatige intelligentie komen in het systeem samen. Deze ‘digitale tweeling’ kost tot nu toe 1.2 miljoen euro maar dat is geen cent teveel voor de bescherming van deze bijzondere binnenzee die zo lang is gemaltraiteerd. De eerste fase van het project is inmiddels voltooid. 

Nou denk ik niet dat je het alleen redt als je kunt voorspellen en kunt ingrijpen voordat het misgaat. Je moet ook maatregelen nemen ‘aan de bron’ en daarop handhaven. Dat wil zeggen dat de bemesting in het omringende agrarische gebied drastisch moet worden verminderd. Bovendien moet voortdurend worden gecontroleerd op illegale handelingen en toepassingen. Financieel fors beboeten en zelfs gevangenisstraffen geven helpt eveneens. De praktijk wees namelijk uit dat de meerderheid van de lokale boeren (landbouw en veeteelt) decennialang uitsluitend oog had voor hun eigen productie en hun eigen bedrijfsvoering en geen boodschap had aan het behoud van de natuur. (Waar heb ik dat meer gehoord?!) Het regionale bestuur had oogkleppen op, hield de boeren de hand boven het hoofd en keek weg van de problematiek. 

Maar men is goed bezig al is er nog een ellenlange weg te gaan voordat we zeker kunnen stellen dat de binnenzee niet vergaat. Het andere goede nieuws is dat er weer zeepaardjes (hippocampus) en grote steekmosselen  -ook wel nacro's genoemd (Pinna nobilis)- zijn aangetroffen in de wateren van de Mar Menor. Deze mosselsoort is de grootste in de Middellandse Zee en en de een na grootste ter wereld. Deze tweekleppige kan wel 1.20m hoog worden en 50 jaar leven. 

In het aquarium van de Universiteit van Murcia wordt al enkele jaren onderzoek gedaan naar de flora en fauna van de Mar Menor en de Middellandse Zee. Men zette er een soortenbank op van bedreigde schelpen en zeedieren. Daar lukte het de onderzoekers als eerste in de wereld om snuitzeepaardjes te reproduceren die vroeger voorkwamen in de binnenzee maar in 2023 zo goed als verdwenen waren door eutrofiëring. (Het water sloeg ten gevolge hiervan groen uit van de overvloed aan gifitige landbouwstoffen.) Zodra de kwaliteit van het zeewater substantieel verbetert, worden de diertjes teruggezet in de Mar Menor.

Al 374 jaar geen wapengekletter

De vrede van Münster werd in 1648 getekend. Dat verdrag betekende het einde van de 80-jarige oorlog tussen de Lage Landen/Zeventien Provinciën/Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, onder leiding van Willem van Oranje en Spanje onder koning Filips II, III en IV. Daarna werden de Nederlanden internationaal als soevereine staat erkend. Er kwam wel een grens tussen de Republiek en de Zuidelijke Nederlanden. Spanje ging de zuidgrens van de Zuidelijke Nederlanden (het huidige België) verdedigen tegen mogelijke Franse invallen. 

De belangrijkste Spaanse onderhandelaar zou destijds hebben gezegd dat hij de Hollanders voor gewetensvoller en betrouwbaarder hield in het houden van de belofte en eed van vrede, dan de Fransen. De Spanjaarden konden zich met meer zekerheid verlaten op wat zij met de Hollanders overeenkwamen. Deze vreedzame coëxistentie duurt voort tot op de dag van vandaag. Dat betekent echter niet dat het daarna nooit meer knetterde tussen beide landen of hun inwoners.   

Dat alles en meer bedacht ik mij toen wij, Hollandse ingezetenen van España, afgelopen weekend werden belaagd door Spanjaarden. Dat zat zo. Mijn liefje en ik genoten zaterdagavond van een rustig etentje op eigen terras, aan de verfrissende oostkant van ons huis. Het was pais en vree totdat ons gekeuvel werd overstemd door het geronk van zware motoren in de straat. Nieuwsgierig als ik ben, liep ik naar de poort om te zien waar dat lawaai vandaankwam. Er doken negen motormuizen op met indrukwekkende motoren, de ene kostbaarder dan de andere. Vooral een strak vormgegeven zilverkleurige BMW trok mijn aandacht. 

Zelf wilde ik nooit motorrijden maar in de jaren '80 van de vorige eeuw probeerde ik wel mijn scooterrijbewijs te behalen in Amsterdam. Het praktijkgedeelte kreeg ik niet onder de knie en dat was frustrerend. Mijn autorijbewijs behaalde ik in de jaren '70 namelijk bij de eerste poging, met twee vingers in mijn neus. Tijdens het scooterexamen gleed ik uit over de tramrails in een drukke hoofdstraat. Als gevallen vrouw zag ik de tram nèt voor mijn neus stoppen. Dat was de druppel,  daarna gaf ik de pijp aan Maarten. 

Op de stalen rossen in de straat zaten stevig ingepakte mannen. Toen ze hun helmen afdeden, zag ik dat ze van middelbare leeftijd waren. Aan een van hen vroeg ik waar ze vandaan kwamen. Uit Madrid waar het snikheet was, voegde hij eraan toe. Alleen al de blik op hun dikke kleding deed mij plaatsvervangend puffen. 

Mijn liefje zei dat ik mij beter niet teveel met die motorclub moest bemoeien maar ik wist haar te vertellen dat ze bepaald geen leden van de Hells Angels, Bandidos of Satudarah waren. Deze mannen deugden. Het waren buurman Carlos en zijn maten, een en al vriendelijkheid. Onze aardige taxichauffeur uit Madrid kennen wij al vier jaar persoonlijk. Hij is een e-step, mini-bike, brommer- en autogek maar hij is kennelijk ook verwoed motorrijder. (Hij maakt in zijn eentje wel vaak herrie met zijn gemotoriseerde collectie maar dat vergeven we hem...) Hij en zijn vrienden reden die dag via een fraaie route naar de kust om te zwemmen in de Middellandse Zee. ¡Qué idea tan buena!

Illustratie: Jip van den Toorn

Het vakantiehuis van Carlos en zijn echtgenote Cristina is eenzelfde huis als wij bewonen dus er zijn drie slaapkamers, voor zes slapers. Niet alle motormuizen pasten erin, een aantal van hen reed naar een ander onderkomen. Het duurde even voordat zes motoren in rij op het terras stonden geparkeerd. Een kwartiertje later liepen er negen kerels in korte broek en op teenslippers met een handdoek om de schouders richting strand. Zij gingen later die avond te voet naar een lokaal restaurant en daarna hoorden we niets meer van hen. De motorrijders gingen de volgende ochtend vroeg uit de veren om op hun gemak terug te keren naar het bloedhete Madrid. 

De zondag erop gingen wij juist naar het strand voor een feestelijke lunch. Lilian, de zus van onze vriend Roland, trouwde vijf jaar geleden met haar Arlo en kwam met een groep van 30 familieleden en vrienden naar de Costa Blanca om te feesten onder de Spaanse zon. Wij organiseerden destijds een etentje met de voetjes in het zand. Dat werd een memorabele middag. Nu ze hun houten huwelijk vierden (5 jaar later), wilden ze dat graag herhalen bij Chiringuito Ramón. Mijn liefje wierp zich wederom op als organisator. Zij kan lezen en schrijven met de baas, zijn zoon Josémi en hun kokkies. De meeste gasten wilden paëlla met schaal- en schelpdieren, de rest koos voor paëlla met kip als hoofdgerecht. 

Ondanks de perfecte organisatie (😉) begon de lunch nogal ongeorganiseerd. Dat was een doorn in het oog van mijn perfectionistische liefje, aka De Akela. Al vroeg sprong ze op om te co-managen en te helpen. De nieuwe mannen in de bediening zijn erg aardig maar niet ieder van hen is in de wieg gelegd voor een baan in de horeca... Om te beginnen was het niet de tafel (voor 12) die zij had aangevraagd. Lekker onder de overkapping, met goed zicht op water en horizon en een maximale zeebries. We waren vroeg genoeg om die misser recht te zetten. Daarna moesten we wachten op de tafelkleedjes. Toen ze kwamen, hielp eenieder een handje mee. De bestelde amandelen kwamen nooit aan (te duur geworden?!), de olijven wel maar na meermalig aandringen, stokbrood met tomaat en aïoli kwam gelijk op tafel met de gemengde salade, het voorgerecht. Lilian was de mama die de dressings toediende; naar goed Spaans gebruik.   

De wittte wijn vloeide rijkelijk en dat zal niemand verbazen die dit gezelschap van horecaprofessionals en liefhebbers kent. Sinds zoon Josémi de zaak van zijn pa overnam, staan er betere wijnen op de kaart: Mar de Prades, Ramon Bilbao en andere bekende wijnen sieren de kaart; maar jonge, frisse rosé verdient nog een upgrade, wat mij betreft. Tijdens de lunch zag ik een personeelslid van de strandtent met armen vol witte flessen naar de grote koelbox lopen, zich realiserend dat een koele voorraad bij dit tempo hard nodig zou zijn. Hij had gelijk. De paëllas waren om te zoenen, goed gevuld en mooi van smaak. Er bleef één garnaal achter in de grote pan en dat zegt genoeg. Vriend Frans en ik ruilden: hij mijn mosselen, ik zijn garnalen in de schil. Hij houdt niet van gepiel, ik juist wel. Vers citroensap over de handen en alle kleurtjes & geurtjes verdwijnen, Paco! 

Die haperingen mochten de pret niet drukken, het werd weer een zeer geanimeerde middag. De voetjes gingen zelfs van de vloer. De hoofdact aan een andere tafel, een struise Zuid-Amerikaanse met tatoeages over haar hele lichaam en een bulderende lach, stapte recht op onze bruid af. (Een nieuwe manier van kolonisatie!)

Mijn liefje, de vrouw die tijdens de pandemie leefde als non en twee jaar lang geen vriend of kennis een hand gaf, kuste of knuffelde, danste een soort kwispeldans met een volslagen vreemde, geblondeerde Spaanse. Even leek er een nieuw huwelijk in de maak... ¡Vaya! (Spaans voor `we mogen weer´.) Er werd gelachen, met handen en voeten gesproken en samen gedanst. Het was luid maar gezellig, er viel geen onvertogen woord. De foto´s zijn te vinden in mijn webalbum elders op mijn blog. Het bruidspaar zegde toe over vijf jaar terug te komen voor hun tinnen feestje in Spanje. 

Grazend op het zeegrasveld

Onlangs hadden we weer een leuke buurtlunch met de Britten. Lunchen met hen doen we maandelijks, de zomer- en de afgelopen lockdown-maanden uitgezonderd, sinds we wonen in onze wijk aan zee. De vorige eigenaren van ons huis waren zo aardig ons bij hun vrienden te introduceren. Inmiddels behoort een aantal van hen ook tot onze vriendenkring. Het is vaak een jolige boel -dat kun je aan de Engelsen overlaten- maar we praten bij tijd en wijle ook over serieuze dingen. Daarnaast wisselen we plantenstekjes uit, ontvangen elkaars ovenbaksels en drinken een borrel of lunchen op iemands privéterras. Regelmatig nodigen wij vrienden uit om mee te gaan. Dat pakt altijd goed uit, zij zijn net zo welkom als wij ooit waren. The More The Marrier! 

Het was onze beurt om het maandelijkse uitje te organiseren. Wij deden dat jaren geleden een keer op eigen initiatief en dat viel bij de meesten in goede aarde. Dus wij doen dat nog steeds met plezier. Omdat we goede plaatselijke eetlocaties kennen. Zelf eet ik liever niets dan dat ik iets onsmakelijks krijg voorgeschoteld, hoe goedkoop het soms ook is. We slaan daarom weleens een lunch over. 

Wij namen contact op met Josémi, de zoon van Ramón die sinds de zomer van 2021 de Chiringuito van zijn pa beheert. Dat doet hij met jeugdig elan en met verve. Deze tent verkaste naar een ander strand langs de kust en is nu gevestigd aan Playa del Puerto, met zicht op de binnenhaven van Torre de la Horadada.

We spraken een menu met hem af van €15 per persoon, inclsief €1 tip voor het personeel. Het menu zou gaan bestaan uit olijven, tomaat en aïoli met stokbrood vooraf, gevolgd door een rijk gevulde groenten-tonijnsalade; de typisch Spaanse ensalada mixta. Daarna was er paëlla met zeevruchten of met kip (of iets anders van de kaart), afgesloten met koffie of thee. De drankjes waren exclusief. Zoals eenieder weet, houden veel Britten -net als Boris Johnson en zijn cluppie- van stevig borrelen. Voor, tijdens en na de pandemie. Deze groep is daarin geen uitzondering. Daarin zijn ze onnavolgbaar. (En wij passen in dat schema...)

Toen we die eetafspraken ter plekke maakten, lag er een grote berg droog posidonia oceanica op het strand voor de strandtent; het inheemse zeegras van de Middellandse Zee. Het riekte naar zee en meer maar dit is bepaald geen afval! Tussen dat moment en deze lunch werd de berg verplaatst naar een ander deel van het strand; het is nog niet weggevoerd. (Wellicht slaan ze het op?! Dat is eigenlijk de bedoeling...) Op de oorspronkelijke plek van de berg staan nu strandbedden met parasols. Het kan de zonnebadende mens met scherpe neus waarschijnlijk niet bekoren maar dit inheemse zeegras is van grote waarde voor alles in zee.   

Tropische regenwouden worden vaak de longen van de planeet genoemd maar eigenlijk is dat predicaat meer van toepassing op deze onderwaterplantensoort. Daarnaast is het zo dat deze ‘longen’ niet alleen koolstofdioxide opvangen en omzetten in voedingsstoffen en zuurstof, ze houden ook grote hoeveelheden koolstof vast en voorkomen zo dat het in de atmosfeer terechtkomt. Daarom worden deze plekken ‘blauwe koolstofstofputten’ genoemd en ook ‘de verborgen bossen van de biosfeer’. Ze slaan bijna tweemaal zoveel koolstof op als bossen op het land en ook nog eens 35 keer zo snel.   

Na onderzoek blijkt nu dat er tevens bergen suiker onder deze uitgestrekte zeegrasweiden liggen. In tijden van maximaal licht, zoals nu en de aanstaande zomermaanden, wordt fotosynthese -het omzetten van CO₂ en zonlicht in energie (zuurstof en suiker)- dermate efficiënt uitgevoerd dat deze grassen meer suiker produceren dan ze kunnen verbruiken of opslaan. De overtolige sucrose laten ze vrij rond de wortels in de bodem, de zogenaamde rhizosfeer. 

De hoeveelheid suiker onder de posidoniagrasvelden werd door het onderzoeksteam van het Duitse Max Planck Instituut voor Mariene Microbiologie omgerekend, voor ons, leken. Die hoeveelheid komt overeen met 32 miljard blikjes Coca-cola! Die hoge suikerconcentraties verrasten de wetenschappers. Normaal gesproken consumeren micro-organismen eventuele vrije suikers in hun omgeving snel. Die zijn immers licht verteerbaar en zitten bomvol energie. 

Helaas behoren deze zeegrasweiden tot de meest bedreigde habitats op onze planeet. Als deze grassen verdwijnen, komt niet alleen een grote hoeveelheid opgevangen koolfstof weer vrij maar ook de enorme hoeveelheid suiker. Er is ons, bewoners aan de Middellandse Zee en elders, dus veel gelegen aan het gezond houden van dit ecosysteem en het in stand houden van de populaties van plankton, vissen, koralen en andere organismen. In Nederland nam Rijkswaterstaat dit jaar het herstel van zeegras over van Natuurmonumenten. Het inzaaien van zeegras in de Waddenzee is in maart 2022 begonnen. 

Een ander artikel dat recent mijn aandacht trok, stond in het FD en is getiteld ‘Het kunstrif als ecologisch businessmodel’. Met zeeën en oceanen gaat het niet best zoals eenieder weet. De temperatuur van het oceaanwater bereikte vorig jaar wereldwijd een recordniveau. Dat maakte het klimaatpanel van de VN deze maand bekend. Een dergelijk dubieus record geldt ook voor de verzuring van het water. Dat is fnuikend voor koraalriffen in zuidelijke streken maar ook voor het leven in kouder water (zoals bijvoorbeeld de Waddenzee).

Mijn liefje en ik prijzen ons gelukkig dat we een aantal van de mooiste koraalriffen ter wereld nog in goeden doen zagen. Die uitjes behoren tot de mooiste ervaringen van mijn leven. Dat is geen verwonderlijke uitspraak voor  iemand die met zwemvliezen tussen de tenen werd geboren... Vrouw van Atlantis! We lagen in de Rode Zee en het nationaal mariene park van Bonaire, bezochten het Great Barrier Reef van Australië meermalen, het Belize Barrier Reef en Rainbow-rif van Fiji en koraalriffen in de Indonesische archipel. De riffen die hier voor de kust liggen, blijven daarbij ver achter qua kleur en verscheidenheid maar ook die zijn een snorkeltje waard, wat mij betreft. Dit type ecosysteem lijkt klaar met ons mensen, zelf ben ik nog lang niet klaar met de onderwaterwereld. Een reis naar snorkelwalhalla Raja Ampat (het Indonesische deel van Nieuw-Guinea) staat hoog op mijn reiswensenlijst.   

Kunstriffen zijn een effectieve methode om ecosystemen te herstellen, ze kunnen het onderwaterleven gezonder maken. Van Zuidoost-Azië tot de Verenigde Staten en Europa: kunstmatige riffen worden al eeuwen aangelegd. Ketut en andere werkloze bewoners van Noord-Bali zaten tijdens de coronapandemie verplicht thuis en konden een beetje inkomen genereren voor hun families door mee te doen aan een project waarbij men blokken beton in de Balizee plaatste. Dit soort riffen met beton als basis worden aangelegd om daar de biodiversiteit te vergroten. Daarmee wil men ecotoerisme aantrekken. Dit conservatieproject was van toepassing op de wateren van Temukus, Tukad Mungga en Baktiseraga. Daar bestaat de zee uit zand, zeegras, koraal, puin, rifhelling en intergetijdengebied. Het was zwaar werk maar Ketut was blij met zijn bijdrage, in meer dan één opzicht! 

Beton als basismateriaal voor een rif is echter een minder natuurlijke oplossing. Kunstmatige riffen mogen namelijk niet te hard zijn maar zeker ook niet te zacht. Ze moeten niet te snel afbreken maar ook niet te langzaam. Er zal dan ook nog veel moeten worden geëxperimenteerd met materiaal. Tegenwoordig worden hiervoor vooral bioplastics gebruikt.

Nederlandse ondernemers en wetenschappers sprongen enthousiast op deze trein. ReefSystems is een veelbelovende Amsterdamse start-up. Het bedrijf is ontwikkelaar van een soort holle legoblokken die met bout-moerverbindingen eenvoudig aan elkaar kunnen worden bevestigd. Zo kunnen ze een groot, complex kunstmatig rif vormen met schuilgelegenheden en voortplantingsgebieden. Reefy is een Delftse start-up (van de TU). Dit bedrijf ontwikkelt biologisch kunstkoraal dat volledig circulair en biologisch afbreekbaar is. Beschadigde natuurlijke koraalriffen in onder meer Indonesië en Mexico worden er al mee gerestaureerd. Bedrijf Modular Sealife System (MOSES) richt zijn pijlen vooral op vernieuwende productontwerpen. Werknemers van dit bedrijf ontwerpen liever objecten die de natuur helpen dan weer een mooie lamp. Ze werken in zeeprojecten vaak samen met ReefSystems. 

Geïntegreerde riffen zijn de toekomst. Golfbrekers, windparken en havens zijn middelen om het leven in zee te bevorderen. Integratie met deze bestaande soorten infrastructuur lijkt logischer dan steeds maar weer alles nieuw te bouwen op zee. Kunstriffen aansluiten op bestaande bouwplannen is dan ook een goed idee. 

De lunch aan het strand was deze keer zeer geanimeerd, gezellig en smakelijk. Ramón kwam ons nog even persoonlijk begroeten. De lucht was strakblauw, de zee oogde prachtig. Inmiddels bekeek ik een jonge posidoniaweide onderwater met eigen ogen. Het zwemseizoen is weer begonnen!