Het leven vieren

Jenny Loh en haar echtgenoot Popo

Toen mijn liefje en ik net in Den Haag woonden (1998), gingen we op zoek naar lokale restaurants die ons meer dan één keer culinair konden boeien. Zo kwamen we terecht bij ‘Mandarin Palace’, een Chinees restaurant in de Nicolaïstraat. 

Het bleek te worden gerund door gastvrouw Jenny Loh (van Maleisische afkomst) en haar partner en chef Shun-po Fan (Hong-Kong). De geanimeerde gesprekken met haar, verse dim sums van hem en de mooie wijnen die ze op de kaart hadden, staan mij vooral bij. We lunchten er vaak. Wat daar eveneens goed werd bereid, was babi panggang. Krokrant en sappig geroosterd buikspek met een heerlijke zoetzure saus.

Niet veel later lazen we in een lokale krant dat in het restaurant op een avond een gewapende overval plaatsvond waarbij gasten hun geld en juwelen hadden moeten afgeven. Niemand raakte gewond. Daarna bleven de deuren van dit nieuwe Haagse favoriete restaurant voorlopig gesloten. We gingen er elk weekend langs om helaas te constateren dat er geen reuring was.

Ruim een half jaar later zwaaiden de deuren weer open. Joehoe! We verwachtten Jenny en Co. daar weer te zien maar dat bleek niet het geval. Het restaurant was overgenomen door gastheer Jason Yip (ook van Hong-Kong) en zijn in Shanghai geboren echtgenote en chef Mai Lye Chen. Ook men hen bouwden we een persoonlijke band op. Zij veranderden Mandarin Palace langzaam aan in een Chinees specialiteitenrestaurant waar mijn liefje en ik wekelijks aten en feestjes vierden met familie en vrienden. In 2016 won het restaurant de Gouden Pollepel. Dat jaar waren wij op Vaderlandse bodem en bezochten we onze ouwetrouwe favoriet meermalen.

We gingen destijds ook op zoek naar Jenny Loh. We hoorden namelijk via de tam-tam dat zij en haar echtgenoot in 1999 restaurant ‘Asian Glories’ startten in Katendrecht (Rotterdam). De hereniging was leuk en vooral smakelijk. Ook daar stond veel op de kaart dat likkebaardend lekker was, onder andere verse dim-sums van de chef. Babi panggang was inmiddels verleden tijd. Tidak apa-apa! Er blijft zoveel anders te kiezen in de traditionele Chinese keuken.

Onlangs keek ik op de Nederlandse tv naar een programma waarin werd voorgesteld dit gerecht tot Hollands cultureel erfgoed te maken. Naast historische gebouwen, archeologische vondsten, windmolens en klompen. Ik begrijp dat het gerecht min of meer werd bedacht voor de Hollandse smaakpapillen; dat dit in de traditionele Maleisische, Indonesische of Chinese keuken niet voorkomt. Men kent daar wel geroosterd buikspek maar de specifieke bereidingswijze in combinatie met de saus zou uniek zijn voor Nederland. Ik las ergens dat drie Nederlandse documentairemakers met een Chinees-Indische achtergrond eind 2019 een film over de ontstaansgeschiedenis van het gerecht willen uitbrengen.

Ik ben voorstander van deze actie. Die krokante korst combineert goed met de friszure saus. Ik ken genoeg Hollanders die het een lekker gerecht vinden (vonden). Mijn vader en ik bestelden het af en toe bij de plaatselijke Chinees. Mijn moeder verwijderde zich dan uit de woonkamer, haar stonden de geuren tegen. Zij kookte gezond en goed maar niet verrassend. De Hollandse pot regeerde. Het is al een eeuwigheid geleden dat ik babi panggang in een restaurant bestelde. De Spaanse variant is bepaald niet om over naar huis te schrijven. Crispy pork belly bereid ik nog weleens in eigen oven maar dan met gebakken appeltjes of met Engelse Bramley Apple Sauce van Colman’s.

Jenny Loh en haar man waren passagiers aan boord van Malaysian Airlines-vlucht MH17. Het toestel vloog in 2014 van Amsterdam naar Kuala Lumpur en werd boven Oekraïne met een raket neergehaald. Het paar vloog jaarlijks vanuit Amsterdam rechtstreeks naar Hong Kong en daarna naar Kuala Lumpur voor familiebezoek. In dat jaar weken ze van hun gebruikelijke reisschema af omdat Jenny’s bejaarde moeder meereisde; die moest naar Penang (Maleisië). Ik voel somberheid als ik over dit soort noodlot lees of hoor… Waarom moet zo’n eerste afwijking van een schema hen zo fataal worden? Waarom in hemelsnaam?! Zoon Kevin Fan verloor zijn ouders en zijn oma Siew Po Tan. Hij bleef alleen achter, zette het restaurant van zijn ouders inmiddels voort. Dat babi panggang Nederlands cultureel erfgoed wordt, zie ik eerder gebeuren dan de berechtiging en veroordeling van de daders van deze misse daad. Tja.

Aan de vooravond van deze Week van de Kookboeken, werd in het Vaderland het gouden kookboek van 2018 gekozen. De eer viel te beurt aan ‘TLV’ van Jigal Krant. Hij is onder andere journalist, columnist en tv-maker van het programma ‘De Koosjere Hamvraag’. Ironie is deze Joodse man kennelijk niet vreemd...

Volgens het juryrapport legt het boek goed uit hoe in Israël, een land van uitersten, eten verbroedert en mensen het leven willen vieren. TLV is een kookboek dat inspiratie vond in de keuken van Tel Aviv. Het is tevens een leesboek en een reisgids. Dat lijkt mij een uitstekend Sinterklaas- of kerstkado. Wat politici niet lukt, lukt een man met een gouden pollepel wel. Hoe mooi is dat?!

Gisteravond keek ik niet naar Masterchef Australia 2018 omdat we de bonte avond van onze vrienden Joan & Ben organiseerden. Mijn liefje kookte een klassieke boeuf bourguignon voor hen. Ze was die dag urenlang bezig in de keuken en het resultaat mocht er zijn. Heerlijk! Ik tekende voor de zijdezachte aardappelpuree. Ik realiseer mij dat er nog maar iets meer dan tien uitzendingen zijn te gaan op de Nederlandse tv. Daarna verlaten we het Spaanse honk om de wijde wereld in te trekken. De finale van het programma zal ik via YouTube moeten aanschouwen, met wat instructies van vriendin Bernadette die net zo'n fan is van het kookprogramma als ik. 

Aan deze jaargang neemt ook een Joodse man deel: de 31-jarige timmerman Ben Borscht uit Queensland. Ik vind het leuk dat zijn achternaam verwijst naar een authentiek Oekraïens gerecht: bietensoep. (Hij bereidde het nog niet.) Wat ik eveneens apart vind is dat Ben het sterkste Ozzie-accent bezigt van alle kandidaten. Tot nu toe fietste hij met twee vingers in de neus tussen alle kookuitdagingen door. In een interview met een Engelse krant las ik dat hij in 2016 aan een levensbedreigende ziekte leed in zijn (dikke) darm. Bloedtransfusie mislukte, uiteindelijk werd colostomie noodzakelijk. Artsen plaatsten een stoma bij hem. Is hij kandidaat voor de eindzege? Het zou kunnen... Ik weet één ding zeker: Ben viert het leven!

Een mooi, lang weekend

Het was 30 jaar geleden dat Marjolijn, gezeten aan haar keukentafel, het Adviesbureau Candidates (campus recruitment) oprichtte. Na indiensttreding van de eerste consultant -Caroline- werd de naam veranderd in Smeets & Partners. Het werd een suksesverhaal. Het was grotendeels een vrouwenclub; wij, haar gevolg, waggelden als pinguïns achter Moeder Overste aan. Zij werd voor velen een lichtend voorbeeld in alles. In Marjolijns Meidenclub voerden plezier en traditie de boventoon maar er werd tevens hard gewerkt.

Dit weekend ontmoette lichting 1 de tweede lichting, op het voormalige kantoor in Wassenaar dat inmiddels een architectenbureau huisvest. Marjolijn heette ons hartelijk welkom en leidde ons door een uitgebreide fotosessie. We haalden herinneringen op, praatten bij, dronken champagne en lachten. Vooral de verhalen van Caroline over de beginperiode werkten op mijn lachspieren. Tanja lichtte nog eens toe waarom de pinguïn het verkozen symbool werd. Bij deze diersoort zijn de vrouwtjes immers jagers-verzamelaars en wij waren headhunters... Eigenlijk was er tijd tekort. Ik bracht een toepasselijk kadootje voor de baas mee: namens haar adopteerde ik een jaar lang een pinguïn via het Wereld Natuur Fonds.

Daarnaast bezocht ik deze dagen mijn hoogbejaarde moeder in het revalidatiecentrum waarin zij thans verblijft. Mijn zussen bereidden haar voor op mijn komst maar bij een dementerende ouder weet je nooit of dat beklijft. Eenmaal op Schiphol kocht ik een grote bos rode pioenrozen (mijn vader had ze vroeger in eigen tuin) en haalde ik mijn gloednieuwe huurautootje Hyundai i10 Blue op; het bleek een klein scheurijzer. Aan mijn zussen gaf ik het verwachte tijdstip van aankomst door. Zij zouden mij in het centrum opwachten. Ik kwam eerder aan en meende de auto van mijn zus op het parkeerterrein te herkennen. Ik liep het centrum binnen maar daar trof ik hen niet aan. Ik vroeg daarop aan de receptioniste het kamernummer van mijn moeder en liep naar de betreffende etage.

Half in de gang naar de woonkamer ontwaarde ik een grote rolstoel met daarin een klein vrouwtje. Het was mijn moeder. Ik ging voor haar op mijn hurken zitten (ze ziet nog maar met één oog) boog mij over haar heen en zei opgewekt “Goeie middag!”. Ze keek op en vroeg “Wie bent u?”. Dat verbaasde mij niets. Ik zei mijn naam en zakte verder door de knieën. Ik zag de trillende kin en een seconde later biggelden grote tranen over haar nog steeds heel zachte wangen. Ze was zó blij mij te zien, vroeg direct of mijn liefje ook aanwezig was en hield mijn warme hand langdurig in haar knokige, koude handen. 

De pioenrozen werden in een vaas gezet terwijl wij naar het restaurant op de begane grond rolden. We kozen een plaatsje aan het raam, dronken een drankje en praatten over van alles en nog wat. Ze herhaalde dat ze er niets aan vond, de hele dag in een rolstoel. Ze vertelde over het verpleegtehuis waar ze binnenkort naartoe gaat. Ze sprak waarderend over mijn beide zussen en zei mij hoeveel ze van mij houdt. Ze was helder, lief, spraakzaam en aangesloten.

Mijn zussen schitterden nog steeds door afwezigheid. Op een bepaald moment wilde mijn moeder naar buiten. En raad eens? De tweelingen zaten op een bankje in de zon. Al ruim één uur, naar weldra bleek. Het toeval wil dat zij een toiletstop maakten op het moment dat ik het centrum binnenwandelde! Dat moest zo zijn. Ik was blij met het privé-uurtje met mam. We dronken daarna koffie, praatten bij en wandelden met onze moeder over de dijk. Totdat ze moe, verward en kribbig werd. Ze vroeg hoe laat de trein naar Enschede, haar geboortegrond, ging. Ze kon niet meer en dat was haar aan te zien. We rolden haar terug naar de woonkamer voor de avondmaaltijd en ik reed door naar Den Haag. Op maandagochtend bezocht ik haar weer, met een van mijn zussen. Moeders was psychisch in minder goeden doen dan op zaterdag, de trein moest wederom worden gehaald. Ik keek goed naar haar, ze zit zwaaiend op mijn netvlies. Ontroerend en dierbaar.

Afgelopen weekend logeerde ik bij vriendin Bernadette die mijn liefje en ik tien jaar geleden leerden kennen op Fraser Island (oostkust van Australië). Ze werd in de afgelopen jaren een heel dierbare vriendin. Ik durf zelfs te beweren dat ik, na het overlijden van mijn beste vriendin Nelly in 2009, weer een hartsvriendin in mijn leven heb. Ook wij praatten uitgebreid bij, lachten veel en blikten vooruit. De Drie Musketiers gaan eind van dit jaar hun reünie Down Under beleven! We dineerden in een favoriet Haags restaurant: Mandarin Palace, het Aziatische specialiteitenrestaurant van gastheer Jason Jip & kokkin Mai Lye. We praatten bij. De stacaravan deden ze weg, hun beide kinderen studeren inmiddels aan de TU Delft.

Het werd een oppeppend weekend, ik keerde opgetogen op het Spaanse honk terug. En ja hoor, zij stond er. Mijn liefje wachtte mij op luchthaven Alicante op. Ze had mij niet gemist maar was blij mij weer in de armen te sluiten. We praatten tot diep in de nacht. Mijn liefje, Barefoot-kenner bij uitstek, bestempelde mijn uitje als “therapeutisch”. Dankjulliewel voor de mooie ervaringen! Ik ben er nog steeds vol van.

Eet meer Chinees!

Was ik net van plan iets positiefs over Chinezen te gaan schrijven, komt de VPRO-documentaire 'China's Stolen Children' op televisie. De uitzending ging over de uitwassen van het eenkindsbeleid in China. Dan ben je weer even genezen van de Chinezen!

China heeft het grootste aantal inwoners van de hele wereld. Daar woonden volgens een telling in 2007 1.321.851.888 mensen (bijna anderhalf miljard). Begin 21ste eeuw werd het Chinese eenkindsbeleid wet. Het houdt in dat men in principe maar een kind mag hebben tenzij er voldoende financiële middelen zijn voor een tweede kind. Daarmee formaliseerde China het beleid dat al sinds de vroege jaren '80 van de vorige eeuw praktijk was. Families die zich niet aan de wettelijke limiet houden, worden gestraft: ze moeten een forse geldelijke boete betalen. Voor elk daaropvolgende kind valt de boete hoger uit.

Het beleid wakkerde mensonterende praktijken aan: onder meer gedwongen abortussen, met name van foetussen van het vrouwelijk geslacht. Zo zijn inmiddels veertig miljoen meisjes geaborteerd in China dus veertig miljoen mannen zullen op termijn geen vrouw kunnen vinden. Een van de vele sociale problemen die het land, dat ooit 'de Slapende Reus' werd genoemd, in de toekomst zal ondervinden. Families weten dat het heel duur zal worden later een vrouw voor hun (doorgaans enige) zoon te vinden. Daarom kopen ze nu alvast een vrouwelijke baby of een jong meisje dat dan later met hun zoon kan trouwen.

Per jaar worden in China meer dan 70.000 kinderen gestolen en op de zwarte markt verhandeld; dit kan zomaar het topje van de ijsberg zijn.
Op de zwarte markt ligt de prijs voor een meisje de helft lager dan die voor een jongen: tussen 3.000 en 4.000 Renminbi (RMB), synonieme aanduiding voor de Chinese yen. Ik heb het even omgerekend: voor €300 à €400 kun je de nieuwe ouder worden van een Chinees meisje. Als het een mooi meisje is, ligt de prijs tussen 7.000 en 8.000 Renminbi. De handelaar in de documentaire vertelde dat hij 'lelijke meisjes niet aan de straatstenen kwijt kon'...
Jongetjes van 1 of 2 jaar oud leveren daarentegen heel veel geld op.
In de documentaire waren ook de jonge, arme ouders van een meisjesbaby te zien. De mooie baby was hun eerste kind en ze overwogen serieus hun dochtertje via 'de tussenpersoon' -zoals de mensenhandelaar zich liever noemde- te verkopen. Dat was zeer schrijnend. China heeft aangegeven voorlopig door te gaan met het eenkindbeleid.

Ik werd er niet vrolijk van en kon er vannacht ook niet goed van slapen. Mijn familie is op dit moment in blijde verwachting van de jongste telg die elk moment kan worden geboren. Dat je zo'n wezentje dan zou moeten verkopen... Ik kan mij namelijk niet voorstellen dat het zou gaan over 'willen verkopen'. Wat hebben wij dan toch mazzel dat wij in Nederland zijn geboren!

Toch nog even terug naar de positieve ervaring die ik heb met Chinezen. Die wil ik hier graag delen. Wij komen namelijk al ruim tien jaar in het Chinese specialiteitenrestaurant 'Mandarin Palace' in de Nicolaïstraat in Den Haag. Het restaurant is eigendom van Jason en Mai Lye. Hij is afkomstig uit Hongkong, zij is van Shanghai. Jason is een fantastische gastheer en Mai Lye is zoveelste-generatie superkok. Samen hebben ze twee leuke zonen waarvan de oudste inmiddels naar het gymnasium gaat. Ze hebben een stacaravan in het Groene Hart van Nederland en Jason heeft sinds kort zijn GVB-golfdiploma op zak (ze bestaan echt, mevrouw Verdonk!). Het zijn zulke aardige mensen.
En wat evenzeer belangrijk is: je kunt in hun restaurant grandioos eten.
Mai Lye is koningin van de 'dim sum', de Chinese tegenhanger van de Spaanse tapas. De keuze op de dim sum-kaart is ruim te noemen. Je kunt zelf een keuze maken maar je kunt je ook laten verrassen. Daarnaast staan er heel smakelijke gerechten op de grote kaart, afkomstig uit alle windstreken van China. Bezoek dit restaurant eens.
Het is een regelrechte aanrader!