Die dag kreeg een 10

Onlangs gingen we enkele dagen naar de Laguna de Gallocanta om de daar residerende kraanvogels uit het Noorden van Europa te aanschouwen. Op de weg er naartoe hadden we te maken met omleidingen die verband hielden met de ernstige gevolgen van de overstromingen door Dana. Dat betekende dat we er anderhalf uur langer over deden om op onze bestemming aan te komen.

Eerder dit jaar ontdekten we de autonome regio Aragón in ons nieuwe Vaderland en we werden fan van het gebied. De afwisseling in landschappen, de weidsheid, de geschiedenis, cultuur en natuur. Dit zijn redenen genoeg om er terug te keren. We boekten deze keer een aardig hotel in een middeleeuwse stadje, op ruim 20km afstand van de lagune van Gallocanta.

De reisroute liep wederom door een zeer afwisselend gebied, al zijn het voornamelijk kleine lappen landbouwgrond. Je kunt kilometers ver kijken; dit is zo’n uitgestrekt en vooral leeg gebied. De boeren hadden al veel geoogst en het land winterklaar gemaakt. De kleuren van de in de grond aanwezige mineralen maakten het kleurenpalet compleet. 

Er dook iets nieuws op in het landschap dat om mijn aandacht schreeuwde. We bleken een deel van de ‘Ruta del Mimbre’ te volgen. Dat is een struik uit de wilgenfamilie waarvan de takken worden gebruikt om traditionele manden en andere voorwerpen te maken. Overal stonden kleurrijke takkenbossen te drogen in de velden. Rood en roze als ze nog niet waren gekapt, oranje, roestbruin en donkerbruin als ze dat wel waren, afhankelijk van hun drogingsproces. Een schitterend gezicht.

We reden door een natuurpark in Castillo-La Mancha waar honderden vale gieren boven onze hoofden zweefden. We passeerden een plaats waar hard werd gewerkt aan het weer moddervrij maken van een toegangsweg aan de voet van een bewoonde heuvel. 

Niet veel later passeerden we het indrukwekkende Castillo de Molino de Aragón. Dit fort werd door de Moren gebouwd in de 10de en 11de eeuw en is al ruim 90 jaar nationaal cultureel erfgoed. We legden een deel van de route af die Don Quichot en Sancho Panza bereisden, de fictieve figuren die de Spaanse auteur Miguel de Cervantes in zijn wereldberoemde boek opvoerde. Later die dag zouden we ook over een stukje van de ‘Camino del Cid’ rijden, de route die de vermaarde Spaanse ridder met dezelfde naam tien eeuwen eerder aflegde. We zagen een pikzwarte schaapsherder met een grote kudde langskomen. Is er ook al sprake van arbeidsmigratie in deze sector?!

We reden aan het einde van de middag Daroca binnen via de lage poort (puerta baja), een indrukwekkende monumentale ingang van het oude stadsdeel. Men denkt dat de ingang uit de 13^de eeuw stamt. In de 15^de eeuw werden de torens met getrapte kantelen aan beide zijden toegevoegd. Na te hebben ingecheckt in het hotel, liepen we het stadje in, op zoek naar de eeuwenoude moslim- en joodse wijk. Er is relatief veel van over -zij het in slechte staat- maar weinig te zien, op enkele sprekende muurschilderingen na; die verwijzen naar de bewoners van toen. Bij het toeristenbureau ontvingen we goede brochures voor lokale bezienswaardigheden en die in de omgeving. 

De volgende ochtend stonden we vroeg op om rond zonsopgang bij de lagune te kunnen zijn. De temperatuur lag op het nulpunt, dus de wollen mutsen, (pinguïn)handschoenen en winterjassen gingen aan. Op het dashboard van de auto zag ik een symbool dat ik daar niet eerder zag: een ijssterretje. Dat bleek geen nutteloze info! ‘El Triángulo de Hielo’ ofwel de ijsdriehoek ligt tussen Molina de Aragón, Teruel en Daroca. Laat dat nou net het gebied zijn waarin wij gingen rondrijden?! Dit is het koudste bevolkte gebied van Spanje, daar werden sinds het begin van de nieuwe eeuw de laagste temperaturen in het hele land gemeten. (Hoog in de Pyreneeën kan het kouder worden maar dat is onbewoond gebied.) 

Ondanks de kou was ik licht opgewonden... Hoeveel kraanvogels zouden we die dag gaan zien? Deze lagune is een van de best bewaarde (zoute) wetlands aan de westkant van Europa. De kraanvogels vinden het hier prettig omdat er volop kan worden gegeten en er geen bomen zijn. Zo kunnen ze roofdieren (vossen, wilde zwijnen, steenarenden) tijdig zien aankomen. Volwassen kraanvogels hebben een spanwijdt van circa 2m. De jonge kraanvogels, van nog geen jaar oud, vliegen met hun ouders mee op deze lange tocht. Je kunt hen herkennen aan het feit dat ze nog geen rode kop hebben. Die is lichtbruin en dat geldt ook voor de veren aan hun achterkant. Op een aantal foto's kun je dat verschil goed zien. Deze vogels zijn alleseters tijdens de vogeltrek. 

Voordat we het dorp Gallocanta binnenreden, landde de eerste groep kraanvogels voor onze auto. Voor de kiene fotografe vlogen er even verderop een paar door het beeld van de zon. Een goed begin! 

We werden die dag veel wijzer over het gedrag van deze vogelsoort, vooral door met lokalo’s te praten. Zij vertelden ons dat deze gevederde vriendjes zich in de ochtenduren voederen met de zaden en insecten op omringende velden (weidegebieden), tegen het middaguur een ander voedergebied zoeken en aan het einde van de middag c.q. het begin van de avond van die velden naar de laagste rustplaatsen in de lagune vliegen om daar te gaan slapen. Als ze slapen, staan ze op één poot in ondiep water.

Wij reden rondjes om de lagune (Gallocanta-Tornos-Bello-Las Cuerlas) heen, bezochten enkele observatiepunten en spraken met andere vogelspotters. Na zonsondergang mag er geen uitkijkpost meer worden betreden. Iedereen die daar wil fotograferen, moet ruim op tijd aankomen en de nacht blijven om de nachtrust van deze vogels niet te verstoren. Als migranten hebben zij hun rust hard nodig! De ene vogelliefhebber had een nóg grotere cameralens dan de andere. 

Vooral bij het bezoekerscentrum van Tornos keken we rond het middaguur onze ogen uit. Groepen van soms wel 100 vogels kwamen onze kant op of vlogen over onze hoofden. Je hoorde ze eerder dan je ze zag. Dat trompetteren schijnen ze te doen om bij elkaar te blijven. Ge-wel-dig! De vogels staan op relatief grote afstand van de kijker en zo is het ook bedoeld. (Er worden hoge boetes uitgereikt aan personen die zich daar niet aan de regels houden.) De meeste vogels vliegen door naar zuidelijker oorden maar gemiddeld overwinteren hier jaarlijks circa 12.000 exemplaren. Mijn telelens is toereikend om op grote afstand te fotograferen maar het vergt veel van de armspieren. De volgende keer ga ik met mijn tripod op pad zodat ik stabieler foto’s kan maken.

Het werd een fantastische vogeldag, qua weer en andere omstandigheden. Een tien met een griffel! Toen we vertrokken naar het hotel spotte mijn liefje heel hoog in de lucht een nieuwe groep kraanvogels die arriveerde. Dat beeld ontroerde mij, gek genoeg... 

Als afsluiter bezochten we gisteren (zondag) een roze stad met hangende huizen in de regio Aragón. Het gaat om Albarracín dat al op ons vorige reislijstje stond. We waren niet de enigen maar niemand liep elkaar daar voor de voeten. 

Dit stadje kent een zeer rijke geschiedenis: Celt-Iberisch, Romaans, Moors, Christen. Je kunt gemakkelijk parkeren buiten het centrum (€1 per uur of een vergelijkbaar vast bedrag per dagdeel) en dan naar het hoger gelegen stadscentrum lopen. Het heeft een fraaie kathedraal (16^de eeuw) die is gebouwd op de ruïnes van een Romaanse tempel, het mooiste huis is Casa Julianeta (het plaatje van de dag), en veel leuke restaurantjes. Vanuit het uitkijkplateau  voor de kathedraal heb je mooi zicht op de oude stadsmuur en het fort. 

En wat zagen we op deze trip mooie herfstkleuren! Ik was in mijn nopjes. We reden via Valencia terug naar huis, met een kleine omleiding. We zagen de verwoestende werking van de kolkende watermassa die daar vorige maand huishield. Meegesleurde auto's lagen plompverloren in een sinasappelveldje. Het werd even stil in de auto... Op dat deel van de route doken regelmatig vrachtwagens voor herstelwerkzaamheden op. Men is drukdoende maar er is nog zóveel te doen.

Je vindt de weerslag van al onze bevindingen in mijn webalbum (rechterkolom van mijn blog) of via deze link. Enjoy. 

De wonden likken

Boy oh boy, wat zaten de peilingen ernaast en wat een waardeloze verkiezingsuitslag! Maar het Amerikaanse volk heeft gesproken en koos een elitaire autocraat met xenofobe trekken. Een man met een radicaal kapitalistische agenda en veel dubieuze types om zich heen.

Donald Trump won deze presidentsverkiezing echter overtuigend, dat moet hem en zijn campagneteam worden nagegeven. Ik las terug wat ik blogde na zijn verkiezing in november 2016. Dat was vergelijkbaar. In de aanloop ervan: wensdenken dat er eindelijk een vrouwelijke president in Amerika aan het roer zou komen. Achteraf: een plaatje van de huilende Miss Liberty. Kamala was klaar om het te doen, Amerika was niet klaar voor een presidente van kleur. 

Een vriend stuurde op de ochtend na de uitslag een Whatsapp met de blazende Trump en het gedoofde vrijheidsbeeld. Hij vond de uitslag ‘een klotezooi’, net als ik. De politici die hedentendage met name verantwoordelijk zijn voor deze zooi in de wereld zijn Poetin (Rusland), Xi (China), Netanyahu (Israël), Milei (Argentinië), Modi (India) en Kim Jung Un (Noord-Korea) maar ook dichter bij huis zijn ze gemakkelijk te vinden. Neem Orbán (Hongarije), Meloni (Italië) en Wilders (NL). Daar voegt Trump zich nu -weer- bij. Het is mij nogal een rijtje illustere niet-deugmensen... Vrienden voor het leven!  

Mijn eigen vriend trok de -in mijn ogen terechte- vergelijking met de jaren '30 van de vorige eeuw. Mussolini, Stalin, Hitler en Franco; enge extreem-rechtse mannen die elkaar jaren later weer vonden op dezelfde inktzwarte bladzijde van de wereldgeschiedenis. Wie deze duistere tekenen aan de wand niet ziet, is naïef of (nóg erger:) onverschillig. 

Het interesseerde de Trump-gezinde Amerikanen kennelijk geen bal. Het lijkt hen vooral te gaan om geld (economie). Nu kun je niet zonder en hoe meer geld hoe gemakkelijker het leven maar de VS zijn bij uitstek het land van de financiële transacties: als jij iets doet voor mij, doe ik iets voor jou. Het lijkt daar minder of niet te gaan om principes, omgangsvormen, normen en waarden. 

Het lichtpuntje van Kamala Harris zelf was achteraf dat je in het donker de sterren beter ziet. Tja. De Democraten hebben een lange weg van soul searching te gaan. Hun boodschap komt niet meer aan bij de kiezer. Dat geldt voor (sociaal) democraten in de hele wereld. Een wereld die weer een ruk naar rechts maakt. Net als toen...

Mijn liefje droomde de nacht na de verkiezingsuitslag dat Trump werd doodgeschoten en ik droomde dat wij samen in zee zwommen toen er achter mijn rug een witte haai opdook. Zij sommeerde mij onder te duiken. Dat deed ik. Daarna schrok ik wakker en bleef lang klaarwakker. Ik heb mij voorgenomen mij meer te distanciëren van alles dat komen gaat nadat de 47^ste president is geïnaugureerd in januari 2025. 

Voor nu lik ik mijn wonden. Ooit las ik ergens ‘Licking your wounds will not stop the bleeding but applying pressure will.’ Niet-Republikeinen in de VS hebben twee maanden de tijd om na te denken over hoe die druk het best kan worden opgevoerd. Ik weet een ding zeker: mensen scharen zich niet automatisch achter het idee van een democratie. Wel achter democratie die hun leven verbetert. 

De situatie na de natuurramp in Spanje is eveneens een open wond. Niet alleen lijkt men niet precies te weten hoeveel mensen nog worden vermist (er verschijnen nauwelijks aantallen in de media), het wordt steeds duidelijker hoezeer de verantwoordelijke bestuurders van de Partido Popular (PP) in de Generalitat Valenciana ernstig hebben gefaald. Het is wel mijn regio maar niet mijn regering. Te weinig aandacht was er voor de eerste signalen, te laat werd er gereageerd op het weeralarm, ze logen achteraf en schoven de schuld onterecht af op enkele staatinstituties (AEMET en de landelijke regering in Madrid). Vooral de kop van de regiopresident, Carlos Mazón, moet rollen; ldus artikelen in de krant El País en andere media. 

Wat ook erg is, is dat er een milieuramp dreigt in het zwaarst getroffen deel van de regio Valencia. 107 afvalwaterzuiveringsinstallaties, ongeveer de helft van alle installaties, zijn letterlijk begraven onder de modder. De drinkwatervoorziening voor burgers is inmiddels grotendeels hersteld maar de waterdruk laat hier en daar te wensen over. Bij ruim 80% van de 850.000 bewoners van de 69 getroffen gemeenten die het hardst zijn getroffen, komt weer water uit de kraan.

Zonder deze zuiveringsinstallaties wordt stedelijk rioolwater nu rechtstreeks geloosd in de rivieren Júcar en Turia (twee van de boosdoeners van deze ramp). Ook de installaties van fabrieken in de omgeving van Valencia-stad zijn vernield; zij moeten nu ook rechtstreeks in de rivieren lozen. Er stromen dus miljoenen liters ‘grijs’ water naar het laagste punt, ofwel naar de kust en daarna in de Middellandse Zee. Alles dat door het kolkende water werd meegesleurd ligt op de stranden van Valencia-stad tot aan die van kustplaats Denia. Ook dode paarden, schapen, pluimvee en varkens. Nu nog vermiste personen zijn waarschijnlijk ook in zee terechtgekomen, vermoedt men.

Wat eveneens problematisch is, is dat de reeds afgevoerde modder in de ondergrond gaat stollen hetgeen de afvoer van water uit die gemeenten zal bemoeilijken. Bovendien zijn bovengrondse waterleidingen in het gebied ernstig beschadigd geraakt waardoor er veel lekkages ontstonden. Daar zorgt voor die lage waterdruk. De ondergrondse leidingen schijnen in orde te zijn. Er is echter een groot tekort aan loodgieters dus nu rekruteert men een leger van loodgieters uit heel Spanje. 

In het gebied rondom de lagune van Albufera, een waardevol moerasland, wordt de beroemde paëllarijst verbouwd; dat is het belangrijkste geïrrigeerde gewas in die omgeving. Deze rijstvelden, die circa 15.000 van de 2.1000ha bestrijken en een van de belangrijkste economische pijlers van de regio zijn, raakten ook ernstig vervuild. De lagune ligt vol met giftig afval: autobrandstoffen, koel- en remvloeistoffen en dozen vol met medicijnen. Spanjaarden vrezen nu dat ze vanwege deze vervuiling de komende 50 jaar vergiftigde rijst zullen moeten eten... 

De vogels in de lagune van Albufera, een Natura2000-gebied dat tot voor kort symbool stond voor de biodiversiteit van Spanje, staan pikkend tussen de aangespoelde auto’s, containers, plastic speelgoed en ander materiaal. Overigens zijn de nieuwe grenzen van dit natuurgebied nog steeds niet goed te zien. 

En dan nog iets over mijn oogoperatie die afgelopen week plaatsvond. Ik moest mij vroeg melden, zat daarna twee uur in summier ondergoed (met papieren wikkeldoek) in de wachtruimte voor de operatiekamer te bevriezen. Toen mijn tanden begonnen te klapperen, sloeg een verpleegster mij een extra deken om. De jonge verpleger die de infuuscanule moest plaatsen, was onzeker, heel aardig maar wel een prutser. Nadat hij mijn rechterhand had verramponeerd, bracht zijn ervaren collega het ding in drie seconden op de rug van mijn linkerhand in. Ik begrijp dat iedereen moet leren maar ik ben op zo’n moment liever geen proefkonijn. Zo zat ik daar (als jongste), in mijn eigen bubbel, op een aftelrijtje met anderen terwijl stemmige Spaanse muziek door de ruimte schalde. Daar begon het vele oogdruppelen en andere voorbereidingen voor de ingreep. Totdat het mijn beurt was. 

Deze operatie was interessant en -inderdaad- een fluitje van een cent. Het gaat om een medische ingreep die men faco-emulsificatie noemt, met behulp van een robot. Die robot, een kast op wieltjes ter grootte van een klein mens, heeft speciaal LED-licht waardoor de chirurg extra scherp ziet, extra dunne mesjes voor incisies in het hoornvlies, automatische vloeistof en luchttoevoer, zendt ultrasone trillingen uit waardoor de te verwijderen lens verpulvert, een afzuigfunctie die de oude lens verwijdert. (De oogbal bleef zitten.) De chirurg kan de robot aansturen met een knop of voetpedaal. Dit type operatie is een veilige en minimaal invasieve procedure met een laag risico op complicaties. Aldus de folder. 

Ik kreeg een groene sluier over mijn hoofd (die kleur zou rustgevend werken?!) zodra ik op de operatietafel lag. Barefoot in nikab... Het luik voor mijn te opereren oog werd geopend maar zelf zag ik alleen diffuus licht in de verte. 

Horen deed ik echter alles. De chirurg, mijn eigen dokter Joaquin, communiceerde met de robot die elke volgende fase aankondigde. Tussen die processtappen door zei een vrouwelijke robotstem telkens ‘Continuamos’, laten we doorgaan. Zo kon ik de ingreep toch min of meer volgen. De OK-verpleegster bracht naderhand een oogkap en -lap aan voor mijn oog. Met dat afplaksel rolde ik naar de verkoeverkamer. Voor de volgende dag stond het eerste consult met de arts gepland. 

De avond na de operatie vond op NET5 de finale plaats van Masterchef Australia 2024; een geweldige jaargang. Elke episode gaat doorgaans gepaard met veel emotie. De doos Kleenex staat dan ook standaard op de bank, tussen ons in. Mijn favoriete kandidate Nat bereikte de finale van dit leukste kookprogramma aller tijden maar huilen was deze keer een dingetje. Ik wilde niet dat mijn nieuwe lens uit mijn oog dreef. Nat Thaipun won overtuigend. Joehoe! 

Toen de ‘tapa’ in het ziekenhuis van mijn oog werd verwijderd, zag ik eerst scheel. Meteen daarna begon er een tl-buis in mijn oog te flikkeren. Volgens de arts was dat alles normaal. De kunstlens is van Bausch + Lomb; het garantiebewijs kreeg ik mee naar huis. Deze lens heeft ‘een doorlopend 360° vierkant randontwerp’. Ik heb nu dus zelfs een oog in mijn achterhoofd. Nou jij weer! Deze lens maakt alles wat witter of lichter. Het geflikker is inmiddels gestopt. Ik druppel mij suf en hoop zo infecties te vermijden. Lezen zoals ik dat doe, wordt nog even afgeraden. Podcasts en plaatjes kijken (vogelboeken, reismagazines) bieden soelaas. Mijn oog en zicht worden elke dag beter.

Buiten blaast de noorderwind, binnen bloeit de kolokwint

Oorspronkelijk had ik deze 1.745ste blog bedacht als een luchtige. Met een knipoog maar ook met een beetje kippenvel vanwege Halloween. De realiteit greep hard in. Veel kippenvel en nauwelijks luchtigheid... In de autonome regio Valencia, waarin mijn liefje en ik wonen, vond namelijk een grote natuurramp plaats. 

Er viel in zeer korte tijd zoveel regen als er normaliter nog niet in een heel jaar valt. Op een enkele plek werd ruim 400mm neerslag gemeten. Dat is ongeveer de helft van wat er in een heel jaar in Nederland valt. Er vielen hagelstenen uit de lucht ter grootte van een fors uitgevallen Hollandse gehaktbal. Personen in de vrienden- en kennissenkring die niet precies weten waar wij vertoeven in deze regio, vroegen of wij het droog hielden. Welnu, wij ontsprongen de dans. Meer dan harde wind, wat buien en een donkergrijze lucht kregen we niet. We zaten hier kennelijk aan de rand van de depressie. Dank voor jullie medeleven! 

Er waren dorpen en steden in het noorden van het land waar het hard toesloeg. Wij reden daar september jongstleden nog rond (onze rondreis door Aragón), zoals in Teruel, Utiel en Requena. Daar werden bewoners volledig overrompeld door het kolkende water. Er raasde een muur van regenwater door sommige bergdorpen. Meegesleurde auto’s stapelden zich op in de smalle straten, huizen liepen volledig onder of stortten in, bruggen bezweken, rivieren zwollen aan tot apocalyptische proporties. Nu is het onbegaanbaar gebied. Tot dusver overleefden 155 mensen* de ramp niet. 

In dit soort stadjes bestaat geen riolering en vaak liggen ze aan de oever van een rivier of aan de voet van een heuvel of berg. Je kunt je de ellende dus voorstellen. Mijn liefje, de weervrouw van de familie, was eergisteren al bezig met het naderende noodweer. Zij weet wat een DANA teweeg kan brengen. Zij merkte de code rood vroeg op sinds zij zich via Whatsapp abonneerde op het weeralert van AEMET, de Spaanse KNMI. Ze meldde mij vanaf gisterenmorgen heel vroeg elk uur waar de noodsituatie zich had ontwikkeld en toonde mij beelden. Beelden die schokten. Ze las elke Spaanse krant in de getroffen regio. Langzaam ontstond de ramp ook in mijn hoofd.    

Onze vrienden Simone en Han-Dick reizen momenteel met Nederlandse familieleden rond in Andalusië. Ook zij krijgen al dagen een stevige hoeveelheid regen op hun koppies. Kasian. De ondergrond is daar kurkdroog waardoor het water bijna niet wordt opgenomen.   

De Spaanse regering riep drie dagen van nationale rouw uit. Die periode gaat vandaag in en duurt tot en met aanstaande zaterdag. Tres dias de luto nacional. In onze woonplaats zijn alle geplande festiviteiten (in verband met Allerheiligen en Allerzielen) geannuleerd, uit respect voor de doden. 

Deze natuurramp kon gebeuren door een combinatie van een aanhoudend lagedrukgebied met een bel koude lucht erboven (de oude-vertrouwde DANA; in Nederland noemt men dit een 'koudeput'), een te warme Middellandse Zee (nog steeds boven 20 graden Celsius) en de gevolgen van klimaatverandering (opwarming). Hierdoor worden de buien extremer. Een zeer ongelukkig, zelfs dodelijk trio. Een die zich op enig moment weer kan voordoen in de nabije en verre toekomst. We moeten er hier mee leren leven. Wie de ogen hiervoor sluit, is naïef.

Wat daarop allemaal rijmt... asjeblief, massief, fictief, corned beaf, madelief, recidief, Tenerife, effectief, preventief, primitief, kiekendief, Tel Aviv, explosief, hartedief, digestief, impulsief, kalief, liefdesbrief, bloemmotief en zo voort.  

Hieronder vind je de oorspronkelijke blogtekst.

*Inmiddels steeg het dodental naar boven de 200 en er worden nog vele mensen vermist. De reddingsdiensten zoeken in ondergelopen tunnels, ravijnen en een ondergrondse parkeergarage

-------------------------------------------------------------------------------------------

De tijd van rijmelarij is weer aangebroken. Voor mij als blogger begint dat op een dag als vandaag (Halloween) en gaat door tot 6 december, als Sinterklaas weer op zijn stoomboot naar Spanje stapt. Mijn Nederlands Rijmwoordenboek maakt in deze periode overuren. Dat boek staat op een lage boekenplank -van de wereldwijde klassieker Billy van Ikea- met een stel andere papieren mastodonten: de woordenboeken NL-Spaans en Spaans-NL. Maar met dit ene bijzondere boek kan ik rijmen en dichten zonder mijn shirt op te lichten!   

Jaap Bakker (1955) is dé man achter dat Rijmwoordenboek. Mijn eigen uitgave stamt uit 1986, al is het geen eerste druk. In dat jaar braken de samensteller met zijn boek nationaal door. Er bestond destijds nog geen rijmwoordenboek in Nederland; in omringende landen al wel. Bakker was sinds begin jaren '80 achter de schermen bezig om er een samen te stellen. Toen hij vernam dat de taalvirtuosen Ivo de Wijs en Drs P. er ook aan waren begonnen, overwoog hij te stoppen. Zij kregen de financiering echter niet rond. De Wijs wenste Bakker veel sukses met zijn project. De rest is geschiedenis.

Laatst las ik een heel aardig krantenartikel (Vk) over hem en zijn nieuwste herziene uitgave. Wie is deze man, 'die met de volledigheid van een wiskundige, de precisie van een atoomklok en de onvermoeibaarheid van een verzamelaar zijn leven aan het rijm heeft gegeven'? 

Hij studeerde Geneeskunde in Groningen in een ver verleden. Zijn liefde voor het lichte vers en lied ontstond bij het lokale studentencabaret. Begin jaren '80 kreeg hij een opleidingsplek op de afdeling Neurologie in het AMC van Amsterdam; een opleiding die hij nooit afmaakte omdat het rijm aan hem trok. Hij werd part-time docent aan een opleiding voor paramedici. Zo hield hij vier dagen per week over voor zijn Grote Liefde. Zijn bed bevindt zich tussen twee kasten met liedbundels en rijmwoordenboeken.

Bakker deed vijf jaar over de eerste editie van zijn Rijmwoordenboek. Schrijven deed hij toen nog met de hand. Toen het boek af was, ontving hij een computer met daarbij een cursus Wordperfect. 

Wat is rijm precies? Twee woorden rijmen als er sprake is van een klankovereenkomst vanaf de laatste beklemtoonde klinker(combinatie) van de woorden. Rijm is het magnetisme van de taal. Twee woorden die rijmen trekken naar elkaar toe, je moet ze met kracht uit elkaar halen. Rijm geeft het gevoel dat het klopt wat er staat. Rijm is ook onverwacht omdat het twee woorden aan elkaar kan klinken die inhoudelijk niets met elkaar te maken hebben. (De journalist noemt hier Israël/kinderspel als voorbeeld... Tja.) 

Bakker haat schrikkelrijm, een term die hij zelf heeft gemunt. ‘Het heeft zelfs Van Dale gehaald’, zegt hij met kalme trots tijdens het interview. Van schrikkelrijm is sprake als een niet-beklemtoonde lettergreep rijmt op een beklemtoonde. Zoals bijvoorbeeld zing op schering, of dag op inslag. 

In de inleiding van deze 17^de druk buigt de samensteller zich over de vraag of gelijke klanken met en zonder slot-n zuiver op elkaar rijmen. ‘Als Eden u te weinig biedt, zoek dan rustig uw heil in Ede.’ Het moet wel leuk blijven. Dat zegt veel maar niet alles over deze man. Het ambacht van het precieze rijm wordt nog maar weinig beoefend... Zelf pas ik ervoor te rijmen maar niet te dichten!  

Sinds de vorige herziene editie (2010) kwamen er in het nieuwe boek circa 5.000 woorden bij. Dat brengt het totaal op 95.000! Hij ontvangt al jarenlang suggesties van enthousiaste types zoals ik, op Post-its en in mails. Voor mij geen Van Dale, ik ga uitsluitend voor de Bakker-versie. Je zou zijn Rijmwoordenboek bijna een burgerinitiatief kunnen noemen... Maar ere wie ere toekomt. 

Griezels

De pompoenen zijn reeds uitgehold

De spinnenpoten rondgetold

Lust jij een bloedwijntje erbij?

Dat is gegarandeerd niet giffenvrij!

 

Halloween is het favoriete feest

Daarom zie ik eruit als griezelbeest

Die heksenhoed past iedereen

Maar 't is ongeschikt voor een brekebeen

 

Want zweven op een bezemsteel

Is het allerbelangrijkste onderdeel

van de Halloweense taken

Daarin mag geen heks verzaken

 

Dit is wat heksen ook graag doen:  

Knutselen aan een noodrantsoen  

Van Dick Schoof maken ze worst

En Faber dient als crispy korst

 

Wat doen we met de blonde Geert?

Die vermalen we tot koffie verkeerd

En voor Yeşilgöz, op een kattenrug,

Een ritje naar de hel en trug!

 

Door Jaap kwam het allemaal goed

De rijmwoorden vlogen uit de hoed

Als dank voor al zijn toewijding

Is'ie welkom in mijn heksenkring

Haastige spoed…

De overgang van de zomer naar het najaar gaat hier altijd gepaard met spektakel in het weer. Die beroering wordt door de Spaanse KNMI (AEMET) aangeduid als een ‘DANA’, Depresión Aislada en Niveles Altos. Het gaat over geïsoleerde depressies in de hoge luchtlagen die enorme hoeveelheden neerslag over het land uitstorten. We krijgen dan te maken met zeer heftige regenbuien, vaak met onweer. De hemel opent zich en de wereld lijkt te vergaan. Het is in deze tijd van het jaar een veelvoorkomend atmosferisch fenomeen.

Wij kregen recent zo’n gigabui op ons dak: in minder dan een uur tijd viel er 43mm water. Dat is ongeveer de helft van de hoeveelheid regenwater die hier in de voorafgaande acht maanden viel. Doorgaans weet de weervrouw precies wanneer dat gaat gebeuren maar deze keer liet ze zich verrassen. Het was wel voorspeld voor de omgeving maar niet voor ons. 

We lagen in bed toen ik hoorde dat zich buiten een stortregen ontwikkelde. Die hield aan, stopte, begon weer en zette verder aan. Op enig moment hoorde ik een harde tik. Dat beloofde niet veel goeds... Ik liep naar beneden om de boel te inspecteren. Ook de patio bij de eetkamer aan de achterkant van ons huis. Het zonnescherm dat we daar permanent hebben hangen om de zomerse hitte wat te temperen, was losgeschoten. Het zeil hing nog aan drie punten aan de gevel. Ik liet het zo, zou het in de ochtend wel van dichtbij gaan bekijken.

Die ochtend bleken vier schroeven met plugs compleet uit de muur te zijn gerukt. Als ik dat bevestigingspunt (een van de vier) zelf aan de wand zou hebben geplaatst, zou dat tot minder verbazing hebben geleid. Maar dit niet eens zo grote scherm was enkele maanden eerder opgehangen door onze superhandige en goed uitgeruste Deense buurman Jan. Degelijk geboord, met de juiste schroeven en pluggen. Het regenwater in dat scherm had in korte tijd dermate veel gewicht vergaard dat de constructie eronder bezweek. Maar het kan altijd erger. Auto’s dreven in sommige buurgemeenten weer door de straten, modderstromen lieten een spoor achter in woonwijken.   

De regelmatige lezer weet dat er bij ons pal voor de deur op een braakliggend stukje een bouwsite werd ingericht. Daar worden nu driftig vier huizen neergezet. Het is (bijna) onnavolgbaar zo snel als de bouw gaat! Overbuurman Guillermo uit Madrid constateerde droogjes dat ‘ze’ -de bouwvakkers en hun baas Vicente- haast hebben. Haast om hun geld te innen. Het cement krijgt nauwelijks tijd om te drogen. 

De geraamtes van vier huizen staan er; twee losstaande op de hoeken en twee onder één kap in het midden. Ze staan zo dicht naast elkaar dat de meeste bouwvakkers van het ene naar het andere pand overspringen. Elk huis heeft inmiddels drie verdiepingen: begane grond, eerste verdieping, solarium. Het totale leefoppervlak per huis is 103m2. Dat komt neer op circa 35m2 per woonlaag. De begane grond zal worden ingedeeld met keuken-eetkamer-zitkamer, 1 slaapkamer en 1 badkamer. Op de eerste verdieping komen twee  slaapkamers en een badkamer. Het solarium is een ruimte in de openlucht. 

Er zijn inmiddels twee bouwvakkers die de buitenmuren op de begane grond van het eerste huis metselden. Buurman Pepe stond laatst buiten zijn eigen poort toen wij langsreden. Als naaste buur van huis 1 voelt hij het gedreun en gebonk door zijn vloer heen. Hij vond het op de begane grond ‘feo’ (lelijk). De ingang van het huis zit aan een smalle zijkant. Ik beaamde dat: nogal donker en hokkerig. Hij was onlangs tot de conclusie gekomen, een conclusie die ik al weken geleden trok, dat de huizen met hun ‘culo’ (kont) naar de straat staan... Alsof ze mierda aan ons, buren, hebben. Hij maakte een handgebaar naar zijn achterste en moest er zelf ietwat besmuikt om lachen.  

Alle façades van de nieuwe huizen staat inderdaad gericht naar de achterkant van het grondstuk, niet naar de straat. Hun uitzicht zal daardoor niet al te fraai zijn. Aan de gevels van de huizen van de achterburen waarop zij uitkijken, hangen grote Britse satellietschotels, veel buiten-units van airco’s en hier en daar regas (tralies) voor een raam. Nogal een verschil met de getekende artist impression! Sommige mensen laten zich met open ogen neppen... 

Ik deel Pepe’s oordeel: het is niet fraai wat daar wordt gedaan. Er wordt weinig gebouwd voor het vele geld dat de nieuwe -overwegend buitenlandse- eigenaren van deze huizen betalen. De huidige verkoopprijzen zijn veel te hoog voor de gemiddelde Spanjaard. De Spaanse minister van Volkshuisvesting, Isabel Rodríguez, wil voorrang verlenen aan huurwoningen boven huizen of appartementen voor buitenlanders maar daar zie ik momenteel onvoldoende bewijs van in de eigen woonomgeving.

Oude tijden herleven in dit deel van Spanje (en elders). Ik praat niet over nostalgie. Op een klein stukje Orihuela Costa telden we laatst tenminste tien bouwkranen. Er is weer sprake van een bouwexplosie zoals we die beleefden in de aanloop naar de wereldwijde financiële crisis van 2008. Gemeenten ruiken geld... 

Zelf krijgen wij geen cementen ‘kont’ pal voor onze neus. Als het overbuurhuis is afgebouwd, kunnen we nog steeds ruim tussen het huis van Guillermo & María Victória en het nieuwe pand doorkijken. Er loopt een strook (patio) langs het huis waar de auto kan worden geparkeerd. Dat pad voert naar het achterop gelegen zwembad met terras. De bloeiende jacaranda van een straat verderop zal dus niet uit ons zicht verdwijnen. Die vrije strook pakt ook goed uit tijdens de wintermaanden, wanneer de zon niet hoog klimt. Die kan dan nog steeds de buitenkerstboom en ons winterzitje aan de voorzijde van ons huis beschijnen. Al zullen de directe winterzonuurtjes minder worden. 

Een mens zou liever verschoond blijven van dit soort veranderingen want dat komt nooit aan iedereen ten goede. Maar zo gaat het niet in de wereld, het leven is vaak oneerlijk. Noord-Europese buitenlanders willen hier nu eenmaal, net als wij, af en toe of permanent vertoeven op een zonnige plek. Om kou en grijze dagen te ontlopen en te genieten van het Mediterrane leven. Vrije ruimten worden zo wel steeds schaarser. Voordat de oplevering plaatsvindt, krijgen we nog veel bouwlawaai en ander ongerief voor de kiezen maar vóór april 2025 moeten de klus zijn geklaard. We kijken nu al zeer uit naar dat moment.

Het wekelijkse dieptepunt qua geluidsoverlast vindt op vrijdagochtend plaats, om 07:00 uur. Dan komt de poepzuiger langs die de mobiele toiletcabine leegt en reinigt. Met oorverdovend lawaai. Arme chauffeur van het karretje. Had hij maar beter opgelet op school! Arme Guillermo, de Spaanse overbuur die dagelijks nachtbraakt. Hij gaat pas rond een uur of 2 's nachts naar bed. De te reinigen DIXI staat pal naast zijn slaapkamer. Zij keren vandaag terug naar Madrid.

De wildplasser op de bouw, met wie ik eerder in aanvaring kwam (zie mijn blog Ze zijn begonnen!), komt af en toe langs. Dat is een bully van een kerel die niet alleen onbeschoft was jegens mij maar ook tegen de bouwvakkers uit Zuid-Amerika die werken als metselaars. Hij heeft niet alleen een slecht karakter maar ook een rotstem die je boven alles en iedereen uithoort. Ik kan zijn conversatie dan ook helaas letterlijk volgen. Soms schreeuwt hij zijn instructies aan hen door het raam van zijn auto. Ongegeneerd. De Spaanse bouwvakkers gaan doorgaans om 18:00 uur naar huis, deze arbeidsmigranten verlaten de site veelal rond 19:00 uur. En waarschijnlijk nog voor minder salaris ook, vrees ik.  

Er zijn Spanjaarden die discrimineren. Bij sommigen lijkt het diepgeworteld racisme te zijn. De Spaanse extreem-rechtse partij Vox spint er goed garen bij. Van dat racisme wist ik al door onze Surinaamse buren Beppie & Glenn en onze Indonesische vriendin Simone. Die ervaren het soms aan den lijve. Ik vind het een naar gegeven dat men hier neerkijkt op medemensen van kleur. (Het gebeurt op veel plekken in de verwende Westerse wereld.) In een Nederlands boek over land, cultuur en bevolking van Spanje las ik dat Spanjaarden zich arrogant kunnen gedragen. Neerkijken op anderen is daar wellicht onderdeel van. Komt dat door het feit dat hun land vroeger een wereldmacht was? Voelen ze zich daardoor meerderwaardig aan anderen? 

Een Spanjaard gooide mij ooit voor de voeten dat ik ‘maar terug moest naar mijn land’ toen ik mij kritisch uitliet over zijn asociale gedrag in de publieke ruimte. Dat overkomt mij steeds minder nu ik een behoorlijk bekkie Spaans terugpraat. (Zelfs schelden in die taal heeft geen geheimen meer voor mij. Of dat nu het toppunt van inburgering is? Tja.) Maar discriminatie op basis van huidskleur vind ik van een andere orde. Daar heb ik geen goed woord voor over, daartegen zal ik mij ook blijven uitspreken. Er zijn echter meer aardige Spanjaarden dan rotzakken in dit land. Volgende week hopen we weer een paar nieuwe te ontmoeten. 

We gaan even op pad om de verjaardag van mijn liefje te vieren. Dat gaan we doen in de autonome regio Aragón (Pré-Pyreneeën), een streek die we nog niet goed kennen. Daar was het afgelopen week verschrikkelijk noodweer (stortregens, hagelbuien, modderstromen en aardverschuivingen) vanwege DANA. Wellicht dat er langs het Ebro-bassin nog steeds wegen zijn afgesloten. We gaan het zien.  

Op haar verjaardag wil ze koffie drinken in Frankrijk en lunchen in een spectaculair treinstation waar Franco en Hitler elkaar ooit ontmoetten. Als het gaat zoals gepland, gaan we tevens de Chinese Muur van Spanje zien, een dorpje bezoeken waar de tijd stilstaat sinds de Spaanse Burgeroorlog (met officiële rondleiding) en migrerende kraanvogels spotten in een Aragonese lagune. Er is daar een bruine beer gespot in de bergen; die deed zich tegoed aan schapen. Misschien komen we die wel tegen? De laptop gaat mee dus er komt nog wel een blog (als we niet worden verorberd). Zo maak ik je graag deelgenoot van onze avonturen en bevindingen in Aragón. ¡Hasta luego!

P.S. dit filmpje is vervaardigd met Luma Dream Machine, een AI model dat je aan de hand van een tekst opdracht kunt geven een korte video te maken. Die van mij was duidelijk.