Het B-woord

In de afgelopen weken bleek uit webstatistieken dat mijn voormalige blog over Blue Zones goed wordt  gelezen. Medio 2008 schreef ik voor het eerst over het toentertijd verschenen boek van onderzoeker Dan Buettner 'Blue Zone: Lessons for Living Longer From the People Who've Lived the Longest'. Er is een aantal plekken op de wereld waar relatief veel 100-jarigen leven. Buettner deed onderzoek naar de levensomstandigheden en levensstijl van deze supersenioren. Een van de dingen die naar voren kwam, was dat bonen vast onderdeel uitmaken van hun dagelijkse dieet. Dat is wat wij dan ook regelmatig en met veel smaak eten. Bonen, in vele kleuren en vormen, vers en uit pot of blik, gepureerd, gebakken, gestampt. Als voor-, hoofd- of bijgerecht.

In de ramsj (€1) kocht mijn liefje onlangs het boek 'The low GI Diet' van de Australische Dr Jennie Brand-Miller. Het was niet haar eerste kennismaking met dit dieet. Zij ontdekte het toen we nog in Engeland woonden en werkten, vaak buiten de deur aten, te weinig bewogen, te veel zaten, in de auto maar ook in vliegtuigen. Kortom: relatief ongezond leefden. 

Sinds zij stopte met werken houdt zij zich in grote lijnen aan de regels van het GI-spel. Eigenlijk is het geen dieet, het is veeleer een eet- en levenswijze. De aanpak brengt balans aan tussen voeding met weinig vet en weinig koolhydraten.

GI is de afkorting van Glycaemic Index, een aanduiding voor de bloedsuikerspiegel. Koolhydraten in voedsel hebben effect op die suikerspiegel; sommige ingrediënten veel, andere weinig. Voedsel met een hoge GI-waarde (70 of meer) breekt snel af waardoor glucose snel in het bloed terechtkomt, voeding met een lage GI-waarde (55 of minder) brengt glucose geleidelijk in de bloedbaan. Geleidelijkheid is goed. Het GI-dieet wordt om die reden ook wel de nieuwe glucoserevolutie genoemd.

Het boek bevat een weekschema, recepten en een alfabetische lijst met ingrediënten en hun GI-waarde. Bonen worden in de GI-leer natural super food genoemd omdat ze de laagste GI-waarden bevatten (30 - 40 met uitschieters naar beneden) en toch voedzaam zijn. Volgens de deskundigen gaat het niet alleen om voeding: food minus exercise equals fat. Er moet dus ook elke dag worden bewogen. In huize Barefoot wordt echt weleens gezondigd tegen de GI-regels maar feit is dat mijn liefje geleidelijk afviel en sindsdien op het door haar gewenste gewicht blijft.

Mijn oog viel op de autobiografie van de Schotse chefkok Gordon Ramsey, getiteld 'Humble Pie'. (Ook €1.) Dat boek gaat eveneens over eten maar is van heel andere orde. Niet in de laatste plaats omdat er geen boon in voorkomt! Ramsey is bekend van tv, eigenaar van restaurants met drie Michelinsterren, hoofd van een internationaal restaurantimperium. Hij is tevens berucht om zijn veelvuldig gebruik van 'the F-word'.

Hij verhaalt op nuchtere toon over zijn straatarme jeugd met voedselbonnen, over zijn liefdeloze, drankzuchtige, gewelddadige vader-van 12-ambachten-13-ongelukken, de tientallen verhuizingen, zijn zwaar verslaafde broertje, het respect voor zijn moeder. Voor zijn 16de verjaardag wordt hij door zijn vader uit huis geschopt. Letterlijk.

Ramsey heeft een zeer sterke arbeidsmoraal: wie keihard werkt die deugt. Aanvankelijk is hij op weg profvoetballer te worden (hij traint bij Glasgow Rangers) maar na een ernstige blessure spat die sportieve droom uiteen. Hij komt als hulpje in de keuken terecht. Daar ontwikkelt hij een culinaire droom die hij met tomeloze energie en ambitie nastreeft. Alles is erop gericht ooit een eigen restaurant te bezitten. Begeren is vooruitzien. Hij doet ervaring op bij beroemde chefs van restaurants in binnen- en buitenland. Nooit is hij te beroerd om opnieuw onder aan de ladder te beginnen, ondanks zijn rijke ervaring. In 1998 is het zover: de opening van Royal Hospital Road is een feit. Daarna volgen vele andere toprestaurants, op diverse continenten.

Het F-woord komt ook in het boek veelvuldig voor, soms meermalen per bladzijde, zelfs meer keren in één zin?! Ramsey is en blijft grof in de mond; hij is een chef die graag provoceert. Zo zegt hij onder andere dat hij een hekel heeft aan keukenpersoneel met hun naam op het schort en aan dikkerds in de keuken. 
In Maleisië aten wij een avond in een restaurant waar de mannelijke bediening t-shirts droeg met de tekst “never trust a skinny chef”. Het kan verkeren. Het is echter onomstreden dat Ramsey in de culinaire wereld niet (meer) voor spek en bonen meedoet!

Blue Zones

Mijn vriendin Nelly had in een recente weblog getiteld 'Weten en Wetenschap' (van 31 mei) een oproep gedaan aan haar lezers om de levensstijl te verbeteren nu het nog kan. De wetenschap raakt steeds meer overtuigd van het feit dat levensstijl en leefomgeving van grote invloed zijn op onze gezondheid.

Dan Buettner is een Amerikaanse avonturier die expedities onderneemt en daarover schrijft. Hij heeft bovendien een aantal wereldrecords op zijn naam staan voor duurfietsen en heeft op zijn stalen ros ongeveer 20.000 kilometer afgelegd. Tijdens het fietsen raakte hij geïnteresseerd in demografie en 'longevity' ofwel lang leven. Hij is gaan onderzoeken waar op de wereld de grootste concentraties mensen leven die ouder dan 100 jaar oud worden en/of waar beduidend minder ongeneeslijke ziekten voorkomen.
Die regio's heeft hij 'Blue Zones' genoemd waarover in april van dit jaar een boek is verschenen met de titel 'Blue Zone: Lessons for Living Longer From the People Who've Lived the Longest', in samenwerking met National Geographic. De blauwe zones die Buettner in zijn boek heeft beschreven, zijn: Sardinië (Italië), Okinawa (Japan) en Loma Linda (Californië USA). Hij heeft nog een andere blauwe zone aangetroffen op de wereld (Nicoya, Costa Rica) die hij in een eerdere publicatie heeft beschreven.

Er valt zoveel interessants te ontdekken - je raakt niet uitgelezen!
De inwoners van de bergdorpen in Sardinië wandelen gemakkelijk acht kilometer per dag. Mensen in Okinawa hebben opmerkelijk schonere aderen en een laag cholesterolgehalte. Hartziekten, borst- en prostaatkanker zijn er zeldzaam. De Zevende Dag Adventisten in Zuid-Californië volgen een plantaardig dieet dat in de Bijbel is beschreven en respecteren de sabbat. Wat mensen die in deze blauwe zones leven gemeenschappelijk hebben qua levensstijl, is als volgt gedefinieerd:

1) Familie: goede familiebanden zijn eerste prioriteit
2) Niet roken: honderdjarigen zijn per definitie niet-rokers
3) Plantaardig dieet houden
4) Regelmatig (licht)fysieke inspanningen verrichten
5) Sociale betrokkenheid: ergens bijhoren en actief samenleven
6) Bonen: ze zijn vast onderdeel van de maaltijd

Na meer gesurf kwam ik terecht op een 'Blue Zones Community' site die naast veel informatie over bewegen, eten, activiteiten ondernemen en sociaal netwerken tevens een online enquête bevat. En die kon ik niet ongemoeid laten! Je krijgt 35 vragen voorgeschoteld over jouw levensstijl die je vanzelfsprekend naar eer en geweten moet invullen (anders wordt de uitkomst nog zinlozer dan de vragenlijst wellicht al is...). Het gaat om je omgeving, je interesses, drank- en eetpatronen, bewegen, enzovoort. Je krijgt de uitslag op het scherm te zien, ingedeeld naar de volgende categorieën:

- Biologische leeftijd: de leeftijd die je lichaam aangeeft, op basis van de huidige gewoonten
- Algemene levensverwachting: de leeftijd die je verwacht te bereiken
- Gezond leven-verwachting: de leeftijd tot wanneer je gezond zult leven
- Blauwe zone-jaren: de jaren die je nog kunt winnen of verliezen op basis van bestaande gewoonten

De jaren die je aan je levensverwachting kunt toevoegen als je je levensstijl aanpast, zijn in een aparte box aangegeven. Ik heb geen adviseur nodig van de Blue Zone Community om mij te vertellen wat ik beter, minder of anders moet gaan doen om langer gezond(er) te leven. Dat weet ik namelijk al: minder alcohol (maximaal twee glazen rode wijn per dag), nóg gezonder eten (geen rood vlees), nóg regelmatiger bewegen, negatieve situaties en nare personen vermijden, nóg meer met mijn dierbaren omgaan en nóg meer van hen houden. En vooral bonen eten, heel veel bonen...