Joined at the hip

Er leefden eens twee meiden, Eliza & Mary Chulkhurst, in het graafschap van Kent. Zij werden volgens de overlevering geboren met de heupen aan elkaar vergroeid. Dit gebeurde in het jaar 1100. Deze Biddenden Maids leefden 34 jaar lang in een innige verbintenis. Het liep niet goed af met de meisjes maar daar gaat het nu niet om. Je vraagt je als lezer waarschijnlijk af waar dan wel om?

Welnu, het was in de maand mei een jaar geleden dat dokter César bij mij -en mij alleen- een heupprothese plaatste. Dat was na jaren van getob, pijn, verminderde mobiliteit en uiteindelijk mank lopen. De regelmatige lezer weet dat ik erg tegen de operatie opzag. Het duurde dan ook voordat ik klaar was voor de ingreep. De chirurg wilde mij een jaar later terugzien op consult dus ik maakte onlangs een afspraak in het ziekenhuis waar ik  werd geopereerd.

Bewegen met de nieuwe heup gaat uitstekend al zijn er dagen waarop ik niet goed loop. Hoe dat zit, weet ik niet precies. Dat valt moeilijk uit te leggen. Er zijn nog steeds momenten waarop lopen niet aanvoelt als een 100% natuurlijke activiteit. Het ligt niet aan de heup, die zit letterlijk gebeiteld. Ik moet nadenken over hoe ik mij voortbeweeg. Als ik er niet met mijn gedachten bij ben, sluipt de oude manier van lopen er weer in. Dat is niet goed, want zo ontstond de slijtage aan de heup. Mijn liefje houdt mij bij de les, al vind ik het soms niet leuk dat zij opmerkingen maakt over mijn loopje. Ik zal nooit de grootste fan van wandelen worden. Het zij zo.

Inmiddels fiets ik dagelijks en dat gaat mij wel goed af. Het is hier plat en onze woonwijk heeft veel goede fietspaden. Bovendien zijn er routes langs de zee. De wind is af en toe een tegenstander van formaat. Wonen aan zee betekent nu eenmaal dat je meer wind ervaart. Op de avond van de eerste straffe fietstocht-met-tegenwind, voelde ik pijn in mijn heup. Nou ja! Een beetje wind mag een meid van Buys Ballot toch niet deren?! Vroeger fietste ik dagelijks tientallen kilometers, van en naar school. Ik had destijds overigens het idee dat ik altijd tegenwind had maar daarin was ik niet de enige.

Voordat ik de draad van fietsen oppakte, bracht ik mijn 13-jaar oude Koga-Miyata voor een grote beurt naar een nieuw ontdekte fietsenmaker. Het kostte een habbekrats, daarna liep alles gesmeerd. Ik ben dol op mijn stalen ros, ontwikkeld in het Vaderland en met de hand gebouwd. Het lichtgewicht aluminium frame heeft een halfhoge instap waaraan mijn nieuwe heup even moest wennen. Inmiddels zwaai ik mijn been net zo gemakkelijk over mijn zadel als over de relatief hoge stang. Souplesse oblige.

De chirurg was tijdens het eerste consult verhinderd maar de invaller, ene Tadeusz, nam de honneurs waar. Hij gaf opdracht tot enkele röntgenfoto’s van de heup die ik gewillig onderging (ondanks de dosis straling die je erbij ondergaat). De bespreking van de resultaten wilde ik echter graag met de chirurg zelf doen. Er werd dus een tweede afspraak gemaakt. Dokter César was dik tevreden met de beelden en mijn relaas. And so am I. Hij wil mij nooit meer zien en ook dat is wederzijds.

Mijn liefje is nu degene met pijn aan haar heup. Joined at the hip maar niet van harte. Ze was als Fitbitch dagelijks lekker aan de wandel, tot ze pijn kreeg. Niet voor de eerste keer maar wel veel heviger dan voorheen. Onze huisapotheek bevat natuurlijke en minder natuurlijke smeersels, van Indonesische wondergel tot recht-toe-recht-aan pijnstillers. Niets hielp voor langere tijd. Het werd dusdanig vervelend dat lekker slapen niet meer lukte. De heuppijn straalde uit naar de lies en ze ging mank lopen. Hoog tijd voor een gespecialiseerde arts. Telkens als mijn liefje en ik het ziekenhuis binnenwandelen, is er wel iemand van het verplegend personeel of uit het artsenbestand die ons hartelijk groet. Nog even en er is geen medische expert meer aan te wijzen met wie we geen persoonlijke ervaring hebben. Tja. Gezond oud worden, is geen sinecure…

Haar last betreft niet het heupgewricht zelf (zoals bij mij). In haar geval is het weefsel rondom de uitstekende knobbel aan de zijkant van het dijbeen pijnlijk. Over het heupgewricht lopen spieren en pezen die vlak langs en over elkaar heen bewegen. Om wrijving te voorkomen, zitten er stootkussentjes tussen; dat zijn de slijmbeurzen. Bij haar raakte een van die slijmbeurzen hevig ontstoken. De onderzoekende arts drukte op de knobbel en zij zat tegen het plafond.

Hij stelde het ‘Trochanter Major pijnsyndroom’ officieel als diagnose. Ze kreeg een injectie in de heup die de pijn moet verminderen en de ontsteking moet remmen of opruimen. Een paardenmiddel maar ze had weinig keus. Tot twee weken na de injectie kan de heup vreemd aanvoelen. Sindsdien moet ze vooral rust te houden. In plaats van 10.000 stappen per dag te zetten, zoals ze de afgelopen twee jaar met veel plezier en overtuiging deed, mag ze nu maximaal tien minuten per keer lopen om vervolgens twee uur te rusten. Dat is extra straf voor een actieve meid als zij. Kasian.

Mmmmwwaah!

In de afgelopen dagen rolden ka-pi-ta-le caravans en kampeerwagens ons dorp binnen. Dat rollend materieel, gloednieuw en stokoud, komt uit Jaén, Madrid, Murcia, Valencia en weet ik niet waar vandaan. Eenmaal aan het stroom, verdubbelden de wagens in omvang. Keukens en  slaapkamers schoven uit. Ik zag het fenomeen eerder op campings Down Under. 

Vandaag beginnen hier de voorstellingen van Circo Quirós, het circus van de gebroeders Quirós die in 1993 met hun activiteiten begonnen. Hun verre voorouders waren kennelijk al in de 19e eeuw nauw betrokken bij de circusgeschiedenis van Spanje. Er komen geen dieren meer aan te pas, het is vooral acrobatiek. Als ik de website mag geloven, is het van hoog internationaal niveau. Captain Muñoz is waarschijnlijk de grootste aandachttrekker van het gezelschap. Hij is de man die met 100 kilometer per uur uit een kanon 40 meter door de lucht zal vliegen, El Hombre Bala. Señora Muñoz is het slangenmens van de groep.

Alhoewel de circustent wordt gekoeld, gaan we het espectáculo niet met eigen ogen aanschouwen. De laatste keer dat ik een circustent binnenwandelde, was in 2005 in Groningen, met neefje Nick die toen met Mama Lou & Pipo-de-Clown in een caravan door het land trok. Ik vermoed dat we de kapitein wel langs zien vliegen. Het circus staat op de grens van Torre en Pilar de la Horadada, om de hoek van ons huis. Ik houd het kussen bij de hand, voor een zachte landing. Quirós en Muñoz blijven vijf dagen in town, de voorstellingen beginnen iedere avond om 21:00 uur.

De heupoperatie ligt acht weken achter mij; ook de tijd vliegt. Er is alweer een mijlpaal bereikt: sinds deze week slaap ik boven, terug in het lekkerste bed van het huis. De eerste nacht sliep ik als een roosje. Het was opmerkelijk dat ik voor het eerst in weken mij een droom herinnerde bij het wakker worden. Het was geen fijne: ik moest een dikke stapel bankbiljetten en een kredietkaart uit de tas van mijn liefje afstaan aan een boef.

Bij het traplopen gebruik ik nog een kruk om het gewicht van mijn lichaam op mijn nieuwe heup te verminderen maar qua lopen is het onnodig. Ook sta ik weer dagelijks in de inloopdouche die we na onze verhuizing lieten aanbrengen. Het zijn kleine vorderingen maar grote stappen richting ‘vida normal’. Op de meeste dagen ben ik weer de kookprinses van de familie. In en om het huis loop ik zonder kruk. Mijn loopje is nog niet 100% natuurlijk maar ik ben zeker op de goede weg. Tientallen jaren liep ik fout met rechts dus bij elke pas zeg ik nu mijn mantra op; mijn liefje helpt mij daaraan herinneren. De spieren in mijn linkerbeen mopperen af en toe tijdens lange wandelingen; die deden het jarenlang alleen en moeten zich thans aan rechts aanpassen. Nu voelt het alsof mijn rechterbeen langer is. Tja.

Het is vandaag wereldkusdag, een dag die sinds 2006 wordt gevierd. Daar staan mijn liefje en ik bij stil; letterlijk. Liggend kunnen we momenteel namelijk niet zoenen…  Het is plezierig om weer samen in één bed te liggen maar nachtkussen geven we elkaar voorlopig in verticale stand. Zelf kan ik nog niet op mijn geopereerde zij liggen, zij kreeg vanwege haar vele straftaken als Florence Nightingale veel last van haar schouders. So what?! We zijn beter in andere dingen: the best kisses are the ones that have been exchanged a thousand times between the eyes before they reach the lips!

Dat was weleens anders. Op 11 maart 1989, een maand nadat mijn liefje en ik elkaar ontmoetten, legde ik een bijzondere proeve van bekwaamheid af. Daarvoor ontving ik het boek ‘De kuscursus’ van Peter Kouwenhoven (1988). Het toeval wil dat het boek werd uitgegeven in Hazerswoude-Dorp, de woonplaats waar wij gezamenlijk later ons eerste huis zouden kopen. Het boek werd zelfs in Engels en Duits vertaald. De auteur meldt in zijn openingszin het volgende: “over het algemeen wordt er slecht gekust, lieve lezeres, beste lezer!” Het grappige boek legt de functie van kussen uit, het  verschil in monden, problemen bij het zoenen -een klapperend gebit, bijvoorbeeld-, instructies voor het zoenen -hoe voorkom je botsende neuzen- en een overzicht van soorten kussen.

De gulle gever vertelde mij dat ik het boek uit mijn hoofd moest leren en weldra in natura zou worden overhoord. Ik was niet zenuwachtig op de dag van het examen (ik vond muzelluf al een goede zoener vóór de cursus). De examinatrice keek mij verwachtingsvol aan. Zij gaf een opdracht, ik voerde die uit. Zij koos een soort kus, ik paste de juiste techniek toe. Op haar. Ze bleek streng maar rechtvaardig. Ik slaagde cum laude en ontving als beloning een serieus grote bokaal met twee tortelduifjes op de deksel. De voet met inscriptie en het embleem heb ik nog; die staan naast mijn bureau. De beker zelf overleefde de vele verhuizingen niet. Oude liefde roest niet, een liefdesbokaal daarentegen, wel.

Recent onderzoek toont aan dat slechts 5% van mensen van 45 jaar en ouder elkaar gemiddeld 31 keer per week zoent. Ondanks de handicaps halen mijn liefje en ik dat met gemak. Het is de bedoeling dat je vandaag iedereen van wie je houdt of die je leuk vindt, een kus geeft. Wat voor een? Dat mag je zelf bepalen. Ik blaas jou er eentje toe, lieve lezer!

Terra incognita

De langste dag van 2017 ligt alweer achter ons. Op dit moment worden hier de watermeloenen -met en zonder pit- van de omliggende velden gehaald. Ik herinner mij dat ze twee maanden geleden werden ingezaaid. Het is uiterst groeizame grond. Sommige velden zijn aan hun derde gewas bezig sinds we naar deze contreien verhuisden.

De temperatuur komt hier overdag niet meer onder 30 graden Celsius, we overleefden de eerste hittegolf. We ontbijten, lunchen en dineren nu buiten, op het schaduwrijke terras. Op de bovenverdieping hebben we een balkon dat ons overdag op de begane grond beschutting biedt tegen de koperen ploert. Met zonneschermen aan voor- en zijkant vergroten we het schaduwvlak en daar is het goed toeven. Gezien de oriëntatie van ons huis (zuid-oost; mijn liefje zweert erbij), blijft ook de woonkamer koel. Er staat altijd een zeebries, we horen de branding van de zee.

De schoolvakanties zijn weliswaar begonnen maar de grote trek van huis-in-het-binnenland naar vakantiehuis-aan-de-kust nog niet. Af en toe krijgen we een voorproefje van hoe het hier in hartje zomer zal zijn met alle Spaanse buren in hun vakantiehuizen. Kleinkinderen die tot ver na middernacht door de straat huppelen, grote gezelschappen die aan een late BBQ zitten, telefonerende mannen midden op straat, tv’s op het terras. Een bepaalde buur brengt in zijn eentje het geluid voort van vijf personen. Misschien moeten mijn liefje en ik overdag, net als zij, siësta houden zodat we het 's avonds langer kunnen uithouden? Spanjaarden zijn officieel de luidruchtigste mensen ter wereld. Het is nieuw terrein voor ons, we gaan het beleven. In de loop van de tijd werd ik overgevoelig voor geluidsoverlast, zeker geluid dat met een beetje goede wil kan worden voorkomen.

Het is inmiddels zes weken na mijn heupoperatie. In principe ben ik nu op de helft van de hersteltijd maar ieder mens herstelt in een ander tempo. Gezien mijn leeftijd en conditie ga ik waarschijnlijk sneller dan gemiddeld maar toch niet snel genoeg, wat mij betreft. Er zijn dagen waarop ik extra ongeduldig ben, ondanks de vorderingen. Tja, het is de aard van het beestje.

Je realiseert je pas hoeveel je zelf in de huishouding doet, als je je liefje 's avonds uitgeblust op de bank ziet zitten. Het Sociaal en Cultureel Planbureau deed onlangs onderzoek naar de verdeling van huishoudelijke en zorgtaken bij hetero- en homostellen. Het toonde aan dat homostellen het werk onderling veel eerlijker verdelen. Volgens het rapport hebben wij geen hinder van traditionele rolpatronen en hechten we sterk aan gelijkheid binnen de relatie. Mijn bureaustoel doet goede dienst als rolstoel bij hulp in de keuken, eigen bed opmaken, stoffen en stofzuigen (aan die laatste taak heeft mijn liefje al jarenlang een bloedhekel). Ik houd de benedenverdieping in orde, zij doet boven. Ook in de nieuwe situatie vonden we inmiddels een goede modus voor 2.

De fysieke progressie gaat in kleinere stappen dan in de eerste weken. Pijnstillers zijn al lang verleden tijd, de laatste trombosepil slikte ik vorig weekend door, mijn wond heelt goed. Ik loop als een kievit met één kruk, slaap nu ook op mijn linkerzij en draai zonder pijn, stap zonder schroom onder de douche en ben zelfvoorzienend qua aankleden, al brengt mijn liefje dagelijks mijn outfit van boven. Niet elke keuze kan  mijn goedkeuring wegdragen. De helft van het huis is al zes weken ‘terra incognita’ voor mij. Er is één ding waarop ik jaloers ben: mijn liefje zwemt dagelijks in zee. Ze schatte in dat de watertemperatuur rond 27 graden Celsius ligt. Zwemmen is voor mij nog niet aan de orde maar ik denk dat ik deze week ga proberen te dobberen.

Af en toe loop ik kleine afstanden zonder kruk maar de arts raadde mij aan die te allen tijde onder handbereik te houden voor stabiliteit. Traplopen is evenmin aan de orde al oefen ik met mijn geopereerde been op de eerste traptrede. Bij elke fase horen nieuwe oefeningen. Tenminste 30 seconden als flamingo op mijn geopereerde been staan, op twee benen en met licht gebogen knieën gedurende 10 seconden blijven staan, opstaan zonder handen of kruk, lopen op tenen en hielen. Mijn spieren en pezen in het rechterbeen worden elke week sterker. In juli staat weer een afspraak met de chirurg gepland; dan wordt ook een röntgenfoto van de heup gemaakt.

Dit zijn bekende wereldburgers die dezelfde ingreep ondergingen. Herken je ze? Superchef Heston Blumenthal maakte het mee op zijn 47ste, zangeres Lady Gaga zat in een Louis Vuitton-rolstoel toen ze het ziekenhuis verliet, zanger Billy Joel kreeg zelfs twee kunstheupen, actrice Zsa Zsa Gabor onderging het op haar 93ste, tennisser Boris Becker heeft eveneens twee heupprotheses, De Hulk (Lou Ferrigno) -een tv-held uit mijn kindertijd- onderging de ingreep, zanger Prince zou twee heupoperaties hebben ondergaan maar kon er niet over praten omdat hij als Jehova’s Getuige geen gebruik mocht maken van bloedtransfusie, Rudy Galindo -kunstrijder op de schaats en de eerste sporter die uitkwam voor zijn homoseksualiteit- had op zijn 33ste twee heupprotheses en werd daarmee Olympisch kampioen, George & Barbara Bush hebben er allebei eentje, stuntman Evel Knievel brak zijn heup en kreeg een nieuwe (maar ja, wat brak hij niet?!) Lionel Ritchie ging in 2011 onder het mes, Sir Alex Ferguson in 2013. Ook Liza Minnelli, Elizabeth Taylor, Katherine Hepburn, Simone Kleinsma en anderen maakten het mee. (De versleten heup van de keepster van het Oranje-hockeyteam Joyce Sombroek is nog niet vervangen.)

Ik ben in goed gezelschap.

Puntos, potten en pleegirls

Dit wordt voorlopig de laatste blog die uitsluitend gaat over mijn nieuwe ‘toestand’, na de recente heupoperatie. Niet omdat ik er klaar mee ben (helaas niet) maar omdat ik het welletjes vind. Ik heb mijn heupprothese volledig omarmt maar het is hoog tijd voor andere onderwerpen – er zijn er genoeg. Als er iets te melden valt, doe ik dat.

Recent werden de laatste hechtingen -‘puntos’ in het Spaans- uit mijn heup en bil verwijderd. In mijn geval ging het om Michel-agraves. De verpleegster pakte ze met een steriele wegwerptang in het midden aan en door de tang dicht te knijpen, werden de hechtingen uit de huid gelicht. Op één na, was dat een fluitje van een cent en pijnloos. Ik hoef niet meer op een ritssluiting te zitten en liggen en dat is een grote opluchting. De wond geneest goed en het littekenweefsel masseer ik nu tweemaal daags met littekencrème om de zichtbaarheid van het litteken te verminderen en de huid weer zacht en soepel te maken. (Van mijn moeder erfde ik een zachte huid.)

Niet dat ik mij schaam voor een litteken op mijn lijf; in tegendeel. Het herinnert mij eraan dat er vele jaren geleden in mijn lichaam een hapering ontstond die uitmondde in een groot gebrek dat chirurgisch moest worden gecorrigeerd. Het moet mij er in de toekomst voor behouden dat ik dezelfde fout opnieuw bega. Correct lopen is de nieuwe missie.

Goed lopen met een heupprothese is nog geen vanzelfsprekendheid. Sinds ik het looprek verruilde voor krukken, zijn mijn loopbewegingen natuurlijker en vlotter maar dat kost energie. Als ik mijn hoofd er niet bijhoud terwijl ik mijn rondes doe, loop ik niet zoals het hoort. Zo simpel is het. Langzaam maar zeker zet ik meer gewicht op de geopereerde heup. Ik zou sneller willen herstellen maar ik roep muzelluf tot de orde. Als er één ding is waarover ik mag mopperen, is het slapen op mijn rug. Ik doe het inmiddels drieënhalve week maar ik kan er niet aan wennen!

De ochtend nadat de hechtingen werden verwijderd, brak het heugelijke moment aan  waarop ik weer als geheel onder de douche mocht. Tot dan toe badderde ik zittend met een simpel, oer-Hollands washandje dat ik bewust mee verhuisde en voor deze gelegenheid uit de la toverde. Ik ken geen ander land waar die dingen in gebruik zijn. Amerikanen kennen wel een zogenaamd ‘washcloth’ maar daarin kun je je hand niet steken. Ze zijn reuze handig en hygiënisch.

In de nacht voorafgaand aan die eerste douchebeurt droomde ik dat ik uitgleed in de douchebak. Ik werd met hartkloppingen wakker. Op het moment suprême stapte ik dan ook als een angstig haasje de douchecabine in; bang om onderuit te gaan, naarstig op zoek naar houvast. Op die momenten realiseer je je hoe bijzonder en waardevol het is als je niet fysiek beperkt bent. Je bukt zonder erbij na te denken, trekt je kleding aan of uit zonder dat iets uit de kom schiet, stapt een ruimte binnen zonder kruk of schroom, wast je haren met twee handen zonder je staande te houden aan een handgreep.

De standaardtoilet voldoet ook niet meer. Mijn liefje, aka Florence Nightingale, schafte een losse toiletverhoger aan die in deze eerste weken goede dienst deed. Nu is het tijd voor een definitieve oplossing. Zij zei het lief: “we worden allebei een dagje ouder”. Tja. Mijn voetzolen moeten plat op de grond staan, het nieuwe heupgewricht in een hoek van 90 graden of meer – niet minder. Gehurkt poepen schijnt beter te zijn voor de stoelgang maar hurken mag ik al helemaal niet meer. 

Bij gebrek aan seniorentoiletten in Spanje, en om van veel gedoe af te zijn, besloten we tot de aanschaf van zwevende toiletpotten; die kun je immers precies op de gewenste hoogte hangen. Bij Antonio, de man die onze inloopdouche, badkamermeubels, kachel en keukenapparatuur installeerde, vroegen we offerte aan. Hem kennende, zou het geen Lada worden. Hij had het over het uitslijpen van de muur en plaatsen van marmer tegen de achterwand. Toen de offerte binnenkwam, vielen we steil achterover. Voor dat bedrag konden we samen naar Bali vliegen en een maand in een hotel verblijven. Dat is geen optie... Antonio kan de pot op! Tom Poes verzon een list; met dat scenario gaan we verder.

Op mijn vraag aan de chirurg of alarm zal afgaan wanneer ik in de toekomst als reislustige Hollandse weer door controlepoortjes op luchthavens ga, antwoordde hij na enige twijfel bevestigend. De heupprothese bestaat weliswaar niet uit gewoon metaal maar kennelijk wordt het opgemerkt. Oh-oh. Hij voegde eraan toe dat ik de veiligheidsbeambten altijd nog mijn litteken kan laten zien. Nou ja?! Het klonk als een oneerbaar voorstel. Ik laat mijn broek toch niet in het openbaar zakken voor de eerste de beste vreemde?!

Lintjesregen

Afgelopen week reden we over de kustweg naar het ziekenhuis toen het gebeurde. De kleine, rode auto die voor ons reed, maakte een vreemde zwieper naar rechts en stond abrupt stil. Mijn liefje is de tijdelijke chauffeur en die rijdt altijd heel voorzichtig. Ik vind soms dat ze tè gezapig rijdt alhoewel ik zelf evenmin een wegpiraat ben. Wat ze religieus doet, is afstand houden tot haar voorganger. Veel afstand doorgaans. Op dat moment zat er een zwarte Mercedes achter ons, overduidelijk een bumperklever. Ik heb zo’n hekel aan die asociale rijstijl.

Op de N-332 rondom Torrevieja heb je een stuk dat wordt aangeduid als ‘tramo de concentración de accidentes’, een traject met een verhoogd risico op aanrijdingen. Nu kun je redetwisten over het feit of er zoiets bestaat als een gevaarlijke weg. Het is het onverantwoorde gedrag van weggebruikers dat een weg gevaarlijk maakt, lijkt mij. De drukke weg met slechts twee rijstroken zonder middenberm, is berucht om de files en regelmatig ernstige frontale botsingen; niet alleen in de drukke zomertijd. Aan diezelfde weg liggen twee ziekenhuizen dus er moet regelmatig ruimte worden gemaakt voor ambulances met sirenes.

Al tientallen jaren wordt geijverd voor verbreding van de weg, van twee naar vier rijstroken en een deugdelijke vangrail in het midden. Vorig jaar leek er beweging in de zaak te komen; er ging een zucht van verlichting door de goegemeente. In april van dit jaar werd echter duidelijk dat het regionale plan weer vertraging opliep. Het werd verworpen door het nationale Ministerie van Infrastructuur vanwege 13 gebreken en het te laat insturen door de Partido Popular. Die partij verdient alleen regen, geen lintje. De gebreken in het plan blijken onder andere te bestaan uit een tekort aan grond om de verbreding uit te voeren en het feit dat de weg, na verbreding, te dicht bij woningen zal komen te liggen hetgeen teveel geluidsoverlast zal veroorzaken.

De grote afstand die mijn liefje hield tot de rode voorganger was ons behoud. Het bleek om een fikse aanrijding te gaan waarbij twee personenauto’s en een busje waren betrokken. De neus van de rode auto was verdwenen, de kont van de bus zat zo´n beetje ter hoogte van de rij achter de chauffeur. De voorste auto was eveneens flink gedeukt. Als passagier was ik vrij om in alle autocabines te kijken. Iedereen bewoog, gelukkig zag ik geen enge taferelen. Via de berm reden we stapvoets langs het trieste trio. De zwarte Mercedes bleef daarna op voldoende afstand achter ons. Weer zo iemand die de put pas dempt, als het kalf is verdronken is. Tja.

Even schoot het beeld van een prothese die een oplawaai krijgt door mijn hoofd. Brrrrr. Ik schudde de gedachte snel van mij af. Mijn liefje bevestigde haar heldenstatus maar weer eens. Zij verdient een lintje!

We waren op weg naar de chirurg om mijn heup te laten controleren en de hechtingen te verwijderen. In de spreekkamer van de chirurg ging ik zitten op de behandeltafel. Die zag er comfortabeler uit dan zijn harde houten stoelen. “Hoe gaat het?” Goed. “Heb je pijn?” Nee. Ik mocht mij op de tafel uitstrekken. Snel veegde ik mijn zweterige voetzolen af aan het onderliggende papier. “Heb je het idee dat je nu rechter loopt?” Ik keek hem niet-begrijpend aan. Terwijl hij mijn beide voeten naast elkaar legde, zei hij dat hij vóór de operatie had gemeten dat mijn rechterbeen anderhalve centimeter korter was (geworden) dan mijn linkerbeen. Dat wist ik niet. 

Die boodschap moest even bezinken. Anderhalve centimeter. Dat is net zoveel als een vingerkootje, of de kleine porceleinslak in mijn schelpencollectie. Ieder mens is 's avonds 1 à 3 centimeter korter dan 's ochtends maar ik was dat dus 24/7?! Met de prothese corrigeerde de chirurg dat. Het komt weleens voor dat, als gevolg van plaatsing van de prothese, een patiënt een korter of een langer been aan de operatie overhoudt. Bij mij verliep dat kennelijk omgekeerd. Mijn schouders staan nu waterpas. Ik kon niets anders uitbrengen dan dat ik vond dat hij een knappe klus klaarde. Ook die man verdient een lintje!

Inmiddels loop ik op krukken; de volgende fase in normaal lopen. Net op tijd want op de muizen van mijn poezelige handjes begonnen blaren te ontstaan. De arts deed nieuwe mobiliteitsoefeningen voor, nu in sta-stand. Mijn wond werd tot dusver dichtgehouden door 33 hechtingen; de helft werd bij deze gelegenheid verwijderd. Morgen gaat de rest eruit en daarna mag mijn hele ik weer onder douche. Een beginnetje van ‘vida normal’. Joehoe!

Irrationele angst?

Er zijn mensen die hun kop liever in het zand steken, zelf behoor ik tot het tegenovergestelde type. Van de dingen die mij interesseren of direct aangaan, wil ik liefst het naadje van de kous weten. Zelfs als het om minder relevante gegevens gaat; die berg ik na lezing gewoon op in mijn Grote Boek van Nutteloze Feiten.

Heupartroplastiek, het plaatsen van een heupprothese, behoort tot een van de meest uitgevoerde medische handelingen in de westerse wereld. Dat aantal neemt gestadig toe, aldus een onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD), getiteld ‘Health at a Glance’ uit 2015. Ik vind het opmerkelijk dat het aantal heupoperaties per 100.000 inwoners in Nederland tweemaal zo hoog ligt als in Spanje. Een rapport van Adviesbureau PriceWaterhouse, ‘The Hip Index 2016’, verklaart dat toegenomen welvaart en vergrijzing hieraan debet zijn. Ditzelfde rapport toont tevens aan dat de kosten van zo’n operatie in Spanje bijna de helft lager liggen dan in Nederland.

In de (lange) aanloop naar de heupoperatie bouwde ik drie existentiële angsten op: 1) dat ik niet uit narcose zou ontwaken, 2) dat de chirurg de verkeerde heup zou vervangen en 3) dat ik een ziekenhuisbacterie zou oplopen. Ik ben geen doemdenker, ik noem muzelluf eerder een realist met levenservaring. Het is immers niet ondenkbaar dat er tijdens of na heupartroplastiek complicaties optreden en waarom zou mijn persoontje daarvan zijn gevrijwaard? Mijn liefje moet doorgaans zuchten als ik weer met zo’n praatje kom maar het is zo…

Op zondagavond vóór die operatie, gezellig samen aan de eettafel gezeten, sneed mijn liefje een interessant onderwerp aan. Wat moest er met mijn lichaam gebeuren als ik niet wakker zou worden? Ze schatte in dat ik de vraag op dat moment kon verdragen en dat had ze bij het rechte eind. Soms kan zo’n kwestie gezien de bui of het tijdstip gevoelig liggen. Ik was echter blij met haar vraag. Daarover heb ik namelijk een uitgesproken mening die ik nog niet had geventileerd.

In 2011 kocht ik het boek ‘Schelpen en beschaving’ van de, van oorsprong Nederlandse, blinde evolutiebioloog dr Geerat Vermeij. Hij werd professor aan de Universiteit van Californië en is wereldwijd dé expert op schelpengebied. Voor een schelpenverzamelaar als ik is dat verplichte kost. Die aankoop deed ik destijds naar aanleiding van een boeiend interview met hem in de Volkskrant. Daarin werd hem onder andere gevraagd waar ter wereld hij de mooiste onderwaterwereld ‘zag’. Hij twijfelde geen seconde en antwoordde: “Palau”. Sindsdien wil ik daar naartoe. Deze republiek bestaat uit 250 eilanden en ligt in Micronesië; ten oosten van de Filipijnen, middenin de Grote Oceaan. Ik zocht eerder uit dat je vanuit Australië nog 36 uur onderweg bent voor je op plaats van bestemming aankomt. Er gaan vluchten naar Koror, het centrale eiland.

Mijn ouders sloten ooit een overlijdensverzekering voor mij af die ik zelf voortzette. Na uitkering, zou die mijn liefje ruimschoots in staat stellen mijn as daar uit te strooien. Welnu: dat gaat zo niet gebeuren. In de nabije toekomst kan ik zelf weer mee op pad en zelf snorkelen. Eilandennatie Palau staat hoog op mijn bucket list. Die bestemming doen we getweeën nog wel een keer aan, betaald uit onze spaarpot! Reizen is verslavend...

Toen de verpleegster het infuuskraantje in mijn arm kwam installeren, vroeg ze aan welke heup ik zou worden geopereerd. Ik wees op rechts. “Dan moet het aan de andere kant”. Ze lichtte toe dat de chirurg tijdens de operatie namelijk niet moet worden gehinderd door slangen. Dat was een geruststellende gedachte. Hij hoefde in de OK dus slechts naar het infuus te kijken om te weten dat hij aan de andere kant moest zijn met zijn doppenset. Hij zat trouwens in een hoekje te lezen toen ik de operatiekamer werd binnengerold. Een laatste blik op mijn medisch dossier? Een spannende doktersroman? Of het laatste nieuwe boek van auteur Atul Gawande? Het verliep zoals gepland, door de prille prothese staat mijn rechtervoet zelfs weer recht vooruit.

Ook wat de ziekenhuisbacterie betreft, ontsprong ik de dans. Het gaat hierbij om een groep bacteriën die resistent zijn geworden voor (bijna) alle soorten antibiotica. Betere hygiëne en ander voorschrijfgedrag door de arts kunnen het risico op besmetting aanzienlijk verlagen. Als je een ziekenhuisbacterie oploopt, zorgt dat doorgaans voor een boel vertraging in het herstelproces. Ik heb twee personen in eigen kring die het in het afgelopen jaar in een Nederlands en een Spaans ziekenhuis overkwam. Spanje staat hoog op de lijst van risicogebieden qua besmetting omdat men hier relatief vaak en veel antibioticum slikt waardoor resistentie sneller kan optreden. Het wordt betrekkelijk gemakkelijk voorgeschreven, weet ik uit eigen ervaring. Bovendien wordt er nog antibioticum gebruikt in de Spaanse agrarische industrie (al is dat in EU-verband niet meer toegestaan). Dat las ik in het rapport ‘Special Eurobarometer 445: Antimicrobial Resistance’ -April 2016.

Ik verklaar hierbij dat het goed met mij gaat. Het eerste doosje medicijnen is leeg dus we tellen af. Er is weer kleur op mijn wangen. In en uit bed stappen verloopt elke dag gesmeerder. Op mijn rug slapen blijft echter moeizaam. Met mijn looprek oefen ik inmiddels buiten de poort. Twee- à driemaal per week keer ik naar het ziekenhuis terug voor wondverpleging. Het medisch personeel is tevreden over het helingsproces. Ik laat mijn angsten varen.  

Indrukken van een semi-bionische vrouw

De operatie ligt achter mij. Joehoe! Mijn liefje en ik verwachtten dat ik heel nerveus zou zijn op D Day maar ik bleek de rust zelve... Ik was zelfs gelaten; niet eerder meegemaakt. De eerste ziekenhuiservaring deed ik op toen ik mijn amandelen liet knippen. Ik herinner mij dat ik op schoot zat van een zuster die vervolgens een kapje over mijn neus en mond zette. Na wakker worden herinner ik mij de pijn in mijn keel, een ziekbed voor het woonkamerraam en ijsjes, heel veel ijsjes. In de vervolgjaren liep ik regelmatig een ziekenhuis binnen om dierbaren te bezoeken. Dat ervoor ik doorgaans als stressvol maar zelf bleef ik buiten schot. 

Tot afgelopen woensdag.

Rond het middaguur meldde ik mij bij Admisión en dat was een ervaring op zich. Ik mocht plaatsnemen aan een bureau. Bij mijn liefje kwam de stoom weldra uit de oren, mij deerde het niet al begreep ik haar verbijstering. Op de foto hiernaast zie je namelijk het uitzicht dat ik had. Geen moment maakte de medewerkster oogcontact, ze praatte voortdurend tegen mijn liefje, mij compleet negerend. Terwijl een vel patiëntstickers uit de printer rolde, nam ze ook nog uitgebreid de tijd voor een paar externe telefoontjes. Tja. 

De verpleger die mij daar ophaalde om mij naar mijn eigen kamer te begeleiden, bleek niet veel communicatiever al was hij vriendelijker. Ik vermoed dat Spanjaarden zwijgen uit angst dat wij, buitenlanders, Engels gaan praten. En dat terwijl ik Spaans spreek?!

Kamer 105 bleek de mijne. Het infuuskraantje werd vakkundig aangebracht en het blauwe schort lag klaar. Om vier uur zou ik worden opgehaald. Het werd half één, half twee, half drie, half vier. De tijd snelt voorbij met een goed boek. Ik las het autobiografische werk ‘The Man in the White Sharkskin Suit’ (2007) van Lucette Lagnado. Ze beschrijft het leven van haar joodse vader Léon in Caïro, net voor de Tweede Wereldoorlog totdat Nasser aan de macht komt. Op meeslepende wijze vertelt jongste dochter Lucette (koosnaam ‘Loulou’) over hun leven in cosmopolitisch, post-koloniaal en tegelijkertijd mystiek islamitisch Caïro van destijds.

Ik legde het boek om half vier opzij toen de hoofdpersoon na een dramatische val in een steeg zijn heup verbrijzelde en een heupprothese nodig had. Ik geloofde mijn ogen niet maar het is echt waar! We zijn in het boek dan beland in de jaren '50 van de vorige eeuw. Op pagina 119 las ik de volgende dag: “My dad was under anesthesia, but for years, even decades thereafter, he could recall with a shudder the pounding pounding pounding pounding of the hammer used to drive the Smith-Petersen nail into him.” Brrrr. Inderdaad geen pré-operatieve tekst. De familie moet uiteindelijk vluchten uit antisemitisch Egypte en belandt in New York waar vader Léon met onbeschrijfelijk veel heimwee aan Caïro en veel pijn in de heup verder leeft, gescheiden van zijn vrouw. Een prachtig, meeslepend boek. Aanrader.

Op woensdag was het pas na zes uur mijn beurt; toen was ik inmiddels tien uur nuchter. De vertraging kwam volgens de verpleegster door complicaties in de operatiekamer. Even voelde ik mij niet zo gelaten… De ruggeprik was een nieuwe ervaring. Ik moest op de operatietafel zitten met gekromde rug, schouders en hoofd werden door een OK-medewerker verder naar beneden gedrukt. De anesthesist telde mijn ruggenwervels en ter hoogte van mijn navel werd de injectienaald aangebracht. Eerst voelde ik een warme gloed in mijn onderrug, daarna voelde ik eerst mijn linkerbeen van heup tot tenen ongevoelig worden, gevolgd door mijn rechter. Men legde mij neer op de operatietafel, er werd een rail met een doek voor mijn gezicht gehangen en de neusslang voor sedatie werd aangebracht. Daarna weet ik niets meer. Ik zweefde naar een diep dromenland, ver van hamer, beitel, vijl en zaag. De operatie duurde ruim twee uur. Wakker werd ik in één klap: ik hoorde veel vrouwenstemmen om mij heen. Volgens mij waren ze de operatiekamer aan het opruimen. Ik las vanmorgen een heel boeiend artikel over het minutieuze schoonmaken van OKs, in het blad Psychologie.

Ik had een afdruk op mijn linkerwang en afdrukken van een band op beide bovenbenen. Ik vermoed dat ik op mijn linkerheup ben gedraaid met beide benen vastgebonden, met mijn sneue heup als een tafel naar de specialist gekeerd. Mijn geopereerde bovenbeen is bont en blauw en tweemaal zo dik als normaal. Mijn heupprothese bestaat uit een 100% titanium pin die in mijn dijbeen werd geschroefd en een titanium kop met daarop een ceramische press fit-dop die precies past in de nieuwe, polyethyleen kom die eveneens werd aangebracht. De pin is semi-poreus waardoor mijn bot om de prothese kan groeien; dat geeft extra stevigheid.

De chirurg, doctor César, in een appelgroen operatiepak met bloemetjes en bijpassende groene bril, was erg tevreden over eigen werk: het ding zat er, naar eigen zeggen, perfect in. Na de operatie werd een röntgenfoto van de prille prothese in mijn lichaam gemaakt. Met zijn scalpel zette hij een zeer persoonlijke handtekening op mijn lijf, met een fraaie krul naar achteren. De wond loopt van de zijkant van mijn bovenbeen naar mijn bil. Het is een flinke jaap; zitten en liggen is momenteel geen pretje. Ik verloor veel bloed -net tegen de grens van bloedtransfusie aan-; dus nu moet ik tevens medicijnen tegen bloedarmoede slikken. Op aanraden van vriendin Emmy, ervaringsdeskundige, koos ik voor capsules met vloeibaar ijzer. Vriend Diederik, eveneens een zeer ervaren Mantelzorger Plus, had aanvullende suggesties voor smakelijke recepten op basis van ijzerhoudend voedsel. 

Na lezing van dat Psychologie-artikel weet ik hoezeer het schoonmaakteam zal hebben moeten boenen. Met een microvezeldoekje met 16 vouwvlakken en vezels die 70 tot 100 keer fijner zijn dan een mensenhaar. Werk voor mensen die van protocollen houden en afstand kunnen nemen van hun job. Heel interessant. De werking van anesthesie op de hersenen herbergt nog veel geheimen, ook voor de medisch specialisten op dit vakgebied. 

Nog niet alle herinneringen aan die dag zijn terug. Zo kan ik mij onder andere niet heugen dat ik tegen de chirurg heb gezegd dat hij mijn liefje op kamer 105 moet bellen, na de geslaagde operatie. Ik kan mij evenmin herinneren dat mijn liefje mij tegemoet liep op de gang naar de kamer en dat ik op haar vraag of alles goed ging met mij “todo bien” antwoordde. 

Het emotioneelst aan deze hele ervaring vond ik Yuda’s reactie toen mijn liefje hem een foto van mij in pyjama, met bleek hoofd en looprek stuurde. Hij zag mij en huilde dikke tranen, volgens moeder Elsa. Wat was er in godensnaam met zijn grote vriendin gebeurd? Het brak mijn hart toen ik die tekst las. Mijn Balinese vriendje is zo’n gevoelig joch! Na de tranen te hebben gedroogd, stuurde ik hem een Whatsapp-bericht met uitleg. Dat ik nu, als een robot, een supersonische heup heb en weer moet leren lopen maar dat ik in de toekomst weer als vanouds met hem kan duiken en zwemmen.

Thuis is het goed toeven; mijn liefje is de beste Florence Nightingale van de wereld. Ik kan nog veel niet doen. It gets worse before it gets better. Zij moet thans erg veel doen in huis; kasian. Mede door haar steun en toewijding maak ik goede vorderingen. Dank voor al jullie medeleven. Ik ben weer op de goede weg. Wordt vervolgd!

We gaan scheiden

Nijntje, mijn eigen konijntje, familie en vele vrienden wensten mij sterkte toe. Lieve kinderstemmetjes uit Bali zongen mij bemoedigend toe... de vroege hanen kukelden op de achtergrond. Dat zijn heel veel redenen om weer gezond wakker te worden. Bedankt, allemaal!

Mijn sneue heup en ik gaan later vandaag scheiden.

Ik heb genoeg van jou*

♫Ik heb genoeg van al jouw felle scheuten
Ik heb genoeg van al dat jij niet kon
Ga jij maar weg, 'k ben klaar met al jouw meuten
Ik klim graag vrolijk weer uit mijn cocon

Ik heb genoeg van al die manke uren
Doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg
't Wordt mij te veel, 'k neem afscheid van je kuren
Voor de rollator lijkt het mij nog wel wat vroeg

Ik heb genoeg, ik heb genoeg, ik heb genoeg van jou…

Jij bleef mij toch niet trouw.

Het heeft geen zin om langer door te klooien
Ik wil weer buiten huppelen in de zon
't Is veel te vroeg mijn leven te voltooien
dus ik herpak mij weer en leef graag door. Allons!

Ik heb genoeg van al die sneue dagen
Ik ben ze zat, ik houd niet van 't gedoe
Ik ben het beu, ben klaar met al het klagen
En kijk weer uit naar actief bezig zijn. Joehoe!

Ik heb genoeg, ik heb genoeg, ik heb genoeg van jou…

Jij bleef mij toch niet trouw♫

*Vrij naar ZZ en de Maskers

En aan hen die vandaag een live blog of zelfs vlog verwachten: helaas (pindakaas). Ik heb even genoeg aan muzelluf. Bovendien staat dat blauwe outfitje mij niet. Ik hoop weldra weer gewoon, traditioneel, te bloggen!

Zo moeder, zo dochter

Onlangs las ik een artikel in The Guardian over de ‘Unreliable Narrator’, de onbetrouwbare verteller, van de Britse auteur Sarah Pinborough (1972). Zij is schrijfster van jeugdliteratuur en van thrillers voor volwassenen. Tot dusver kende ik haar werk niet maar inmiddels staat een van haar boeken op de reader klaar om te lezen: ‘Torchwood: Into the Silence’. Een spannend boek over een wedstrijd in de medische wereld die uit de hand loopt. Een mens is nooit te oud voor een nieuwe leeservaring.

Pinborough is van mening dat wij allen onbetrouwbare vertellers zijn van onze levensverhalen. “Any truth is, after all, just a matter of perspective.” Klinkt logisch;  het is iemands waarheid, niet DE waarheid. Ze onderscheidt soorten onbetrouwbare vertellers: zij die zichzelf in de maling nemen, zij die anderen voor de gek houden en iedereen daar tussenin. In het artikel zet ze tien boeken uit de Engelstalige literatuur op een rijtje; onder andere The Life of Pi, Girl on the Train, Gone Girl, Fight Club en The Wasp Factory; ze beschrijft waarin de onbetrouwbaarheid van de vertellers volgens haar huist. Wat je je hierbij moet voorstellen? Een verteller die op de eerste bladzijde van het boek opmerkt dat hij niet gestoord is en daarna de vreselijkste dingen doet. Of het verhalen van zulke bizarre gebeurtenissen dat je je als lezer afvraagt of het waar kan zijn.

Al bloggend, ben ik vaak verteller van persoonlijke verhalen. Je vraagt je nu waarschijnlijk af hoe het staat met míjn betrouwbaarheid? Dat zit wel snor, kan ik je melden… Een leugentje om bestwil is mij niet vreemd, een beetje blogger neem zichzelf regelmatig in de maling. Maar liegen ten overstaan van lezers? Nooit, never, nunca! Er is één verteller die boven alle twijfel is verheven, eentje die 100% betrouwbaar is: onze grote, kleine vriend Yuda op Bali. Op school treedt hij vandaag op als narrator tijdens Performing Arts Day. Zijn internationale school hecht veel belang aan creatieve expressie en openbare optredens. Al dat vroegere voorlezen heeft iets goeds opgeleverd. Joehoe! Mijn liefje en ik zijn trots op het ventje.

In Spanje is het vandaag Moederdag. Het is zo’n dag waarop ik langer stilsta bij de herinneringen aan mijn moeder die -als laatste ouder- in november 2015 overleed. Fysiek lijk ik niet op haar al merkt mijn liefje soms op dat ik kan glimlachen als zij deed. (Afhankelijk van mijn bui valt dat wel of niet in goede aarde.) Ik erfde zeker enkele van moeders Eigenheimer-trekjes.

Wat ik zonder twijfel gemeen heb met mijn moeder, is dat ik eveneens een heupoperatie zal ondergaan. Ten tijde van haar operatie woonde ik niet meer in het ouderlijk huis dus ik herinner mij niet in detail hoe een en ander tot stand kwam. De gemiddelde leeftijd waarop men in Nederland een kunstheup krijgt, is 67. Mijn moeder kwam waarschijnlijk in die buurt, zelf ben ik een stuk jonger.

Geen idee of het bij haar kwam door een aangeboren afwijking of door teveel of foute belasting van de heup. Zij was coupeuse en later hoofd van een naaiatelier voordat ze mijn moeder werd. Zij beschikte over een professionele naaimachine; de pedaal bediende ze met de rechtervoet. Uit mijn jeugd onthield ik onder andere het beeld van haar met een meetlint om de hals en spelden in haar mond. Ze was een virtuoos op de machine. Wij, haar dochters, droegen in onze jonge jaren vaak een van haar ontwerpen. Op de foto ben ik de enige die een ietsje ander ontwerp draagt. Met haar handen kon mijn moeder maken wat haar ogen zagen. Dat heb ik altijd heel knap gevonden. Ze wist de liefde voor die bezigheid echter niet op mij over te dragen. Ik kreeg zelfs een grondige hekel aan handwerken.

Ik herinner mij dat ik bij mijn moeder op bezoek ging in het Delftse ziekenhuis. Ze lag in een bed met een grote, stalen kooi over haar benen, ter voorkoming dat de deken op haar wond drukte. Ze zei veel pijn te hebben, dat de arts een hork was en de verpleegster niet aardig. Mijn moeder was tamelijk hard voor zichzelf en vaak kwam ze stuurs over op haar omgeving. Ze vond het niets dat ze zo snel uit bed moest om te lopen. Het kwam niet meer goed met haar en de medische stand. Naar verluidt, moest ze ook aan de tweede heup worden geopereerd. Haar reactie daarop was eenduidig: “over mijn lijk!”. Haar verbeten hoofd terwijl ze dat zei, staat op mijn netvlies gebrand.  Ze stapte nooit meer op haar geliefde fiets. Uiteindelijk liep ze erg mank. De laatste jaren schuifelde ze uiterst langzaam, met een compleet vergroeide, pijnlijke knie en haar eeuwige wandelstok.

Dat is geen verloop dat voor herhaling vatbaar is, wat mij betreft. Ik vind het een horror story.

De dag van mijn eigen operatie nadert met rasse schreden. De dag die je dacht dat'ie nooit zou komen Tja. Die dag zal worden gevolgd door enkele dagen ziekenhuisverblijf, met daarna, zeker voor mij als ongeduldig mens, een relatief lange revalidatie. In de familie doet het verhaal over een piepjonge mij de ronde: als mijn moeder of een van mijn oudere zussen mij aankleedde, riep ik altijd “zelf doen!” Met de prille prothese in mijn lichaam mag en kan ik voorlopig een heleboel niet zelf. Geen sinecure.

Vriendinnen staken mij in de afgelopen periode een hart onder de riem door te stellen dat ik mij na de operatie als herboren zou voelen. Maar als ik dat letterlijk neem, moet ik toch eerst sterven?! Een beetje doodgaan doe ik als ik aan de ingreep denk. Het is niet zozeer de pijn die ik vrees, het is het afschrikwekkende beeld van die operatiekamer en de risico's van zo'n ingreep. Het wordt namelijk geen verfijnd werkje; er komen een zaag, beitel, vijl en hamer aan te pas. Mijn moeder kennende, maakte zij zich er vooraf geen voorstelling van. Ik wel. 

Woensdag gehakdag

De datum voor de heupoperatie is bepaald: het wordt een woensdag in mei. Gisteren had ik een afspraak met de traumatoloog die mij onder handen gaat nemen. We waren op weg naar het ziekenhuis toen we een telefoontje van de afdeling kregen. De chirurg was vertraagd, de afspraak werd een uur verzet. We reden toch maar door, checkten in, lieten onze adressen in het systeem veranderen en togen naar het restaurant met een Engelse en Nederlandse krant.

Het was druk bij de dokter, de wachtkamer zat vol. Toen het mijn beurt was, viel ik met de deur in huis: “ik ben klaar voor de operatie”. Nog niet volledig in mijn hoofd maar ik ben helemaal klaar met de almaar sneuer wordende heup. De pijnscheuten zijn soms zo heftig dat ik sterretjes zie en ik loop bijna continu mank.

De arts was aangesloten; hij blijkt een aardige vent te zijn. Ik zei hem dat ik nog wel een prangende vraag had: of hij kan bevestigen dat er in mijn geval sprake is van congenitale heupdysplasie en of dat twee heupen betreft. De foto die hij van mijn heup in zijn dossier heeft, is van twee jaar geleden. Het was tijd voor nieuwe röntgenopnamen, nu van twee heupen. Ik kon direct terecht bij de röntgenafdeling en na vijf minuten was ik terug in de overvolle wachtkamer. Ik maakte regelmatig oogcontact met zijn assistente maar mijn naam werd niet geroepen. Het duurde en het duurde… Als ik daar in mijn eentje had gezeten, was ik misschien wel naar huis teruggekeerd. Nu hielden de dwingende ogen van mijn liefje mij op die plek.

Op enig moment kwam de assistente zeggen dat er nog één patiënt voor zou gaan en dat ik dan weer aan de beurt was. De foto met de twee heupen stond op het scherm van doctor César. Hij bevestigde allereerst dat er totaal geen kraakbeen meer zit tussen de kop en kom van de sneue heup. Dat verklaart de helse pijnen van nu. Hij zag wel dat de kop niet helemaal wordt gekapt door de kom maar van aangeboren heupdysplasie was hij niet 100% overtuigd. Het feit dat ik mijn hele leven als een eendje (voeten naar buiten) heb gelopen, zou het begin van de uiteindelijke slijtage hebben kunnen zijn. We besteedden er verder niet veel tijd en energie aan. De artrose is een feit, er moet een compleet nieuwe heup in. Vanwege mijn relatief jonge leeftijd en de staat van mijn botten zal er geen gebruik worden gemaakt van cement maar zal een titanium pin in mijn dijbeen (femur) worden geschroefd, met daaraan de kop.

Daarna werd ik nog even fysiek onderzocht op de behandeltafel. De sneue heup roteert niet goed; we constateerden het nog maar eens samen. De arts hielp mij zeer behendig overeind. Ik denk dat dit een van de belangrijkste bewegingen zal zijn tijdens de revalidatie. De datum voor de operatie werd gekozen. Na het vertrek van vriendin Bernadette wil ik nog ruim de tijd hebben om te ontgiften en dat kan goed met dit schema. Mijn operatie zal later op de dag plaatsvinden; dat vind ik wel jammer. Ik voorzie dat het een lange, nerveuze dag zal worden.

Het ziekenhuispersoneel zal de autorisatie van de verzekeraar aanvragen. Later deze maand zal ik alle pré-operatieve onderzoeken op één dag ondergaan. Ze zijn efficiënt in hospital Quirón. Op de kamer van dokter César hangt een oorkonde waarop staat dat hij in 2015 met zijn team winnaar was van de prijs voor meest patiëntgerichte afdeling van het ziekenhuis. We gaan het aan den lijve ondervinden. 

Overigens bood de assistente haar excuses aan voor het lange wachten. Ik was blij dat ik bleef. Tot in de operatiekamer, zei de arts bij het afscheid nemen. Ik zei hem daarop gezond te blijven. Hij wenste mij met een lach op zijn gezicht hetzelfde toe. Ik hoop juist dat hij mij  weer gezond gaat maken!

Op weg naar huis vroeg mijn liefje mij of ik blij was dat de datum is bepaald. ‘Blij’ is niet het juiste woord; wel vind ik het goed dat ik deze stap nu heb gezet. Ik sliep vannacht als een roos (in tegenstelling tot de voorgaande nacht). Het voelt alsof de last van mijn schouders is, vreemd genoeg. Mijn liefje, Florence-Nightingale-in-spe, hielp mij vanmorgen in bed overeind. Niet zo behendig als doctor César deed... ik kon erom lachen. Daarop moet ze nog flink oefenen maar die tijd breekt binnenkort aan.

Kruk op een kruk

Heb ik weer: bestel ik eindelijk iets online vanuit Spanje, blijkt het artikel een levertijd van maanden te hebben! Ik vond leuke, bijpassende barkrukken met de juiste hoogte op een Spaanse ontwerpsite die ik, na overleg met mijn liefje, bestelde. Señor José António, eigenaar van restaurante Venezuela (door ons liefhebbend De Tonnetjes genoemd), deed ons een van zijn biervaten kado als buitenbar. Het wachten is op vier barkrukken.

De betaling liep gesmeerd en de factuur verscheen niet lang daarna in mijn inbox. Je kon de bestelling online gaan volgen en dat deed ik twee dagen later. Er was nog niets verzonden maar mijn oog viel op één zinnetje… de levertijd lag tussen 15 en 16 weken. Dan is de zomer bijna voorbij! Ik baalde enorm en voelde mij tegelijkertijd misleid. Op geen enkel moment tijdens het bestelproces werd mij duidelijk dat de levering weleens lang zou kunnen duren. Afgelopen week werd nog behoorlijk veel geklust in huis dus tijd om rustig te zitten en een Spaanse klachtenbrief op te stellen, was er niet. Dat deed ik onlangs. Volgens hun website had ik 24 uur om een verandering in de bestelling door te geven; die uren waren inmiddels voorbij. Ik was echter zo bijdehand om te schrijven dat Europese consumentenwetgeving mij het recht geeft binnen 14 dagen alsnog af te zien van een online-aankoop en teruggave van geld te vragen. Ik ben niet voor één gat te vangen. Alhoewel je niet verplicht bent om een reden op te geven, vermeldde ik dat de exorbitant lange levertijd de reden van de annulering is.

Vijf minuten later ontving ik reeds een reactie van ene Adrea. Ik mocht een andere kleur of een ander product kiezen. Gracias. Geen interesse; restitutie graag. Ik ben benieuwd hoe dit gaat aflopen. In het slechtste geval vraag ik vriendin Bernadette mij de gegevens van haar Spaanse collega van de consumentenautoriteit te geven!

Over haar gesproken: Bernadette meldde mij onlangs dat ze mijn aanstaande verjaardagskado persoonlijk komt afleveren. Als we praten over de logeerkamer noemen we die (bijna) altijd Bernadette’s kamer. Op het logeeradres aan Playa Diamante is dat niet anders. Zij zal naar verwachting de eerste logée in het nieuwe huis zijn. In ‘haar’ badkamer brachten we ook vernieuwingen aan; zo kwam daar eveneens een nieuw badkamermeubel, een nieuwe regendouche en nieuwe spotjes. Het zal haar bekoren dat we ook een nieuwe wc-borstel aanschaften. Het plan was om gedrieën op krukken aan de buitenbar te gaan hangen. Haar komst is niet alleen een leuke verrassing, ze is ook prettige afleiding daar ik niet lang na haar vertrek de gevreesde heupoperatie zal ondergaan.

In de afgelopen verhuisperiode liet mijn sneue heup het regelmatig afweten. We sjouwden wat af. Ik ken mijzelf: die dozen moeten zo snel mogelijk worden uitgepakt, in plaats van er de tijd voor te nemen. Dat zit gewoon in mijn aard. Het aantal keren dat ik in de afgelopen twee weken met de stofzuiger en mop door het huis ging, is op de vingers van drie handen te tellen al bleef er elke dag stof verschijnen. De storm van de afgelopen dagen hielp ook niet mee.

Eerder deze week was het eindelijk zo ver dat schilderijen en lampen aan wanden en plafonds gingen. Vanmorgen kregen we de eerste officiële visite in een aangekleed huis dus in voorbereiding daarop haalde ik de stofzuiger nog eens uit de berging. Mijn liefje maakte mij er namelijk op opmerkzaam dat er stof onder onze bedden lag. Dat kun je zien als je de trap opkomt. Je had mij moeten zien en horen… Gutteguttegut, wat een gestuntel en gekreun. Rechtop stofzuigen gaat best goed maar als je over de vloer moet kruipen... oefff. Het duurde lang voordat ik op mijn knieën zat en nog langer om weer overeind te komen. Ik had een tijdje geleden niet kunnen bedenken dat ik reikhalzend zou gaan uitzien naar de operatie (al jaagt die ingreep mij nog steeds angst aan). Het einde van de krakkemikkigheid is in zicht. Van krukkenmikkigheid nog even niet.  

100.000 volt

Zelf was ik ooit op televisie te zien; dat maakte mij geenszins Bekende Nederlander. Ik zat in de laatste klas van de middelbare school en woonde een concert bij van de Franse zanger Gilbert Bécaud, die als bijnaam ‘Monsieur 100.000 volt’ heeft vanwege zijn energieke optredens. De camera zoemde in op de meezingende mij. De volgende dag op school vertelde de Franse leraar (op wie ik verliefd was), dat hij mij had zien zitten. Kop als een boei! Hij was homoseksueel, ik ook dus die onbeantwoorde liefde leidde niet tot trauma. Ik was destijds helemaal in de ban van de Franse cultuur, kon alle liedjes foutloos meezingen. Nog steeds, trouwens. Ik ging Frans studeren.

Op de dag dat ik mijn vorige blog publiceerde, kwam het bericht binnen dat Freek Vonk, evolutiebioloog en Neêrlands rolmodel, door een rifhaai werd gebeten tijdens filmopnamen in de wateren van de Bahama’s. Hij ging drie uur onder het mes en kreeg 100 hechtingen in zijn armen. Al zijn ledematen zitten er nog aan. In de gekuiste versie zie je hem met opgestoken duim in een ziekenhuisbed liggen, op zijn eigen Facebook-pagina stonden engere foto’s.

Ik maakte een foto van de geopereerde blije Freek en appte die met info over zijn toestand naar Elsa, met de opmerking dat zij dat aan Yuda moest tonen en vertellen. Ik liet haar weten dat ‘Freak’ (zoals we hem op Bali noemden) ook op Facebook zit. Het toeval wil dat onze grote kleine vriend op Bali diezelfde dag een spreekbeurt hield over de Nederlandse bioloog en diens fascinatie voor dinosaurussen; iets dat het mannetje met hem deelt. Hij nam de miniatuur Freek en enkele dino-figuren die hij van onze vrienden Ben & Joan ontving, mee naar zijn lagere school. Elsa trof de enge foto van Freek’s verwondingen op Facebook aan en zou ook die aan haar oudste zoon tonen, zodra hij uit school kwam.

Hij vroeg zijn moeder daarop of zo’n haaienbeet pijn doet. Nou en of! Die beten moeten hebben aangevoeld alsof er 100.000 volt door je lichaam giert, al zal de stoere Freek het ongetwijfeld kleiner maken dan het is. Ik hoop niet dat Yuda er, als jonge enthousiaste zwemmer, nachtmerries van krijgt. 

Een rifhaai is doorgaans niet gevaarlijk voor mensen. Freek was van mening dat de aanval een vergissing was, een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Zelf kan ik dat onschuldige van deze haaiensoort beamen. Ik deelde met hen het water op het Great Barrier Reef en in Shark Bay (Australië), in de Rode Zee (Israël en Egypte) en in Shark Alley (Belize). Toen mijn liefje en ik in 2015 een cruise maakten rond de Galapagos-eilanden en snorkelden bij Isla Santiago (San Salvador) zwom ik nietsvermoedend in ondiep water op twee rustende white tip reef sharks af die opstoven toen ik in hun buurt kwam. Ze waren zó dichtbij dat ik ze bijna kon aanraken. 

Het is overigens niet de eerste keer dat de energieke bioloog tijdens onderwateropnamen door een haai werd gebeten, al was de vorige keer (2012) minder ernstig dan deze. Hij zwom in Zuid-Afrika al eens oog in oog met een grote witte haai maar daar kwam hij gelukkig ongeschonden vanaf. Nu maar hopen dat hij geen last van ontstekingen of van de ziekenhuisbacterie krijgt.

Het andere nieuws van deze week dat mij persoonlijk raakte is dat Joyce Sombroek stopt als keepster van de Oranje hockeyvrouwen. Het is niet de eerste keer dat ik over hockeymeisjes blog. Het verleidelijke spleetje tussen de voortanden van Maartje Pauwen en haar relatie met een teamgenoot waren eerder onderwerp. Paumen maakte in 2016 bekend dat zij stopte als aanvoerster van het succesvolle nationale hockeyteam; net als sterspeelsters Naomi van As en Ellen Hoog. Het zijn zware aderlatingen. 

Voor Sombroek ligt het echter anders: zij moet stoppen omdat ze lijdt aan slijtage van de heup en zich, naar verluidt, niet meer voor de volle 100% kan geven aan de sport. In een recent interview met NRC lichtte zij toe dat zij het probleem met de sneue heup “ongelooflijk zuur” vindt. Ik ken het gevoel... Je bent stoer, sportief en dan zoiets! Net als bij mij betreft het haar rechterheup. De 26-jarige keepster liep de schade aan kop en kom hoogstwaarschijnlijk op door constant in the split te gaan (spagaat) om ballen tegen te houden. Negen keer in de week trainen is teveel belasting. Wel blijft er meer tijd over om haar co-schappen te volgen en haar studie Geneeskunde af te ronden. Ik ben benieuwd of, hoe en waar zij zich laat opereren. Kasian Joyce. 

Lokaal nieuws

Op twee Balinese mannetjes en de temperatuur na, is het leven hier net als in Spanje. Op het eiland van de goden zijn we geen toeristen, we overwinteren er. (De meeste toeristische attracties in de regio bezochten we meermalen.) We zitten op een zonovergoten terras, lezen boeken, lokale en internationale tijdschriften en kranten, ik blog, mijn liefje zet haar 10.000 dagelijkse stappen, we zwemmen, eten een hapje buiten de deur, drinken een glaasje wijn, slapen doorgaans lekker. 't Is allemaal heel gewoon.

Afgelopen maandag trad in heel Indonesië een omstreden herziene wet in werking. Het gaat om ITE, de Electronic Informations and Transactions Law. Deskundigen vragen zich in alle ernst af of de nieuwe wet een zegen of een vloek zal zijn. Artikel 27 stelt dat personen die deze wet overtreden, kunnen reken op maximaal vier jaar gevangenisstraf (dat was zes jaar) en Rpi 750 miljoen boete. Kritische bloggers kunnen bijvoorbeeld om hun mening worden aangeklaagd. Ook individuen die beledigen en bespotten, cybercriminelen en haatpredikers op sociale media en daarbuiten kunnen in de toekomst met die wet te maken krijgen (artikel 28). Een van de nieuwe wetsartikelen is het recht om te worden vergeten (artikel 26). Dat betreft het, op verzoek, verwijderen van gegevens. Maar wat houdt dat recht precies in? En wie oefent het uit? En wanneer? Dat is nog niet geheel duidelijk. In theorie zal dit wetsartikel privacy van mensen beschermen maar als het wordt misbruikt kan het tot censuur leiden. We gaan het volgen.

Maandagmiddag viel hier een bui van jewelste. Ik kan mij niet heugen zoiets hevig eerder te hebben ervaren al zijn we heel wat gewend. De plek waar we op dat moment zaten, hielp een handje bij die ervaring. We lunchten bij ons favoriete restaurant Warung Ayu. Zij is een heel goede kok, ze proeft al haar bereidsels meermalen per kookbeurt. Het legt haar geen windeieren, de reviews op Tripadvisor zijn lovend. 
Ayu bouwde met echtgenoot (part-time holy man), dochter en zonen een tweede, groter restaurant in dezelfde straat, dichter bij de hoofdweg en bij ons resort. Over onbepaalde tijd zal Ayu’s kleine warung, in de richting van het strand van Lovina, worden gesloopt. Het is niet bekend wat ervoor terugkeert maar ze wachtte het niet af en bouwde een veel ruimere keuken. Er zit een tinnen dak op het half-open gebouw en dat maakte dat we tijdens die korte maar heftige bui van maandag niet met elkaar konden praten vanwege het oorverdovende geroffel door dikke regendruppels. Het was een bijzondere ervaring.

Het klinkt ongelofelijk maar het is waar: het eerste lokale blaadje dat ik in het zuiden las, had een artikel over heupdysplasie bij honden. In het eerste boek dat ik hier las -van de Indonesiër Pramoedya Ananta Toer- komt een Fransman voor zonder rechterbeen (hij verloor het in de Atjeh-oorlog) en in het boek dat ik nu lees -de recentste van bestsellerauteur Jodi Picoult, getiteld ‘Small Great Things’-, ondergaat de moeder van een van de hoofdpersonen een dubbele heupoperatie. Tja. Ik weet ook dat al die ‘toevalligheden’ geen functie van betekenis meer hebben voor mij. Een avondje op de dansvloer moest ik de nacht erop ernstig bezuren. Er vielen die nacht zelfs dikke tranen. De sneue heup speelt mij thans dagelijks parten. Stiekem hoop ik op een opleving... lopen wordt nu tot een minimum beperkt. 

Zwemmen gaat nog goed en dat doe ik dan ook dagelijks, met of zonder Balinese vriendjes. Moeder Elsa had afgelopen zondag een verrassing voor ons. Ze oefende het afgelopen jaar stiekem met zwemmen. Nog even en de hele familie kan het. Joehoe! In het afgelopen jaar nam het aantal zwembaden en andere zwemgelegenheden in het Hoge Noorden drastisch toe. Een goede ontwikkeling. Elsa verscheen in een stemmige, zwarte badjurk met blote armen en liet trots zien wat ze reeds kon: ze ontwikkelde een heel aardige beenslag, durft onder water te zwemmen en naar de bodem te gaan. Het chloor prikte in haar ogen dus ik gaf haar als stimulans een nieuwe zwembril kado.

Vaak hebben mijn liefje en ik hier het bad voor ons alleen. Gisteren lagen we er echter met de kleine varaan en zijn/haar moeder in; niet met die grote van 2 meter!  Zelf vind ik het niet eng maar we blijven op afstand. Die dieren kunnen razendsnel zwemmen, hun lange staart gebruiken ze als roer.

Er viel daar die ochtend veel meer te beleven. Ik zag een blauwe libelle in het water dobberen en die hoort daar bepaald niet. Ik schepte het diertje met mijn hand uit het water en zette het op de kant. Het vloog op en kwam wederom in het water terecht. Hetzelfde ritueel herhaalde ik, het diertje ook. Oh-oh. 

Mijn liefje opperde dat de libelle misschien wel ziek was en klaar met leven? (Zij is in de ban van de voltooid leven-discussie in Nederland…) Dat ik beter stervenshulp kon verlenen dan doorgaan met het ongevraagd redden van een dierenleven? Eigenwijs als ik ben, deed ik nog één poging. Ik constateerde namelijk dat het dier kantelde als het wegvloog. Nadere inspectie op de rand van het bad wees uit dat twee van de vier vleugels tegen elkaar plakten. Met chirurgische precisie haalde ik de vleugels voorzichtig uiteen. Daarna droogde het de vleugels in de zon waarna het succesvol opvloog. Niet veel later zweefde het diertje weer frank & frij boven het bad. Het landde kort op mijn hoofd (!) voordat het wegvloog.

Later deze week zou Aung San Suu Kyi op staatsbezoek komen naar Indonesië maar vanwege de situatie omtrent de Rohingya’s in het thuisland, stelt ze die reis uit. Elke dag staat er wel een artikel in de Jakarta Post over de humanitaire crisis. Indonesië is het land met de meeste moslims ter wereld en het betuigt solidariteit met de moslimminderheid in Myanmar. Afgelopen week werd gedemonstreerd bij de Myanmarese ambassade in Jakarta. In plaats van de rotte appels te verwijderen, doden Birmese militairen kinderen, verkrachten ze vrouwen en branden ze dorpen plat. Het is een uiterst zorgelijke situatie in de noordelijke provincie Rakhine.